Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/771 K.2023/584

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili kurumun malzemeli genel temizlik, ilaçlama, havuz ve bahçe bakımı, hizmet alım işinin ihale edilmesi neticesinde ihaleyi alan davalı şirketin ihale dökümanı gereğince müvekkili kuruma hizmet verdiğini, davlı şirketin ihale konusu işi ihale dökümanı gereğince dava dışı işçi gibi işe aldığı işçiler eliyle tamamlandığını, ancak davalı şirket tarafından işe alınan ve çalıştırılan dava dışı işçi ... tarafından müvekkili idareye karış açılan Antalya ...

İş mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile açılan davanın yargılaması neticesinde verilen kararda, ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı ile peşin harç-yargılama gideri ve vekalet ücretinin dava dışı işçiye ödenmesine karar verildiğini, gerekli harçların müvekkili harçlar yatırılmak suretiyle yerel mahkeme kararının istinaf edildiğini, halen dosyanın istinafta olduğunu, müvekkili kurumun ihale bedelinin ödenmesinden başka bir sorumluluğunun olmadığını, müvekkili kurumun ihale konusu bedelli davalı şirkete ödemiş olmasına rağmen, davalı şirketin kendi sorumluluğunda olan dava konusu işçi alacaklarını ödemediğini,

bu nedenle işçiler tarafından dava açıldığını, mahkemece işçi alacaklarına, yargılama giderlerine ve vekalet ücretine hükmedildiğini, davacı işçilere ödeme yapmakta sorumlu olanın taşeron firma olması nedeni ile açılan davalar neticesinde hükmedilen işçi alacakları, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden de taşeron firmanın sorumlu olduğunu, aksi takdirde müvekkili kurumun zarara uğratılmış olacağını, müvekkili kurumun aldığı hizmetin bedelini hakediş olarak ödediğini, yükümlülüğünü yerine getirdiğini, davanın açılmasına sebebiyet verenin müvekkili idare olmadığını,

zira dava dışı işçiyi işe alan ve işine son veren de müvekkili idarenin olmadığını beyan etmekle; toplam ...-TL 'nin işleyecek gecikme faizi ile birlikte davalı şirketten rücuen tahsilini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: göreve ilişkin itirazlarının olduğunu, davacının tacir olmaması gerekse de işin ticari iş kapsamında olduğu için ticaret mahkemesinde dava açılmasının hatalı olduğunu, davacı idarenin iddiasında hukuki dayanak olarak öne sürdüğü ihale sözleşmesi ve teknik şartnamede muvazalı bir durumun söz konusu olduğunu, idarenin bu sözleşmelere dayanılarak rücu edilmesi isteminin kabul edilebilir olmadığını, gerçekte idarenin işçilerin çalışma koşulları ve mali haklarının ödenmesi gibi konularda tamamen kontrol sahibi olduğunu, asıl işveren idarenin değişen alt işverenlerle çalışmakta olduğunu,

yani işçilerin asıl işveren bünyesinde olup değişen alt işveren firmalarda çalışmakta olduğunu, sözleşme ve teknik şartnamenin tarafların gerçek iradelerini ortaya koymadığını ve uygulanmadığını, sözleşme ve şartnamenin haksız olarak dayanak gösterildiğini, sözleşme ve şartnamenin dava konusu uyuşmazlığı dayanak olarak esas alınamayacağını, ilgili alacakların tamamı için alt işverene rücu etme imkanı bulunmadığını, ... tarihinden itibaren yürürlüğe giren ... sayılı yasanın ...

Maddesinde de açık şekilde asıl işveren -alt işveren ilişkisinden kıdem tazminatlarında nihaleyi yapan kamu kurum ve kuruluşunun sorumlu olduğunun belirtildiğini, davacının vekil eden şirketten alacağını talep etme hakkının bulunmadığını beyan etmekle davanın reddini talep etmiştir.

Dava; Dava dışı işçiye ödenen tazminatın sözleşme kapsamında davalı yandan rücuen tahsiline ilişkin olarak açılan tazminat davasıdır.

Dosya içerisine, Antalya ... İş Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dosyası celp edilmiş olup, söz konusu dosyasının incelenmesinde; Davacının ..., davalıların ... Şti. ve ... olduğu, davanın ise; işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davası olduğu, ... tarihinde davanın kabulü ile talep edilen işçilik alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edildiği, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi Başkanlığı tarafından ... vekilinin istinaf talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizin ... tarihli, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile: "Davanın Kısmen Kabulü ile, ...-TL'nin ...-TL'sine, ... tarihinden, ...-TL'sine ... tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmekle, taraf vekillerince kararın istinaf edildiği, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ... tarihli, ... Esas ve ...

Karar sayılı ilamı ile; " ...Taraflar arasındaki dava konusu döneme ilişkin sözleşme, genel ve teknik şartname ile ilgili diğer belgeler eksiksiz getirtilerek, ödenen işçilik alacakları nedeniyle asıl işveren davacının sorumlu olacağının kararlaştırılmamış olması halinde, (Anayasa Mahkemesince iptal kararı verilmesi ve iptal edilen maddelerin uygulanamayacak olması nedeniyle oluşan durum karşısında) davalının ödenen bu alacağın ve fer'ilerinin tamamından kendi dönemi ile sınırlı sorumlu olduğu (ihbar tazminatından ise son işverenin sorumlu olduğu) kabul edilerek konusunda uzman başka bir bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli,

usul ve yasaya uygun rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Taraf vekillerinin istinaf istemlerinin açıklanan gerekçelerle kabulüne, bu aşamada sair istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına, mahkemece verilen kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahal mahkemesine gönderilmesine" karar verilerek dosya mahkememizin 2022/771 sayılı esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.

Dosyaya Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı ... tarafından ibraz edilen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Sayın Hâkimliğinizce tarafıma yapılan görevlendirmede. "BAM kaldırma kararı doğrultusunda davacının talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanması talep edilmiştir. İşimiz dosyada bulunan BAM ... HD. ... E, ...

K sayılı kararında özetle; “davalının ödenen bu alacağın ve ferilerinin tamamından kendi dönemi ile sınırlı sorumlu olduğu, ihbar tazminatından ise son işverenin sorumlu olduğu kabul edilerek konusunda uzman bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli usul ve yasaya uygun rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği...” gerekçesi ile mahkeme kararının kaldırıldığının görülmüştür.

Dosya kapsamı, dosyada bulunan iş mahkemesi ve icra dosyaları, BAM kaldırma kararı, önceki bilirkişi raporları incelenmiş; davacı ...'ın ödemiş olduğu kıdem, ihbar tazminatı asıl alacak tutarları ile yargılama giderleri faiz ve vekalet ücretinden oluşan ...-TL alacaklarının rücu hesaplanmasında raporumun Bölüm-3.1 de alıntılanan güncel Yargıtay kararları, Bölüm-3.5 de açıklanan hesaplama kriterleri çerçevesinde içtihat haline gelmiş Antalya BAM ... E, ...

K ve benzer kararları gereğince ihbar tazminatı için işlemiş faiz ayrıştırması yapılmış, Bam kaldırma kararı ile Bölüm 3.5' de alıntılanan Yargıtay kararlarının da aynı yönde olduğu görülmüştür. İşçilik alacakları rücu hesaplamalarının doğası gereğince hesaplamalar tümevarım metodu ile yapılmış, davalı ... Şti. nin iş mahkemesi davasından önce işçiye ödemiş olduğu ... TL kıdem tazminatı tutarı davalının sorumlu olduğu tutardan mahsup edilmiş, kıdem tazminatından arta kalan ...

TL ise sorumlu olduğu ihbar tazminatı asıl sorumluluk tutarından mahsup edilmiştir. Böylelikle davalı ... Şti.' ne Asıl kıdem tazminatı ve kıdem tazminatından kaynaklı işlemiş faiz tutarı yansıtılmamıştır. Davalının son alt işveren olması nedeniyle İhbar tazminatı ve işlemiş faizlerinin tamamı yansıtılmıştır.

Yine Yerleşik Yargıtay kararları gereğince (Bölüm-3.1) Yargılama giderleri, vekalet ücretleri ve faizleri alt işverenlere rücu edilecek asıl işçilik oranları nispetinde paylaştırılmıştır. Bu hesaplamalar neticesinde yukarıda Tablo-12 (F) sütununda hesaplanan tutarlar üzerinden;

1- Dava dışı ... A.Ş. sorumluluğunun ... TL, 2- Dava dışı ... A.Ş. Sorumluluğunun ... TL, 3- Dava dışı ... A.Ş. sorumluluğunun ... TL, 4- Davalı ... Şti.’ ne ... TL rücu edilebileceği, Yüklenici Alt işverenlerin sorumluluk toplamının ... TL olduğu, davalı alt işveren ... Şti.’ ne ...-TL rücu edilebileceği, rücu oranlarının Tablo-12 (G) sütununda hesaplandığı, davalı ... Şti.’ye rücu oranının % ... olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Tüm dosya kapsamının ve toplanılan delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda. Davacı tarafça; davalı şirketin ihale konusu işi ihale dökümanı gereğince kendi işe aldığı işçiler eliyle yaptığını, davalı yanca işe alınıp çalıştırılan dava dışı işçi ...’ın davacı aleyhine Antalya ... İş Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası üzerinden açtığı dava sonunda işçi yararına ihbar ve kıdem tazminatı ile yargılama masraflarına hükmedildiğini, davacı yanın sorumluluğunun ihale bedilini davalı şirkete ödemekten ibaret olduğunu, dava dışı işçiyi işe alan ve işine son verenin davacı idare olmadığını belirterek; mahkemece hükmedilen alacak için davacı yanın yaptığı toplam ...-TL ödemenin işleyecek gecikme faizi ile birlikte davalı şirketten rücuen tahsiline karar verilmesi talepli eldeki dava açıldığı anlaşılmıştır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşme veya eki belgelerde bir hüküm bulunmaması durumunda, davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Başka bir ifadeyle kıdem tazminatı da dahil olmak üzere ödenen işçilik alacakları ve fer'ilerinden dolayı sözleşme, genel ve teknik şartname ile ek diğer belgelere göre, asıl işveren davacının sorumlu olacağının kararlaştırılmaması halinde davalının ödenen bu alacağın tamamından kendi dönemi ile sınırlı sorumlu olacağı kabul edilmektedir. İhbar tazminatında ise son işveren sorumlu olacaktır.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ... tarihli, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı gereğince; taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme ve eki belgeler tam olarak getirtilmiş akabinde dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Dosya kapsamına alınan ve hüküm kurmaya elverişli bulunan ... tarihli bilirkişi raporunda da belirlendiği üzere.

Taraflar arasında dava konusu döneme ilişkin sözleşme, genel ve teknik şartnamelerde; dava dışı işçiye ödenen işçilik alacakları nedeniyle asıl işveren davacının sorumlu olacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı, bu sebeple davalının ödenen bu alacağın ve fer'ilerinin tamamından kendi dönemi ile sınırlı sorumlu olduğu, ihbar tazminatından ise; son işverenin sorumlu olduğu, bu bağlamda hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplama gereğince; davacı yanın davalı yandan ...-TL tazminatın rücuen tazminini talep edebileceği anlaşılmış olup;

...-TL tazminatın davalı yandan ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacı yana verilmesine dair; davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸(e-imzalı) Hakim ... · ¸(e-imzalı)