Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/253 K.2020/608

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının 2006 yılında bir kooperatif üyesinin haklarını satın alarak ve davalı kooperatifin ... tarihli ... sayılı kararı ile üye olduğunu, üyeliğine karşılık tapuda davalı üzerine olan ... İli, ... İlçesi ... Cad. ... Blok ... nolu daireye, ... numaralı üyelik verildiğini, ... tarihinde davalı kooperatif yönetim kurulunun davacının kooperatife karşı ...

TL borcu olduğuna dair bir yazı gönderdiğini, cari hesap ekstresi incelendiğinde iddia edilen borcun ... tarihinden başladığı ve açıklama kısmında "gecikme cezası" olarak belirtildiğini, daha önce kendisine hiçbir bilgilendirme yapılmadığı gibi davacının kooperatif aidatlarını öderken de hiçbir uyarıda bulunulmadığını, yaptığı ödemelerin ihtirazi kayıt konulmaksızın kabul edildiğini, davalının göndermiş olduğu ekstrede davacının aidat borcunun olmadığını, 2005 yılından başlayarak hesaplanan ve "gecikme cezası" olarak adlandırılan kooperatif borcunun ne olduğunun anlaşılmadığını, davalı kooperatifin ...'da tebliğ edilen Antalya ...

Noterliğinin ... yevmiye numralı ihtarnemesi ile davacının yönetim kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile kooperatif ortaklığından ihraç edildiğinin bildirdiğini, davacının kooperatif üyeliğinden ihracına gerekçe gösterilen ... TL borcun büyük bir kısmının zamanaşımına uğradığını, davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ...

Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı üyelikten çıkarma kararının iptaline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı ...’a kooperatif borcuna ilişkin Antalya ...Noterliği’nin ... gün ve ... yevmiye nolu 1.ihtarnamenin, Antalya ...Noterliği’nin ... gün ve ... yevmiye nolu 2.ihtarnamenin düzenlendiği,

Kooperatif üyeliğinden ihraç kararının ise Antalya ...Noterliği’nin ... gün ve ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini, yapılan Kooperatif Genel Kurul Toplantılarının tamamında aidatını geciktiren üyelerden aylık %10 gecikme cezası alınması yönünde karar alındığını, gecikme halinde üyelerden tahsil edilenin faiz değil, gecikme cezası olduğunu, davacının zaman zaman ödeme yaptığını, ancak yaptığı ödemelerin aidat ana borcundan mahsup edilmiş olup, uygulanan gecikme cezalarına ilişkin hiçbir ödemesi bulunmadığını, gecikme cezasının aidat gibi tahakkuk ettiği andan itibaren üyenin ana borcu olduğunu,

aidat alacağının zamanaşımına uğradığı itirazınında doğru ve yerinde olmadığını beyanla haksız ve yersiz olan davanın reddi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne müzekkere yazılmış, kooperatifin sicil dosyası dosyamız arasına alınmıştır. Antalya ... Noterliğine müzekkere yazılmış, ihtarname aslının ve tebliğ tarihine ilişkin evrakın onaylı örneği talep edilmiş, gelen cevabi yazı ve ekleri dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce yargılama sırasında; ... tarihli oturum ... nolu ara karar gereği dava dosyasının re'sen seçilecek kooperatif işlemlerinden anlayan mali müşavir bilirkişiye tevdi ile davacının kooperatif üyesi olup olmadığı, kooperatifler kanunu ve kooperatif ana sözleşmesi gereği yönetim kurulu tarafından ... tairhinde verilen ihraç kararının usulüne uygun olup olmadığı, davacının kooperatife karşı parasal yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, ihtarnamede belirtilen borç miktarlarının, kooperatife ait ticari defter ve belgelerdeki borç miktarı ile aynı olup olmadığı, gerçek borç olup olmadığı,

hususlarında kooperatfe ait sicil dosyası, kooperatif ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle rapor alınmasına karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi ... tarafından mahkememize sunulan ... havale tarihli raporda özetle; "...Davacının ... tarihinden itibaren davalı kooperatifin üyesi iken üyelik yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesi ile davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından ... tarihinde kooperatif üyeliğinden ihraç edildiği, ihraç kararına dayanak olan ihtarnamelerde belirtilen davacı borcunun ...

TL tutarında fazladan bildirildiği, bu durumun davacı tarafı ödemede tereddüde düşürecek nitelikte olduğu ve bu nedenle davacının ... tarihli ihraç kararının yerinde olmadığı" şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, Kooperatif üyeliğinden yönetim kurulu kararıyla ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin yapılan değerlendirmede;

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi ortaklıktan çıkarılma esaslarını düzenlemiştir. Bu maddeye göre ortaklıktan çıkarılmayı gerektiren bir sebep olması halinde yönetim kurulunun teklifiyle genel kurulca çıkarılma kararı verilir. Ancak bu yetki ana sözleşme ile yönetim kuruluna devredilebilir.

Ortaklıktan çıkarmaya yönetim kurulu kararı vermiş ise de ortak bu karara karşı ya yönetim kurulunun çıkarma kararının kaldırılması için genel kurula başvurabilir ya da doğrudan mahkemeye itiraz davası açabilir. Ancak yönetim kurulunca verilen çıkarma kararına karşı hem genel kurula itiraz hakkı ve hem de mahkemeye itiraz davası açma hakkı birlikte kullanılamaz. Çıkarılma kararının tebellüğ tarihinden itibaren ortağın üç ay içinde genel kurula itiraz etmesi ya da dava açması gerekir.

Davacı davalı kooperatif yönetim kurulu kararı ile üyelikten ihraç edilmiş olduğundan ihraç kararının tebliği tarihinden itibaren üç aylık süre içerisinde ihraç kararının iptali için dava açma ve genel kurula itiraz hakkı bulunmaktadır.

Davacı taraf ihraç kararının tebliğ tarihi olan ... tarihinden sonra üç ay içinde dava açtığı görülmekle, açılan davanın süresinde olduğunun kabulü gerekmiştir.

Davanın esasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Davacı tarafından kooperatif aidatının ödendiği ancak kooperatif tarafından ihtarnamede belirtilen gecikme cezası adı altındaki tutarlar ile ilgili ihtirazi kayıtta bulunulmadığı belirtilmiştir.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 27. maddesinde: "Ortakların yüklendikleri paylar için ödeyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez." düzenlemesi mevcuttur.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 12.12.2011 tarih 2011/3143 Esas 2011/2477 Karar sayılı emsal içtihadında " Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir. Dosyada, kooperatif anasözleşmesi, genel kurul tutanakları, ihraca dayanak alınan ihtarnameler ve tebliğine ilişkin belgeler bulunmamaktadır

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve Yapı Kooperatifleri Tip Ana Sözleşmesinin 14. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.Dosyada ihtarnameler ve tebliğ belgeleri bulunmadığından ihtarnamelerin gerekli koşulları taşıyıp taşımadığı anlaşılamamaktadır ...

Mahkemece ihraca ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak dosyaya celp edilerek, ihtarnamelerin gerçek borç dışında kalan unsurları bakımından yasa ve anasözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı öncelikle değerlendirmeli, ihraç prosedürünün bu yönden usulüne uygun olmadığı sonucuna varılır ise davanın kabul yoluna gidilmeli, ihraç prosedürünün bu yönden usulüne uygun olduğu sonucuna varılır ise gerçek borcun ihtar edilip edilmediğinin incelenmesine geçilmesi gerekecektir..."

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 14/03/2016 tarih 2015/5469 Esas - 2016/1597 Karar sayılı emsal içtihatında da ; "...YHGK'nın 15.04.2015 tarih ve 23-1758 E., 2015/1190 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, bu düzenleme ile kanun koyucu sözleşme ile kararlaştırılsa dahi aşırı oranlarla belirlenen faizin önüne geçmek istemiş ve bunu kamu yararı gerekçesiyle sınırlamak yoluna gitmiştir. Kooperatif genel kurullarında aidat ödemelerinin geciktirilmesi halinde alınması kararlaştırılan gecikme zammı, temerrüt faizi niteliğindedir. Kooperatif genel kurullarında belirlenen gecikme zammı oranlarının da anılan düzenleme kapsamında olduğu tartışmasızdır. Bu düzenleme ile kanun koyucu açıkça aşırı faizin önüne geçmek yönündeki iradesini, derdest davalara da yansıtmıştır.

Somut olayda, davalıdan istenen aidat miktarı genel kurul kararları ile belirlendiğinden ve genel kurul kararları da sözleşme niteliğinde olduğundan davalı ortaktan aidat borcunu geç ödemesinden dolayı istenebilecek azami faiz oranı TBK'nın 120/2. maddesinde düzenlenmiş yıllık temerrüt faiz oranı olup, davacı kooperatifin genel kurullarında kabul edilmiş temerrüt faiz oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata yani 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2/1. maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacaktır.

Bu durumda, mahkemece, dava tarihinden önce yürürlüğe giren anılan yasal düzenleme bu açıklamalar çerçevesinde somut olay bakımından değerlendirilerek, işlemiş temerrüt faizi oranı ve miktarı ile işleyecek temerrüt faiz oranı bakımından gerektiğinde bilirkişiden denetime elverişli bir rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi..." hususlarına yer verilmiştir.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 04/10/2010 tarih, 2009/3201 Esas, 2010/9657 Karar sayılı emsal içtihadı da "... Dava, aidat yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, davacı hakkında alınan yönetim kurulu ihraç kararının iptaline ilişkindir.

Dairemizin yerleşmiş içtihatları uyarınca,ihtar konusu yapılan miktarın gerçek borçla tamamen örtüşmesi zorunlu olmayıp, yazılı borç miktarı bakımından küçük farklılıklar bulunması, ihtarı bu nedenle geçersiz kılmaz. ( Y.11.H.D. 21.02.2005 T, E.2004/4845,K.2005/1458 sayılı ilamı)..." şeklindedir.

Yukarıda belirtilen kanun maddesi ve emsal içtihatlar doğrultusunda Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacının kooperatife aidat yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesi ile yönetim kurulu tarafından ihracına karar verilerek kararın tebliğ edildiği, kooperatife ait ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemede kooperatif tarafından aidat borcunun ödenmesi, ödenmemesi halinde üyelikten ihraç edileceği ile ilgili olarak 1163 Sayılı Kanun 27.maddesinde belirtildiği şekilde iki defa ihtarname gönderildiği, ihraç kararına dayanak olan ihtarnamelerde borç miktarının ...

TL olarak bildirildiği, yapılan hesaplamaya göre kooperatifin ihraç kararına dayanak yaptığı ihtarnamelerdeki borç miktarının toplam gecikme faizi ile birlikte ... TL olduğu, buna göre kooperatif tarafından gönderilen ihtarnamelerdeki borç miktarı ile gerçek borç miktarı arasında ...

TL fark olduğu, bu farkın davacı tarafın ödemede tereddüte düşürecek nitelikle olduğu görülmekle davacının üyelikten çıkartılmasına ilişkin yönetim kurulu kararının iptaline karar vermek gerekmiş ve açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır