Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/350 K.2021/543

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2011 yılında kurulmuş olup şirket hissedarları ... ve ... ' in işbu şirketi kurdurtan sonra hiç faaliyette bulunmadığını ve aynı yıl vergi kapanışının yapıldığını, müvekkillerinin yabancı uyruklu olup ...' deki şirketlere ilişkin hkukun nasıl işlediğini bilmediklerini, bu sebeple mali müşavir tarafından şirketin vergi kapanışının yapılarak faaliyet durumunun terk haline getirilmesiyle şirketin hukuki anlamda tamamen kapatıldığını düşündüklerini, ancak şirketin ticaret ve sanayi odasında kapanmadığını öğrendiklerini,

kapanış işlemleri için ticari defterlere ihtiyaç olması sebebiyle ortaklar ticari defterlerini mali müşavirden talep ettiklerini, mali müşavirin defterlerin kendisinde olmadığını beyan ettiğini, tüm aramalara rağmen defterleri bulamadıklarını, müvekkili şirketin ortaklar pay defteri ve karar defterlerine ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava; TTK.nın 82/7 maddesi hükmü gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dosya içerisine davacı vekili tarafından ticaret sicil tasdiknamesi, faaliyet belgesi, şirket ana sözleşmesi, imza sirküleri suretleri ibraz edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK 82/7 de öngörülen zayi, tacirin bütün dikkat ve ihtimamı göstermesine rağmen elinde olmayan sebeplerle, saklaması gereken defter ve kayıtların mücbir sebeplere istinaden zayiidir. TTK 18/2.maddesine göre her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

TTK'nın 64/4. Maddesinde karar defterinin de ticari defterlerden olduğu sayılmıştır. Bu nedenle davacının dava açmada hukuki yararı olduğu kabul edilmiştir.

Maddî ve hukukî olgular ışığında somut olayda, yukarıda açıklandığı gibi TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için davacının, defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olduğunu, yasa gereği tutmak ve saklamak zorunda olduğu işletmeye ait defterini emin koşullarda saklayıp, muhafaza ettiğini gösterecek her hangi bir husus ileri sürmediği görülmüştür.

Talep eden yan, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) gibi talep edenin tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirketin basiretli tacir gibi davranmamış olduğu, davacı şirkete ait defterlerinin zayii şartlarının oluşmadığı kanaatine varılmakla davanın reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸(e-imzalı) Hakim ... · ¸(e-imzalı)