Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/651 K.2024/88

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında .... tarihleri arasında gerçekleşecek olan ''....

Fuarı''na katılım hususunda sözleşme yapıldığını, müvekkilinin tarafların belirlediği 10.973,93 USD tutarındaki fuar katılım ücretini anlaşmaya uygun olarak alacaklının kabul ettiği ödeme yoluyla ifa etmiş olduğunu ancak davalı tarafın işbu tarih itibariyle üzerine düşen edimi yerine getirmemiş olduğunu, sözleşmeye konu fuar organizasyonunu gerçekleştirmediğini, bahsedilen fuarın uluslararası bir fuar olduğunu, dolar kuru bazında katılımcılara kiralandığını, bu sebeple ...

Fuarcılık firmasının farklı tarihlerde yaptıkları sözleşmelerde farklı kur üzerinden m2 değer belirlemesi yapıldığını, davalı tarafın hiçbir haklı nedene dayanmayan oyalama çabaları ve belirsizlikleri nedeniyle müvekkili tarafından Bursa ... Noterliğinin 12.05.2022 Tarih. ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedilmiş olduğunu, ödenen bedelin iadesinin talep edildiğini, ihtarname sonrası da davalı tarafça sözleşme bedelinin iadesi yapılmadığından Bakırköy ....

İcra Müdürlüğünün ...

E. numaralı dosyası ile davalı aleyhine takibe geçildiğini, ancak davalı tarafın haksız itirazı sebebiyle takip işlemlerinin durdurulduğunu, bu nedenlerle davalı borçlunun haksız ve hukuki dayanaktan yoksun esasa ilişkin itirazının iptali ile takibin devamına, müvekkili firma lehine %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekil ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin pandemi nedeniyle devlet tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile fuarı ertelemek zorunda kaldığını, belirlenen tarihte yurt dışından misafirlerin pandemi nedeniyle katılamayacak olmaları nedeniyle fuar katılımcıları tarafından ertlenmesinin talep edildiğini, müvekkili şirketin, fuarın tarihini değiştirme hakkı bulunduğunu, fuar tarihinin değiştirilmesinin katılımcılara sözleşmeyi fesih ve ödenen bedelin iadesi hakkı vermediğini, davacının her ne kadar protokol hükümlerine dayansa da protokol müvekkili şirket ile dava dışı .... arasında yapıldığını,

bununla birlikte protokolün süreli olduğunu, süresinin sona erdiğini, ayrıca dayanılan hükümde, fuar tarihinin değiştirilmesinde mücbir sebeplerin ayrık tutulduğunu, davacının imzalamış olduğu sözleşmenin hükümlerinin geçersiz olduğunu iddia etmesi hakkın açıkça kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, mahkemece işbu iddialara itibar edilmemesi gerektiğini, davacı tarafın anonim şirket olması nedeniyle TTK'ya tabi olduğunu, bu nedenle fuar katılım sözleşmesinin genel işlem koşulları niteliğinde olması nedeniyle davacının sözleşmenin sonuçlarından sorumlu olmadığına ilişkin iddianın yerinde olmadığını, bu nedenlerle haksız,

kötüniyetli ve hukuki mesnetten yoksun huzurdaki davanın reddine, asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bakırköy .... İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası uyaptan celp edilmiş olmakla, icra dosyası incelendiğinde; davacı / alacaklı şirketin, davalı / borçlu şirket aleyhine 10.973,93-SD asıl alacak, 10,82-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 10.984,75-USD alacağa işleyecek TC Merkez bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı yıllık %9 yasal faiz oranından az olmamak üzere artan oranlarda faizi ile birlikte, icra masrafı, vekalet ücreti ile birlikte tahsili için icra takibine geçildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun süresinde itiraz ettiğini belirterek takibin durmasına sebebiyet verdiği, icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile taraflar arasında akdedilen fuar katılım sözleşmesine binaen davaya konu fuarın davalı tarafın pandemi gerekçe gösterilerek ertelemesinin yerinde olup olmadığı, sözleşme tarihinden itibaren dava tarihine kadar uluslararası başkaca fuar organizasyonlarının davalı kayıtları incelenerek yapılıp yapılmadığı, davaya konu fuara yabancı katılım sayısının ne kadar olduğu, yabancı katılım sayısının toplam katılım oranının ne kadar olduğu,

sözleşmeden itibaren davalı tarafça başkaca fuarların yapılıp yapılmadığı, uluslararası fuarların aynı gerekçelerle ertelenip ertelenmediği, yine ertelendiği tespit edilen uluslararası fuarların mukayeseli olarak dava dosyamıza konu fuar ile karşılaştırmasının yapılmasına, davalı kayıtların incelenerek tespiti yapılan uluslararası fuarların dava konusu fuar ile benzerliğinin bulunup bulunmadığı hususunun değerlendirilmesine, davacı tarafça fuar katılıma ilişkin ödeme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği,

davalının yabancı katılımcıların talepleri nedeniyle fuarı ertelemek durumunda kaldığı iddiasının yerinde olup olmadığı hususlarında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olmakla, mali müşavir ...., Tekstil Mühendisi ... ve Prof. Dr. ... 'nın 15/09/2023 tarihli raporunda özetle. Taraflar arasında bila tarihli, “Fuar Katılım Sözleşmesi” akdedilmiş ve taraflar

arasındaki ilişki, bu sözleşme temelinde yürütülmüş, sözleşme bedeli, vergiler dahil

toplam 52.128,56.TL.TL tutarında kararlaştırılmış, sunulan belgelere göre, davacı

tarafından davalıya toplam 52.128,56.TL tutarında ödeme yapılmış, sözleşme bedeli

olarak belirtilen tutar, davacı tarafından tamamı, davalıya ödendiği, davacı tarafından davalıya 12.05.2022 tarihinde, Bursa ... Noterliğinin ... yevmiye

no.lu ihtarnamesi keşide edilmiş; ... tarihleri arasında yapılması kararlaştırılan

fuar ‘ın, davalının sözleşmeye aykırı davranışları sebebiyle, gerçekleştirilmediği

sözleşmeden dönüldüğü belirtilmiş ve ödenen 10.973, 93.USD tutarındaki bedelin 3 iş

günü içerisinde iadesi talep edildiği,davacı alacaklı ... tarafından, davalı borçlu ... Fuarcılık aleyhine,

27.05.2022 tarihinde Bakırköy ....İcra Dairesi ... e. sayılı dosyası ile 10.973,

93.USD asıl alacak, 10, 82.USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 10.984, 75.USD

tutarında haciz yollu icra takibine başlanılmış, davalı tarafından 31.05.2022 tarihli

dilekçe ile itiraz edildiği, usul yönünden incelenen davacı ... ‘ye ait 2019-2020-2021 ve 2022 dönemi

defter-i kebir ve yevmiye defteri, e-defter olarak tutulmuş, beratları zamanında ve

usulüne uygun oluşturulmuş, fiziki tutulan envanter defteri, noter açılış onayı, usulüne

uygun ve zamanında yaptırıldığı, davalı ... Fuarcılık A.Ş. ‘ne ait 2019-2022

arasındaki dönem defter-i kebir ve yevmiye defteri, e-defter olarak tutulmuş, beratları

zamanında ve usulüne uygun oluşturulmuş, fiziki tutulan envanter defteri, açılış noter

tasdiki usulüne uygun ve zamanında yaptırıldığı, hesap ve kayıt yönünden incelenen davacı yasal defterlerine göre; davalı, takip tarihi

(27.05.2022) itibariyle 121.698,19,.TL tutarında borçlu olduğu, hesap ve kayıt yönünden

incelenen davalı yasal defterlerine göre takip tarihi (27.05.2022) itibariyle davacı

59.698,19.TL tutarında alacaklıdır. Dolayısıyla, her iki taraf yasal defterleri,

59.698,19.TL tutarındaki kısım için birbiri ile uyumlu olduğu, netice olarak, mali yönden yapılan incelemelere göre, davacı her ne kadar 10.973,

93.USD tutarında alacak talebinde bulunmuşsa da akdedilen sözleşmeye ve ödeme

belgelerine göre 52.128,56.TL tutarında alacaklı olduğu, yapılan hukuki değerlendirme neticesinde Davalı .... Fuarcılık’a fuar tarihlerini ve

yerini dilediği gibi değiştirme, kısmen ya da tamamen iptal etme gibi yetkilerin verildiği

sözleşme hükmünün genel işlem şartı olduğundan bahisle TBK 21 hükmü uyarınca yok hükmünde olduğu; aksinin kabulü halinde dahi söz konusu hükmün dürüstlük kuralına

aykırı olduğundan bahisle TBK 25 hükmü gereği kesin hükümsüz olduğu; yokluk ve

kesin hükümsüzlük şeklindeki geçersizlik hallerinin hakim tarafından re’sen dikkate

alınmasının mümkün olduğu, davalı ... Fuarcılık’ın Sözleşme ile üstlendiği edimin, ...

tarihlerinde ...’da fuar düzenlenmesi olduğu; pandemi mücbir sebebi nedeniyle

bu edimin o tarihlerde ifa edilmesinin hukuken imkansız hale geldiği; Davacı’nın

sonradan yapılan ertelemeyi kabul etmediği de dikkate alındığında Davalı ....

Fuarcılık’ın sözleşme kapsamında kendisine ifa edilen edimleri sebepsiz zenginleşme

hükümleri çerçevesinde iade etmesi gerektiği görüş ve kanaatte bulunulduğu bildirilmiştir.

Davacı tarafça davasının ıslah edildiği, ıslah harcının yatırıldığı anlaşılmıştır.

Davalı vekili tarafından her ne kadar tam ıslahtan sonra hem arabuluculuğa başvuru yapılmadığı hem de bir kısım usuli işlemlerin hükümsüz hale geldiği beyan olarak ileri sürülmüş ise de; mahkememizin ön inceleme duruşma zaptının incelenmesinde uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi dikkate alınarak tespit edildiği yine arabuluculuk tutanağının incelenmesinde uyuşmazlığın da taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine dayalı olarak tespit edildiği, düzenlenen arabuluculuk tutanağının tam ıslahı da karşılar nitelikte olduğu,

ön incelemede tespit edilen uyuşmazlığın da yine tam ıslahı karşılar nitelikte olduğu dikkate alınarak usul ekonomisi gereği yeniden işlem yapılmasına yer olmadığına karar verilerek dava şartı arabuluculuk şartının yerine getirilmiş olduğunun tespitine karar verilmiştir.

TÜM DOSYA MUHTEVİYÂTI KÜLLÎYEN TETKÎK EDİLDİĞİNDE

Dava, fuar katılım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Öncelikle ispat müessesesini açıklamakta fayda var. Bilindiği üzere, hakim, davada hangi vakıaların ispat edilmesini tespit ettikten sonra, bu vakıaların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği sorusuyla karşılaşır; buna ispat yükü denir. Kendisine ispat yükü düşen taraf için, bu bir yükümlülük(mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür(külfettir). Taraf kendisinin ispat etmesi gerektiği vakıayı ispat edemezse karşı taraf ve mahkeme onu mutlaka ispat etmesini isteyemez, bilakis kendisine ispat yükü düşen taraf , o vakıayı ispat edememiş sayılır.(Kuru, Medeni Usul Hukuku, 2016, sy 319)

Dava dosyamızda ispat yükü alacak bakımından davacı üzerinde, pandemi nedeniyle fuar erteleme hakkının olduğunu, pandemi şartlarının fuar yapmaya elvermediğini, davacının fuar ertelense bile ücret istemeye hak kazanmayacağına ilişkin iddialar bakımından ise davalı üzerinde olup taraf iddia ve savunmaları bu muvacehe ölçüsünde değerlendirilmiştir.

Somut olayımızda sözleşme serbestisi ilkesi gereği uyuşmazlığın çözümüne öncelikle taraflar arasında münâkid sözleşme ile yine davacı tarafın taraf üye olduğu, davalı ile dava dışı 3. Kişi ile imzalanan ... protokolünün uygulanması gerekmektedir.

Davalı tarafça her ne kadar davacı ile akdedilen sözleşmenin 2. maddesi gerekçe gösterilerek fuar ertelense bile ücret iadesi istenemeyeceği belirtilmişse de söz konusu sözleşme hükmünü tek başına ele almak mümkün olamayacaktır. Zira yukarıda değinildiği gibi davacının ... üyesi olması nedeniyle konuya ilişkin 8 nolu protokolün de irdelenmesi gerekmektedir.

Davalı ile dava dışı ... arasında akdedilen 8 nolu protokole bakıldığında. 3 nolu maddesinin 2 nolu paragrafında davalının karşılıklı mutabakat ile fuar tarihinin değiştirilmesi durumu ve mücbir sebepler dışında fuar organizasyonu gerçekleştirilemez ise edimlerin taraflara iadesi hususunun düzenlendiği anlaşılmıştır.

Ayrıca aynı protokolün 6. Maddesinde ise katılım sözleşmelerinin söz konusu protokole uygun olacağına ilişkin düzenleme yapıldığı, aksi takdirde ilgili maddelerin yok hükmünde olacağının düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu aşamada bir konuya açıklık getirmek gerekecektir.

Bu durumda her ne kadar fuar katılım sözleşmesinin 2. maddesinde davacının, fuar iptal edilse dahi ücret talep edemeyeceği hususu düzenlenmişse de davacının ... üyesi olduğu, davalı ile dava dışı ... arasında akdedilen protokolün 3. ve 6. maddesinin 3. kişi yararına hükümler niteliğinde olduğu, söz konusu protokol daha evvel akdedilen 2005 tarihli protokolün eki niteliğinde oluğu, bu durumda gerekçesiz dahi olsa davalının fuarı iptal etme ya da fuar tarihini dilediği gibi değiştirme hakkı tanıyan sözleşmede düzenlenen 2. maddenin artık olaya uygulanabilirliğinin kalmadığı kanaatine varılmıştır.

Gelinen aşamada davalının ... ile yapmış olduğu protokolün 3. Maddesine göre ancak mutabakat ya da mücbir sebep halinde fuar tarihini değiştirebileceği anlaşılmış, bunun dışındaki sebepler halinde ya da mücbir sebebe dayansa bile bunun ispat edilememesi halinde davacının sözleşmeden dönme hakkının doğacağı muhakkaktır.

Davalı fuarın ertelenme sebebini mücbir sebebe dayandırdığından bu iddiasını ispat etmekle mükelleftir. Bu aşamada davalı savunmaları nedeniyle ispat yükü davalı üzerine geçtiğinden fuarın mücbir sebeple ertelenip ertelenmediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Zira davalı tarafça fuarın ertelenmesi hususunda ayrıca bileşik ikrarda bulunulmuş olup, ertelemeye dayandırdığı gerekçeleri bizzat davalının ispatlayabileceği göz önüne alındığında bu konudaki mükellefin davalı olduğu ve bilirkişi incelemesi yapılacak olması halinde ticari defter ve kayıtları ile pandemi koşulları nedeniyle ertelemeye dair tüm bilgi belgeleri bilirkişilerin incelemesine sunması gerektiği kanaatine varıldığından mahkememizce davalı savunmaları bakımından bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, dava konusu ... fuarı yabancı katılımının yoğun olduğu uluslararası bir fuar olduğu, davalı

tarafından düzenlenen ve .... tarihleri arasında gerçekleşen ... Fuarı inceleme raporu ve fuarda çekilen fotoğraflara göre fuara 730 firma

katılmış olduğu, katılımcı firmaların 50 adedi yabancı katılımcı olduğu, yabancı katılımcıların,

katılımcıların %6,85’ine karşılık geldiği, fuarın 11.232 adet ziyaretçi tarafından ziyaret

edildiği, ziyaretçilerin 2.583 adedinin yabancı ziyaretçi olduğu, yabancı ziyaretçilerin oranı

toplam ziyaretçilerin %23’ü olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, yapılan inceleme neticesinde, .... Fuarı ve .... Fuarı dava

konusu tarafların anlaştığı ... Fuarından önce ve pandemi yasakları

başlamadan önce Ocak – Mart 2020 aylarında gerçekleştiği anlaşılmıştır. Yine, ...

tarihleri arasında gerçekleşen .... fuarı, .... tarihleri arasında gerçekleşen .... Fuarı, .... tarihleri arasında gerçekleşen ... fuarı, ....

tarihleri arasında gerçekleşen ... Fuarı,

.... arasında gerçekleşen .... fuarı ve .... tarihleri arasında gerçekleşen .... fuarı pandemi

döneminde ve dava konusu ... Fuarının ertelendiği dönemde

gerçekleştiği, gerçekleşen fuarların, uluslararası katılımcıların ve ziyaretçilerin bulunduğu

fuarlar olduğu yapılan inceleme ile anlaşılmıştır.

Davalı savunmasının ikinci dayanağını, mücbir sebep ile fuarın ertelenmek zorunda kalındığına dayandırmıştır. Yapılan incelemelerden de anlaşılacağı üzere, davalının, dava konusu fuarın ertelenmesine dair yoğun taleplerin bulunduğuna ilişkin iddiasını ispat edemediği gibi, dava konusu fuarın yapılması planlandığı tarihlerde ertelenmesine rağmen başkaca uluslararasın fuarların yapılmaya devam edildiği, bu haliyle mücbir sebep nedeniyle fuarın ertelendiği hususu iddia edilmişse de, davalının başkaca uluslararası fuarlar organize etmesi nedeniyle iddia ettiği mücbir sebebin olayımıza davalı açısından uygulanabilirliğinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Konuya uygulanması gereken ... ile akdedilen 8 nolu protokolün 3 ve 6 nolu maddelerine davalının aykırı hareket ettiği, mücbir sebep nedeniyle fuarın ertelendiğinin ispat edilemediği, dolayısıyla davacının ödediği bedeli iadeye hak kazandığı, davacı tarafça her ne kadar USD cinsinden talepte bulunulmuşsa da yargılama neticesinde davacının TL cinsinden davalıya ödemeler yaptığı, alacağın 52.128,56 TL olduğu gözetilerek başkaca araştırmaya gerek kalmaksızın dava hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imza Hakim ...