Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/713 K.2025/93

Mahkememizde görülmekte bulunan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; Şahsına ait ... Mah. ... Sk no: ... .../ ... adresinde yer alan ... adlı şahıs firmasında ... ... imalat ücretim ve satışı ile iştigal ettiğini, ... tarihinde tahmini olarak sabah ... civarlarında bilinmeyen bir sebeple yangın çıktığını, itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucu yangının saat ... civarlarında söndürülebildiğini, yangın nedeniyle 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 Mali Yılına ilişkin Yevmiye Defteri, Defter’i Kebir ve Envanter defterleri, mal alış ve mal satış faturaları, gelir ve gider belgelerinin zayi olduğunu olduğunu belirterek zayi belgesi zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı'ndan dava konusu yerde meydana gelen yangına ilişkin düzenlenmiş yangın raporu getirtilmiş, Vergi Dairesi, SGK'ya, müzekkereler yazılarak davacının borcu olup olmadığına dair evrakların celbine ilişkin cevabi yazılar dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce dosyanın bilirkişiye tevdi ile, dava konusu edilen defter ve belgelerin saklanması zorunlu olan defterlerden olup olmadığı ve zayi durumunun bulunup bulunmadığı yönünden rapor aldırılmış, bilirkişi ... tarihli raporunda "... tarihinde işyeri yangını nedeniyle zayi olduğu bildirilen belgelerden olan, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 Mali Yılına ilişkin Yevmiye Defteri, Defter’i Kebir ve Envanter defterleri, mal alış ve mal satış faturaları, gelir ve gider belgelerinin TTK 82. Maddesi kapsamında sayılan, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden olduğu, yangın nedeniyle kanuni saklama süresi içerisinde zayi olduğu" hususlarında görüş bildirdiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7. maddesi şöyledir; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir.

Yargıtay 11. HD'nin 2014/13570 Esas, 2014/19439 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. (YHGK. 5.10.1984 tarih, 82/11-852e., 84/788k.).

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ... Vergi Dairesin cevabi yazılarında, davacı ile ilgili herhangi bir inceleme ve borcunun bulunmadığı, yine SGK kaydında ... tarihi itibariyle borcunun bulunmadığı, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığın İtfaiye Dairesinin raporuna göre davacıya ait ... (...) Mah. ...

Sk. ... yakını ... / ... adresinde ... tarihinde meydana gelen yangında ticari defter ve belgelerinin zayi olduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep ettiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 Mali Yılına ilişkin Yevmiye Defteri, Defter’i Kebir ve Envanter defterleri, mal alış ve mal satış faturaları, gelir ve gider belgelerinin zayi olduğu hususunda görüş bildirildiği,

ilgili defter ve belgelerin geri getirilmesinin de mümkün olmadığı anlaşılmış olmakla davanın kabulü ile zayi olduğunun tespiti ile bu kararın zayi belgesi yerine geçmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza