Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/900 K.2022/959

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı mahkememize sunmuş olduğu dilekçesi ile, ... Ltd.Şti tarafından almıs olduğu ticarete dayalı çeklerini kaybettiğini, bütün aramalarına rağmen bulamadığını, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmemesi tarafımız için telafisi İimkansız zararlar doğurabileceğinden çek bedellerinin banka tarafından ödenmemesi için öncelikle ödeme yasağının konulmasına karar verilmesine ve gerekli mercilere müzekkere yazılmasını dava ve talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:

Dava, TTK 818/s. Maddesi yollaması ile çeklerde uygulanması gereken 757 vd. Maddelerine göre açılmış, zayi nedeni ile çek iptali davasıdır.

İptal davasında ispat külfeti, genel kural olan TMK'nın 6. maddesine uygun olarak, iptal talebinde bulunana aittir. Zira iptal davası tek taraflı, hasımsız olduğundan, ispat külfetinin başka bir tarafa yüklenmesi de mümkün değildir. İptal talebinde bulunan kişinin, çekin rızası olmaksızın elinden çıktığını ispat etmesi gerekir. Ayrıca davacının zıya anında çekin zilyedi bulunduğunu da mahkemeye sunacağı delillerle doğrulaması gerekir (TTK m. 759/2). Çekin zayi olması fiili bir durum olduğundan, bu iddia tanık dahil her türlü delille ispatlanabilecektir. (Gürühan, C. (2015). Çekin Zayi Olması ve İptali. Adalet Yayınevi, Ankara: s.77)

İspatta bir diğer mesele, davacının, iptalini istediği çeki ferdileştirmesi gereğidir. (Öztan, F. (2020). Kıymetli Evrak Hukuku. Yetkin Yayınları, Ankara:s.65).Bu da çekin belli başlı niteliklerinin; keşide tarihi, bedel, tarafları, varsa seri numarasına ilişkin bilgilerin dava dilekçesi ve ilanlarda gösterilmesi suretiyle mümkün olabilir. Aksi halde iptal davası reddolunur. Bu çeşit bir davada davacıdan mahkemeye sunduğu delillerle çekin zayi olduğunu kesin olarak ispatlaması beklenmez, çekin zıyaa uğradığının “kuvvetle muhtemel” olduğunun gösterilmesi yeterlidir (TTK m. 760).

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... sayılı kararında da; "…davacı vekili dava dilekçesinde sadece dava konusu çeklerin müvekkilinin elinden rızası hilafına çıktığını açıklamış olup, ne dava dilekçesinde ne de yargılama aşamasında mahkemeye çekin elinde iken ziya uğradığı konusunda hiçbir delil sunmamıştır.

Oysa, TTK’nun 730/20 nci maddesi hükmü yollaması uyarınca çek iptalleri hakkında uygulanması gereken aynı yasanın 671/2 nci maddesi hükmüne göre, iptal talebinde bulunan kimse, bu konudaki iddiasını kuvvetle muhtemel gösterecek delillerini mahkemeye ibraz etmek zorundadır.

Mahkemece de bu deliller yeterli görülürse TTK’nun 676 ncı maddesi hükmü uyarınca iptal kararı verilebilecektir..." denilerek çek iptali davasında çekin zayi olduğu iddiasının kuvvetle muhtemel delillerle ispatı gerektiği hususu vurgulanmıştır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, iptal talebinde bulunan davacının, çeklerin rızası olmaksızın elinden çıktığını ve ayrıca zıya anında çekin zilyedi bulunduğunu mahkemeye sunacağı delillerle doğrulaması gerektiği lakin davacının dava dilekçesinde delil olarak hiçbir şeye dayanmadığı, çeklerin davacının zilyetliğinde iken zayi olduğu iddiasına yönelik kuvvetle muhtemel deliller sunulmadığı anlaşılmakla ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır