Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/127 K.2020/43

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilimiz ile davalının 2017 yılı ... ayında 500 Ton ... alımı konusunda anlaştıklarını, bu anlaşmaya göre; müvekkilinin 500 Ton ... bedelini ödeyeceğini, karşı tarafın ise 2018 yılı ... ayının sonuna kadar tonu ... USD olan 400 Ton ... cinsi ve tonu ... USD olan 100 Ton ... cinsi olmak üzere toplam 500 Ton ... Marka ... ... ... müvekkiline teslim edeceğini, müvekkilinin söz konusu anlaşmaya ilişkin olarak ... şubesine ait; ...

Keşide tarihli ... -TL bedelli, ... Keşide tarihli ... -TL bedelli, ... Keşide tarihli ... -TL bedelli, ... Keşide tarihli ... -TL bedelli, ... Keşide tarihli ... -TL bedelli olmak üzere toplam ... -TL değerinde 5 adet çek verdiğini ve vade tarihinde ödediğini, bunun dışında anlaşmanın yapıldığı tarih ile 2018 yılının ... ayına kadar olan süreçte Dolar kuru arttığı için karşı tarafa kur farkı ödemesi ... TL karşılığı ...

USD ödeme yapıldığını, anlaşmanın Amerikan Doları üzerinden yapıldığından, ödeme yapılan tarihlerdeki Türk Lirası ödemelerin, Amerikan Doları karşılığı;

... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden ... USD ödendiğini, ... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden ... USD ödendiğini, ... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden ... USD ödendiğini, ... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden ... USD ödendiğini, ... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden ... USD ödendiğini, ... tarihinde Dolar kurunun ... TL üzerinden karşılığı ... USD kur farkı faturasıyla ödendiğini, davalı taraftan toplam ...

USD bedel karşılığında 339.76 ton kömür alındığını, anlaşmaya göre davalının teslim etmemiş olduğu 160.24 ton kömürün teslim edilmediğini, kömürün değeri olan ... USD'nin müvekkiline teslim edilmediğini, davalı taraf; tarafların anlaştığı gibi kömür ödeme borcunu yerine getirmediğini, Antalya ... Noterliği'nin ... tarih ve ... Yevmiye Nolu ihtarnamesiyle karşı tarafa bildirildiğini, karşı tarafın da Antalya ... Noterliği'nin ... tarih ve ...

Yevmiye Nolu İhtarnamesi ile cevap verildiğini ve böyle bir borcunun olmadığını beyan ettiğini, müvekkilinin ... USD ve temerrüt faiziyle birlikte karşı taraftan alacaklı olduğunu ileri sürerek, ... USD'nin ... tarihinden itibaren işlemiş, dövize uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın, döviz kurunun aşırı yükselmesi nedeniyle kendine yarar sağlamaya çalışmakta olup kötü niyetli olduğunu, öncelikle dayanak yapmaya çalıştıkları “SATIŞ SÖZLEŞMESİ/SİPARİŞ” başlıklı belgenin, dava konusu yapılan hukuki ilişki ile ilgisi bulunmadığını, davacının art niyetli beyanının aksine davacı taraf, delil olarak dayandığı ... tarihli tahsilat makbuzundan anlaşıldığı gibi, davalıdan peyderpey alacağı kömürlere avans olmak üzere, ileri tarihli 5 adet çek verdiğini, davacının iddia ettiği gibi, 500 ton kömür karşılığında verildiği ve 2018 ... ayı sonuna kadar teslime ilişkin sözlü sözleşme bulunmadığını,

davacının kanıtları arasında gösterdiği faturalar ve davalının cari ekstresi kayıtlarından anlaşılacağı üzere, davalı; davacının tonaj taleplerini peyderpey yerine getirdiğini, her kömür tesliminde o günkü kur üzerinden fiyatlandırma yapılarak işçilik ve nakliye bedeli de eklenerek fatura kesildiğini ve fatura bedelinin avanstan düşüldüğünü, taraflar arasındaki bu ticari ilişki, davacının kötü niyetle düzenlediği ihtarnamenin tebliğ tarihine kadar sürdüğünü, davacı tarafın art niyetli tutumunu arabuluculuk görüşmelerinde de sürdürmesi üzerine,

ticari ilişkinin (kömür alışverişi) sona erdiğini tespit eden davalı, avans artığı olan ...-TL’yi davacının banka hesabına ödeyerek, taraflar arasındaki cari hesabı sıfırladığını, davalının ödediği avans artığı yönünden, davalının temerrüdünün sözü konusu bulunmadığını, davacının faiz talebinin yerinde olmadığını beyanla, haksız, yersiz, hukuka aykırı ve kötü niyetle açılan davanın reddine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

... Vergi Dairesine müzekkere yazılarak tarafların BA ve BS formları celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLER

Dosyada tüm deliller toplanmış, tarafların defterleri üzerinde inceleme yaptırılmak üzere dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Bilirkişi mahkemeye sunmuş olduğu ... tarihli raporda, 1-Davacı tarafından davalı ile satış sözleşmesi/sipariş başlıklı her iki tarafın imzasının olduğu anlaşmanın dolar olarak yapıldığı, ödemelerin yapıldığı tarihteki kur üzerinden geçerli olacağının yazıldığı, ancak dava konusu 500 ton ile ilgili davalının imzası olan bir evrak dosyada yer almadığı, sadece bir ajanda defterine yazılı ... tarihinde el ile yazılmış bir evrakta ... Usd'den 400 ton ..., ... Usd'den 100 ton ... ... yazılı olduğu davalının imzası olmayan bu belgenin sözleşme olarak kabul edilip edilmemesi hususunun sayın mahkemenizin takdirinde olduğu,

2-Davacının ibraz edilen 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu,

3-Davalının ibraz edilen 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu,

4-Davacmm ticari defter kayıtlarına göre ... tarihi itibari ile davalıdan ... TL alacaklı olduğu, davacının dava dilekçesi ekine sunduğu cari hesap ekstresinde ... tarihinde davalının ... TL ödeme yaptığı ve dava tarihi itibari ile davalıdan sadece ... TL alacaklı olduğu, her ne kadar 2019 defterleri incelenmemiş olsa da bu ödemenin davacının kabulünde olan bir ödeme olduğundan dava tarihi itibari ile yapılacak hesaplama da dikkate alınması gerektiği,

5-Davalının ticari defter kayıtlarına göre ... tarihi itibari ile davacıya ... TL borçlu olduğunun kayıtlı olduğu, dava tarihinden önce bu bakiyenin ödemesini yaptığı,

6-Davacı ve davalı kayıtlarında göre her iki tarafın ... tarihli bakiyelerinin ufak bir farkla aynı olduğu, davalının da davacı kayıtlarında görünen mal teslim edemediği ancak tahsil ettiği tutar ile ilgili dava tarihinden önce ödeme yaptığı taraflar arasındaki ihtilafın hesabın dolar üzerinden işlem gördüğünün kabul edilip edilmemesi ile ilgili olduğu,

7-Daha önceki dönemde yapılan alımlarla ilgili satış sözleşmesi/ sipariş başlıklı sözleşmede işlemlerin döviz cinsinden yapıldığı ve dava konusu alımla ilgili de davalı tarafından kur farkı faturası düzenlendiğinden bu hususların dava konusu alımla ilgili de hesapların aynı şekilde döviz cinsinden değerlendirilmesi gerektiği sayın mahkemenizce kabul edilecek olursa davacının avans ödemesinden kalan alacağının dava tarihi itibari ile yukarıda hesaplandığı üzere ... USD olduğu,

8-Sayın mahkemenizce daha önceki dönemde yapılan alımlarla ilgili satış sözleşmesi/sipariş başlıklı sözleşmede işlemlerin döviz cinsinden yapıldığı ve dava konusu alımla ilgili de davalı tarafından kur farkı faturası düzenlendiğinden bu hususların dava konusu alımla ilgili de hesapların aynı şekilde döviz cinsinden değerlendirilmesini gerektirmediği, hesabın TL cinsinden takip edilmesi gerektiği kanaatine varılacak olunursa davalı yanca kalan avans borcu dava tarihinden önce ödendiğinden davacının dava tarihi itibari ile herhangi bir alacağının kalmayacağı,şeklinde kanaat ve sonucu varılmıştır.

Dosya davacı vekilinin itirazları doğrultusunda ek rapor alınmak üzere önceki rapor düzenleyen mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından sunulan ... tarihli raporda, Davacı yanın ... tarihli dilekçesi ile kök rapora yapılan itirazların değerlendirilmesi sonucunda kök raporda mal teslimi ile ilgili yapılan hesaplamada ... tarihli ... TL’lik kur farkı faturasının da sehven hesaba alındığı görüldüğünden bu itirazın yerinde olduğu değerlendirilmiş olup bu itiraz değerlendirilerek yapılan hesaplamamız aşağıda sunulmuştur.

Davacının avans ödemesi olarak ... ...’de verdiği ... TL’lik çeklerin ödenme günündeki (TCMB döviz kurları ödeme gününden bir önceki gün kurları esas alınmıştır. Muhasebe kayıt sisteminde merkez bankası kur bilgileri saat ...’da kesinleştiğinden işlem yapılan günün kuru olarak bir önceki gün ...’da kesinleşen kurları esas alınır) USD değerinin aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi ... USD olduğu hesaplanmıştır. Davalı tarafın düzenlenen faturaların döviz cinsinden değerlerinin ise aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi (TCMB döviz kurları ödeme gününden bir önceki gün kurları esas alınmıştır. Muhasebe kayıt sisteminde merkez bankası kur bilgileri saat ...’da kesinleştiğinden kayıt yapılan günün kuru olarak bir önceki gün ...’da kesinleşen kurları esas alınır) ... USD olduğu hesaplanmıştır.

¸

Bu durumda davalının ödeme yaptığı ... tarihi itibari ile avans borcu olarak (... USD-... USD) ... USD borçlu olduğu hesaplanmıştır. Davalı yanca ... tarihinde ... TL karşılığı (1USD=... TL)... USD ödeme yapıldığı dava tarihi itibari ile (... USD-... USD)... USD davalının kalan avans borcu olduğu hesaplanmıştır.

Sayın mahkemenizce daha önceki dönemde yapılan alımlarla ilgili satış sözleşmesi/sipariş başlıklı sözleşmede işlemlerin döviz cinsinden yapıldığı ve dava konusu alımla ilgili de davalı tarafından kur farkı faturası düzenlendiğinden bu hususların dava konusu alımla ilgili de hesapların aynı şekilde döviz cinsinden değerlendirilmesini gerektirmediği, hesabın TL cinsinden takip edilmesi gerektiği kanaatine varılacak olunursa ise davalı yanca kalan avans borcu dava tarihinden önce ödendiğinden davacının dava tarihi itibari ile herhangi bir alacağının kalmayacağı görüşümüz aynen devam etmektedir. Sonuç ve kanaate varılmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava; ticari satımdan doğan kur farkı alacağı istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasındaki kömür satış sözleşmesinin Amerikan Doları cinsinden yapılıp yapılmadığı, Dolar cinsinden yapılan bir anlaşma var ise davacının davalıya Türk Lirası cinsinden verdiği avans çeklere karşılık davalı tarafından verilmeyen kömürlerin bedelinin mahsubundan doğan kur farkı alacağı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Taraflar arasında kömür alım satımı konusunda ve teslim edilmeyen kömürlerin miktarında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

6098 Sayılı TBK' nın 99/2.maddesinde "ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme yada bu anlama göre bir ifade bulunmadıkça borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı bu alacağının aynen veya vade yada fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile ödenmesini isteyebilir" hükmü düzenlenmiştir.

Kur farkının talep edilebileceğine ilişkin Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin emsal 2016/5559 Esas 2016/11501 Karar sayılı ilamında "... Dosyaya sunulan teklif mektupları ve faturalar incelendiğinde, akdi ilişkinin yabancı para cinsinden olduğu ve faturaların mevzuat gereği TL cinsinden düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalının TL cinsinden yaptığı ödemelerin ödeme tarihindeki kur dikkate alınarak yabancı paraya çevrilmesi ve fatura tarihindeki yabancı para ile arada bir fark meydana gelmesi halinde bunun kur farkı olarak davacıya ödenmesi gerekir. " denilmiştir.

Somut olayda daha önceki dönemde yapılan alımlarla ilgili satış sözleşmesi/sipariş başlıklı sözleşmede işlemlerin döviz cinsinden yapıldığı ve dava konusu alımla ilgili de davalı tarafından kur farkı faturası düzenlendiği görülmüştür. Ayrıca ülkemizdeki ticari teamüller gereği kömür alım satımının Amerikan Doları üzerinden yürütüldüğü de bir gerçekliktir.

Tüm dosya kapsamı yukarıdaki emsal içtihat ve açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; önceki dönemde yapılan alımlarla ilgili işlemlerin döviz cinsinden yapıldığı ve dava konusu alımla ilgili de davalı tarafından kur farkı faturası düzenlendiği, akdi ilişkinin yabancı para cinsinden olduğu ve faturaların mevzuat gereği TL cinsinden düzenlendiği hususları mahkememizce sabit görüldüğünden hükme esas bilirkişi ek raporundaki hesaplama doğrultusunda davacının avans ödemesinden kalan alacağının dava tarihi itibariyle ... USD olduğu anlaşıldığından davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸E- İmzalı Hakim ... · ¸E- İmzalı