Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1046 K.2023/606

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 02/11/2022 tarihinde bilgisayar sisteminde siber saldırıya maruz kaldığını, bahse konu siber saldırı neticesinde e-defter arşivleme için kullanılan bilgisayarda muhafaza edilen bazı çalışma dosyaları ile e-defter verilerinin bulunduğu hard diskin zarar gördüğünü, harici disklerde muhafaza edilen birçok bilgi ve dosyalara ulaşılsa bile sadece 2021 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defter klasörlerine ulaşılamadığını ve klasörlerin silindiğinin anlaşıldığını,

söz konusu dönemlere ait muhasebe programının ayrı bir bilgisayarda bulunduğundan muhasebe kayıtlarının herhangi bir zarar görmediğini ve ulaşılabilir halde olduğunu, arşivleme bilgisayarında olan ve siber saldırıya maruz kalan sabit diskteki verilen kurtulmasına dair çalışmaların yapılması için IS 9001:2015 belgesine haiz veri kurtarma faaliyetleri ile iştigal eden bir firmadan hizmet alındığını, yapılan kontroller ve kurtarma işlemlerinden de olumlu sonuç alınamadığını, söz konusu dönem ile ilgili e-defter beratlarının süresinde oluşturulup GİB sistemine gönderildiğini,

02/11/2022 tarihinde müvekkili şirketten müvekkili şirketin iradesi dışında tüm özen ve dikkatine rağmen meydana gelen siber saldırı sonucu bazı dosyalar ve 2021 yılı Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defterlere de ulaşılma imkanının kalmadığını, müvekkilinin söz konusu durumu ile ilgili Özel Amaçlı Yeminli Mali Müşavir raporunda da beratların süresinde GİB sistemine gönderildiğinin muhasebe kayıtlarında herhangi bir değişiklik olmadığının açıklandığını, ayrıca konu hakkında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, soruşturmanın ... soruşturma numarasından yürütüldüğünü,

konu ile alakalı Gelir İdaresi Başkanlığına da bilgi verildiğini iddia ederek; müvekkili şirkete ait defterlerin zayi olduğuna ilişkin tespitinin yapılmasını ve zayi olduğuna dair belge verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 82. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden; davacı şirketin son merkez adresini de gösterir sicil kayıtları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Esenler Sosyal Güvenlik Merkezine müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı ve ekleri dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde davacı şirketin 31/05/2007 tarihinde Kanun kapsamından çıkmış olup, 16/02/2020 tarihinde iz olduğu, herhangi bir prim borcu bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Şişli Sosyal Güvenlik Merkezine müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı ve ekleri dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde davacı şirketin 30/06/1992 tarihinde Kanun kapsamından çıkarılmış olup, 16/02/2020 tarihinde iz olduğu, herhangi bir prim borcu bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezine müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı ve ekleri dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde davacı şirketin 31/12/2016 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığı, herhangi bir prim borcu bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde İl Müdürlüğünde tescilli bulunan iki ayrı iş yerinden tahakkuk etmiş ve muaccel hale gelmiş herhangi bir borcunun bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Marmara Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacı şirketin vergi uyuşmazlığı olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde vergi uyuşmazlığına rastlanılmadığının bildirildiği görülmüştür.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığına müzekkere yazılarak; davacı şirketin 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defter beratları ile 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait defter örneklerinin Başkanlık sisteminde kayıtlı olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı ve ekleri dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defter beratlarının sistemde kayıtlı olduğu, 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defter ikincil kopyalarının sistemlerinde kayıtlı olmadığı hususlarının bildirildiği görülmüştür.

Davacı vekilince bildirilen tanıklar talimat yolu ile olmak üzere dinlenilmişlerdir.

Mahkememizce talimat yoluyla dinlenen davacı tanığı .... beyanında, "Ben davacı şirketin Diyarbakır'da bulunan fabrikası bünyesinde muhasebeci olarak çalışmaktayım, 02/11/2022 tarihinde sisteme yüklemiş olduğumuz e defter beratlarımızın arşivleme yapmış olduğumuz bilgisayar sisteminde olmadığını fark ettik, yasal defterlerimiz yasal süresinde sisteme yüklenmiş olduğu halde arşivleme yaptığımız bilgisayar sisteminde olmadığını fark ettik, veri kurtarma merkezine başvuru yaptık,

veri kurtarma merkezince gelen uzmanlar tarafından bilgisayar ve harddisk üzerinde yapılan inceleme sonucu bilgisayarın siber saldırıya uğradığı ve 2021 yılının temmuz, ağustos ve eylül aylarına ait e defter ve berat kayıtlarının sistemden silinmiş olduğu tespit edildi, daha sonra yeminli mali müşavirden inceleme yapmasını talep ettik, yeminli mali müşavir tarafından da veri kurtarma merkezince yapılan tespit doğrultusunda rapor düzenlendi, raporda ayrıca şirket tarafından e defter ve berat kayıtlarının zamanında gelir idaresi başkanlığı sistemine yüklendiği de tespit edildi, bilgi ve görgüm bundan ibarettir,

tanıklık ücret talebim yoktur " demiştir.

Mahkememizce talimat yoluyla dinlenen davacı tanığı ...beyanında, "Davacı şirketin merkezi İstanbul'dadır, ben İstanbul merkezde bulunan iş yerinde muhasebeci olarak çalışmaktayım, 02/11/2022 tarihinde sisteme yüklemiş olduğumuz e defter berat kayıtlarının bilgisayardan silinmiş olduğunu anladık, hemen akabinde veri kurtarma merkezinden inceleme talep ettik, veri kurtarma merkezince inceleme yapmak üzere gönderilen uzmanlar tarafından bilgisayar ve harddisk üzerinde inceleme yapıldı, bilgisayarın siber saldırıya uğradığı tespit edildi ve uğranılan bu siber saldırı sonucunda davacı şirketin 2021 yılının temmuz,

ağustos ve eylül aylarına ait e defter ve berat kayıtlarının sistemden silinmiş olduğu tespit edildi, daha sonra yeminli mali müşavirden inceleme yapmasını talep ettik, yeminli mali müşavir tarafından da veri kurtarma merkezince yapılan tespit doğrultusunda rapor düzenlendi, raporda ayrıca şirket tarafından e defter ve berat kayıtlarının zamanında gelir idaresi başkanlığı sistemine yüklendiği de tespit edildi, bilgi ve görgüm bundan ibarettir, tanıklık ücret talebim yoktur " demiştir.

Diyarbakır C.Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş incelenmesinde; müştekisinin ... San. ve Dış Tic. Ltd. Şti., şüphelisinin faili meçhul olduğu, Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Olarak Girme ve Orada Kalma suçundan yürütülen soruşturma sonucunda 21/11/2022 tarih ve ... Sayılı Karar ile Cumhuriyet Başsavcılığının yer itibariyle yetkisizliğine, evrakın gereğinin taktir ve ifası için Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine karar verildiği görülmüştür.

Mahkememiz dosyası, davacı şirketin bilgisayar sistemi ile hard diski üzerinde yerinde inceleme yapılarak; iddia edilen siber saldırının yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise talep edenin iddia ettiği gibi ticari defter kayıtlarının zayi olup olmadığı, talep edenin siber saldırıları bertaraf etmek ve verileri korumak için gerekli önlemleri alıp almadığı, davacının e defterlerinin muhafazası için mevzuatta öngörülen kurallara riayet edip etmediği,

basiretli davranma yükümlülüğü kapsamında gerekli önlemleri alıp almadığı ve verileri düzenli olarak yedekleyip yedeklemediği hususlarında rapor hazırlanmak üzere mahkememizce re'sen seçilecek bir bilişim uzmanı, bir bilgisayar mühendisi ve bir mali müşavirden oluşan 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından 04/05/2023 havale tarihli rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;

04/05/2023 havale tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;"...

Davacı şirketin e-defter kayıtlarının işlendiği ve kayıtlandığı .... model .... seri numaralı sabit sürücünün formatlanması (fabrika ayarlarına çekilmesi) ve yeniden kullanıma hazır hale getirilmesi nedeniyle formatlanan diskteki verilerin silindiği ve disk üzerinde geriye dönük bir inceleme yapma imkanının ortadan kalktığı, davacı şirkette e-defter kayıtlarının yedeklemesinin harici olarak yapıldığı, ancak talebe konu dönemlere ait yedeklemenin haricen yapılmamış olması sebebiyle iş bu dönemlere ait yedeklenmiş ham verilere ulaşılamadığı,

davacı şirketin bilgisayar sisteminde yedeklerin yer aldığı dosya dizininde Temmuz, Ağustos ve Eylül 2021 dönemlerine ait e-defter kayıtlarının yer almadığı, diğer dönemlere ait kayıtların yedeklemesinin yapıldığı ve erişilebilir olduğunun gözlemlendiği, formatlanmadan önce VLAB Veri Kurtarma Merkezi tarafından incelenen ve inceleme sonucu düzenlenen 03/11/2022 tarih ve ... sayılı sabit sürücüden veri kurtarma raporunda sabit sürücüdeki dosyaların uzantısı ile birlikte yeniden yapılandırılıp "....." şeklinde şifrelendiği ve verilerin geri döndürülemez hale getirildiği tespitinde bulunulduğu,

siber saldırgan/saldırganlar tarafından "...." ismiyle bilinen fidye isteyen kategoride (ransomware) tanımlanan zararlı bir yazılımın / virüsün bilgisayar ortamına enjekte olması ve aktif edilip çalıştırılması sonucu kullanıcı bilgisayarındaki tüm dokümanların virüs tarafından güçlü şifreleme algoritmaları (AES-256 vb.) ile şifrelenebildiği, dosyaların uzantıları sonuna ".....", ".şifreli" vb. kelimeler eklenerek tüm dosya sisteminin kontrol ve denetim dışı bırakılabildiği,

ilgili veri kurtarma raporunda geçen durum tespiti baz alındığında ilgili dönemlere ait şifrelenmiş e-defter kayıtlarının deşifre edilmesinin mevcut teknolojik imkanlar dahilinde mümkün gözükmediği ve dosya yapısının bozulması nedeniyle bu tür dosyaların kurtarılmasının mümkün olmadığı, Elektronik Defter Genel Tebliği gereğince davacı tarafından 2021 yılı için farklı bir bilgisayarda veya ortamda yedekleme ve kopyalama işleminin yapılmadığı" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

TTK 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir," hükmü düzenlenmiştir.

TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama, iddia, sunulan ve toplanan deliller, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, 04/05/2023 havale tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı vekilinin müvekkili şirketin 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defter beratları ile 2021 yılına ait Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ait e-defterlerinin zayi olduğu iddiası ile işbu davayı açtığı, davacı şirketin 2021 yılı ticari defterlerinin Gelir İdaresi Başkanlığının 1 Sıra no.lu elektronik defter tebliği gereğince elektronik ortamda e-defter olarak tutulduğu,

davacının e-defter dosyalarının tutulduğu bilgisayar sistemine siber saldırıda bulunulduğu ve bilgisayar harddiskine bulaşan şifreleme virüsü (....) nedeniyle tüm verilerin şifrelenerek ".encrypted" uzantılı dosyalara çevrilmiş olduğu ve bu nedenle e-defter dosyalarının da şifrelenerek erişilemez ve kullanılamaz hale getirilmiş olduğu, bu e-defter ve beratlara ait Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde ikincil kopyaların da kayıtlı bulunmadığı,

04/05/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda ;davacı şirketin e-defter kayıtlarının işlendiği ve kayıtlandığı ... model .... seri numaralı sabit sürücünün formatlanması (fabrika ayarlarına çekilmesi) ve yeniden kullanıma hazır hale getirilmesi nedeniyle formatlanan diskteki verilerin silindiği ve disk üzerinde geriye dönük bir inceleme yapma imkanının ortadan kalktığı, ilgili dönemlere ait şifrelenmiş e-defter kayıtlarının deşifre edilmesinin mevcut teknolojik imkanlar dahilinde mümkün gözükmediği ve dosya yapısının bozulması nedeniyle bu tür dosyaların kurtarılmasının mümkün olmadığı,

Elektronik Defter Genel Tebliği gereğince davacı tarafından 2021 yılı için farklı bir bilgisayarda veya ortamda yedekleme ve kopyalama işleminin yapılmadığı hususlarının tespit edildiği anlaşılmakla; davacının e defter kullanımına geçtikten sonra, tebliğin 4.4.1 maddesi uyarınca elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanmasının zorunlu olduğu,

davacının zayi belgesi talep ettiği defterlerin ikincil kopyalarını saklamak için gerekli tedbirleri almadığı, davacının bu zorunluluğun yerine getirildiğine dair bir delil dosyaya sunmadığı, buna göre tacir olan davacının, zayi belgesi talep ettiği defterlerin ikincil kopyalarını saklamak için gerekli tedbirleri almadığı, gerekli tüm dikkat ve özeni göstermiş ve gerekli tüm tedbirleri almış olmasına rağmen iradesi dışında ziyaa olgusunun gerçekleştiğini ispat edememiş olduğundan davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .... · ¸ Hakim .... · ¸