Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/738 K.2022/199

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde ... A.Ş. tarafından sigortalanan, sürücü dava dışı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobilin, davacı müvekkilin yolcu olarak bulunduğu, dava dışı ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı motorsiklete vurması neticesinde müvekkilin ağır yaralandığını, müvekkilin kazanın oluşumunda yolcu olduğundan kusursuz olduğunu, kaza sonrasında ... Asliye Ceza Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasında olay yeri keşif incelemesi yapıldığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ...-TL sürekli işgöremezlik tazminatı, belirsiz alacak davasında yine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ...-TL geçici iş göremezlik tazminatın haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız fiilin işlendiği yerin ... ili ... ilçesi olduğundan yetkili mahkemenin ...

Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacı tarafın başvurusu üzerine müvekkil sigorta şirketi tarafından davacı tarafça sunulmayan eksik evrakların tamamının belirtildiğini, ancak eksik evrakların tamamlanmadığını, davacının direkt dava yoluna başvurduğunu, davacı tarafın maluliyet ve kusuru oranının tespiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını, davacının kaza esnasında kask takmadığından kazada müterafik kusuru bulunduğunu, müvekkil şirketin geçici iş göremezlik tazminatından sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkil şirket ödeme yaptığından poliçe kapsamında bir sorumluluğunun kalmadığını, davanın usulden reddine,

yetki itirazlarını kabulüne, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya içerisine; ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş, ... Devlet Hastanesine, ... Hastanesine, ... Müdürlüğüne, ... Müdürlüğüne ve davalı ... şirketine yazılan müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır.

Dava; davalı ... şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı, dava dışı ...'in sürücüsü olduğu ... plaka sayılı araç ile davacının yolcu olarak bulunduğu ... plaka sayılı motosikletin çarpışması sonucunda, davacının yaralanması nedeniyle geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının davalıdan tahsili talebine ilişkindir.

Uyuşmazlık; Mahkememizin yetkili olup olmadığı, tarafların kusur oranı, davacının maluliyet oranı, müterafik kusur ve hatır taşımasına ilişkin şartların olup olmadığı, neticeten davacının maddi tazminat zararının varlığı ve miktarı hususlarından ibarettir.

6100 sayılı HMK’nın yetki itirazının ileri sürülmesine ilişkin 19/2.fıkrasında yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği, yetki itirazında bulunan tarafın, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildireceği, aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmayacağı, maddenin 4. fıkrasında yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceği belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinde; davalı ... şirketinin cevap süresi içinde yetki itirazında bulunduğu görülmekle dava konusu uyuşmazlığın çözümünde, öncelikle 6100 Sayılı HMK'nun 116/1-a ve 117/2. Maddeleri gereği, ilk itirazlardan olan yetki itirazının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yetki, bir davaya, coğrafi bakımdan hangi yerdeki mahkeme tarafından bakılacağını tespit eder.

6100 Sayılı HMK 'nun 6/1. maddesinde; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır.

Trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan 6100 Sayılı HMK'nun 16.maddesinde ise; "Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir yetkilidir" hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlık Karayolları Trafik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinden kaynaklandığından ve bu sigorta türü 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 110. maddesinde düzenlendiğinden diğer bir yetki kuralı da bu yasada yer almakta olup, "Motorlu araç kazalardan dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinin birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" hükmü ile sigortanın merkez ve şubeleri, sigorta sözleşmesini yapan acenta veya kazanın meydana geldiği yerin yetkili olduğu kabul edilmiştir. Aynı hüküm ZMSS genel şartlarının C.7.maddesinde de tekrar niteliğinde yer almaktadır.

Somut olayda olduğu üzere bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir, (aynı yönde Yargıtav ...Hukuk Dairesi'nin ... tarih ... Esas ... Karar)

Yukarıda anılan yer mahkemelerinin yetkili olduğu hususu tartışmazsızdır. Trafik kazalarından kaynaklı tazminat davalarında en çok tartışılan husus Sigorta şirketlerinin Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkili olup olmadıklarıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ...-... esas, ... karar sayılı dosyasında da bu husus direnme yolu ile değerlendirilmiş olup, incelenen dosyada, davacıların davasını aracın zorunlu trafik sigortasını düzenleyen şirkete değil de, zorunlu taşımacılık mali sorumluluk sigortasını ve kasko sigorta poliçesini düzenleyen şirkete yönelttiğinden 2918 sayılı yasanın eldeki davada uygulanma olanağı bulunmadığı, her ne kadar, 2918 sayılı KTK’nın 110/2.

Maddesi ile uyumlu olsa dava tarihi dikkate alındığında, dava konusu araç otobüs olduğundan olaya 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun ilga edilen 25. maddesi uygulanması gerektiği, her iki yasanın da ilgili maddelerinde bölge müdürlüğünün yetkili olduğu yönünde bir düzenlenme bulunmadığı, Kanunda bulunmayan bir düzenlemenin yorum yolu ile genişletilemeyeceği, bu durumda 4925 sayılı Yasanın 25. maddesi ve 6100 sayılı HMK’nın 7. maddesi hükmü uyarınca, bölge müdürlüklerin bulunduğu yer mahkemelerinin de yetkili mahkeme olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Yine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... karar sayılı dosyasında da konu tartışılmış, kanunda sayılan ve yukarıda açıklanan tüm yetkili mahkemeler dışında sırf Sigorta şirketinin Bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki mahkemenin yetkili kabul edilemeyeceği, sigorta bölge müdürlüklerinin ticaret siciline şube olarak tescilinin yapılmadığı,

yasada düzenlemeye tabi tutulan şube gibi kabul edilemeyeceği, bölge müdürlüklerinin tamamen her şirketin işlem hacmi, kendi iç işleyişi, personel ve hizmet sunumu, eksper gönderilmesi gibi bir takım yönetim işlemlerini yürütmek üzere, iç işleyiş kapsamında 3.kişiler ile doğrudan ve kendi adına işlem yapma ehliyetine ve tüzel kişiliğine sahip olmayan idari birimler olduğu;

bağlı olmayan tacir yardımcılarından olan Acentenin TTK'nun 105.maddesi gereğince hukuki uyuşmazlıklarda müvekkili adına dava açabilecek ve kendisine karşı aynı sıfatla dava açılabilecek bir tüzel kişilik olmasına ve TTK'nun 107.maddesi gereğince acentelerin müvekkilleri adına sözleşme yapma yetkisinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ayrıca ticaret sicil gazetesinde ilan ettirilmesinin zorunlu olmasına göre. bölge müdürlüğünün acenteden daha yetkili olduğuna dair görüşün yasal bir dayanağı bulunmadığını,

Acente ve şubeyi denetleyen üst mercii olan, genel merkezin emir ve talimatı doğrultusunda çalışan ve yetkisi şubeye göre daha fazla yetkisi olan bölge müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğunun kabul edilebilmesi için en azından sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yerin bölge müdürlüğü olması gerektiğini, acentenin bağlı olmadığı bir bölge müdürlüğünün acentenin yaptığı iş ve işlemlerden haberdar olması,

bu iş ve işlemleri denetlemesi ve acenteden daha yetkili bir üst bir merci olarak kabulünün mümkün olmadığını, aksi halin kabulünde bu tür uyuşmazlıklarda herhangi bir yetki kuralına tabi olmadan Türkiye'nin her yerinde dava açılabileceği sonucunun doğacağını belirterek davaya konu poliçeyi yapan acentenin bağlı olmadığı bölge müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Tartışmalar neticesinde gelinen noktada kanunda sayılı yetkili mahkemeler dışında bölge müdürlüklerinin bulunduğu yerde davanın açılabilmesi için en azından poliçeyi tanzim eden acentenin bağlı olduğu bölge müdürlüğü olması gerektiği anlaşılmıştır.

Somut olaya konu kaza tarihinin ..., kaza yerinin ..., davacının ikametgah adresinin ..., poliçeyi tanzim eden acentenin bulunduğu yerin ... olduğu, sigortanın ...nün bulunmadığı, acentanın ...ne bağlı olduğu, davalı ... şirketinin merkezinin ... olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre davada yetkili mahkemeler; poliçeyi tanzim eden acentanın bulunduğu yer itibari ile ve HMK'nun 16. maddesi gereğince dava haksız fiilden kaynaklandığından zarar görenin yerleşim yeri, kazanın meydana geldiği, haksız fiilin ve zararın oluştuğu yer olan ... mahkemelerinin bağlı bulunduğu ... Mahkemeleri, HMK'nun 6. maddesi gereğince davalının ikametgahı kuralına göre ... mahkemeleri, acentenin bağlı olduğu bölge müdürlüğüne göre de ... mahkemeleridir.

Belirlenen tüm yetki kurallarına uyulmadan dava ...'da açılmıştır. Tüm bu gerekçelerle yetki itirazının kabulü ile davalı ... şirketinin seçimi doğrultusunda ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğuna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.