Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/413 K.2024/604

Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar Sayılı dosyası görevsizlik Kararı ile Mahkememize gelmekle yukarıda esasına kaydı yapılarak Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle: Davacı şirketin ... sektöründe faaliyet gösterdiğini, Davacı şirketin yetkilisinin iş tavsiye üzerine iş görüşmesi için davalı ile görüşmeye başladıklarını, davalının ... firması ile çalıştığını beyan ettiğini, sözleşme imzalamadıklarını, davalının acele bir şekilde işe başlamaları gerektiğini yoksa ... şirketinin işini kaybedeceğini beyan ettiğini, davacının davalının ... müşterisi getirdiği ... firmasını tanımadığını, davalının müşteri bilgilerini alıp davacıya ilettiğini, bilgiler doğrultusunda otel, uçak bileti,

gezi yerleri vb için ilgililere ... atarak fiyat ve rezervasyon bilgisi talep ettiğini, davalı tarafından davacıya sadece rezervasyon ödeme miktarlarının gönderildiğini, davacının ... firmasından herhangi bir bedel almadığını, davalının bu firmadan ne kadar bedel aldığını bilmediklerini, konaklama, uçak bileti vb giderleri davacı tarafından yapıldığını, davacının para kazanmak bir yana dursun kestiği faturaların mali yükü altında ezildiğini, davacının davalı ile maddi kazanç sağlamak için iş yaptığını, davalının da bu durumu bildiğini, ancak davalının davacıya ödeme yapması gerektiğinden haberdar olduğunu,

hatta defalarca davacıya ödeme sözü verdiğini beyan ederek; öncelikle ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu, akabinde davanın kabulü ile fazlaya ilişkin talep ve haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

... Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na müzekkereler yazılarak davalının kaydının olup olmadığının sorulduğu, yazılarımıza cevap verildiği görüldü. ... Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak; davalının gelirinin Vergi Usul Kanunu 177.maddesindeki sınırı aşıp aşmadığı, 2022 ve 2023 gayrisafi hasılat miktarının sorulduğu, yazımıza cevap verildiği görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; alacak istemine ilişkindir.

Öncelikle incelenmesi gereken husus mahkememizin görevine ilişkindir.

Davacı tarafın davalı ile ... işi konusunda anlaşma sağladıkları buna göre, davalının müşteri bilgilerini alıp davacıya ilettiği, davacının da bu bilgiler doğrultusunda otel, uçak bileti, gezi yerleri vb için ilgililere ... atarak fiyat ve rezervasyon bilgisi aldığı rezervasyon işi yaptığı anlaşılmaktadır. Davacı taraf ... dir.

Davalı hakkında yapılan araştırmada ... Vergi Dairesi'nin ... tarihli cevabi yazısında davalının ... tarihi itibariyle ... faaliyeti kapsamında mükellefiyetinin bulunduğu ancak herhangi bir beyannamesinin bulunmadığı bildirilmiştir. Antalya ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar Sayılı kararı ile de buna istinaden görevsizlik kararı verilerek dosyanın mahkememize gönderildiği görülmektedir.

Bir davanın ticari dava olup olmadığı TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır.

Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1.maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında mahkemece yapılan araştırmada davalının tacir olmadığı, esnaf kaydının ve gerçek kişi ticari işletmesinin bulunmadığı tespit edildiğinden ve ayrıca açılan davada mutlak veya nisbi ticari dava olmadığından dolayısıyla davanın da hukuki niteliği itibariyle ticari dava olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın mahkememiz görev alanına girmediği anlaşılmıştır. Her ne kadar Antalya ... Asliye Hukuk mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilmiş ise de; davalının yasanın tanımladığı şekilde ... ve ... olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Görev, 6100 Sayılı HMK’nın 1. maddesi hükmü gereği kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her safhasında kendiliğinden gözetilmelidir. Bu durumda, davanın asliye hukuk mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır