Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/691 K.2023/639

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin .... bünyesinde yurt içi ve yurt dışında dünya çapında çeşitli fuarlar düzenleyen organizatör şirket olduğunu, davalı şirketin ise tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında .... tarihleri arasında düzenlenecek ....

Fuarı (...) için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini, müvekkili şirketin pandemi nedeniyle Devlet tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile fuarı ertelemek zorunda kaldığını, belirlenen tarihte yurt dışından misafirlerin pandemi nedeniyle katılamayacak olmaları nedeniyle fuarın katılımcıları tarafından ertelenmesinin talep edildiğini, 11 Mart 2020 tarihinde ülkemizde görülen Covid-19 vakaları ile birlikte başlayan süreçte sokağa çıkma yasakları nedeniyle ülke genelinde tüm toplantı, gösteri, konser vb. organizasyonların yasaklanmasıyla ...

Fuarının da müvekkili şirket tarafından yapılamadığını, bu sebeple fuarın .... tarihine ertelendiğini, bu tarihte de ülkemizde ve tüm dünyada pandeminin etkilerinin devam etmesi, Amerika, Avrupa ülkeleri ve diğer bazı ülkelerin Türkiye'yi kırmızı listeye alması yani Türkiye'ye seyahat kısıtlaması getirmesi, yine pandemi kaynaklı seyahat prosedürlerinin zorlaşması, aşı zorunluluğunun getirilmesi,

karantina süreçleri, bu dönemde bilet fiyatlarının fahiş oranda artması gibi sebeplerden dolayı yurt dışından gelecek birçok katılımcının fuara katılamayacağını bildirmesi üzerine bu durumun fuara katılacak şirketlere bildirildiğini, buna mukabil bir çok şirketten tekstil sektörünün yurt dışına hitap etmesi ve dolayısıyla fuara yurt dışından misafirlerin katılmasının önemli olduğu,

fuarların yapılış amacının yurt dışından müşteri kazanmak, yurt dışı pazarına açılmak olduğundan, yurt dışından misafirlerin gelmemesi halinde fuarın yapılmasının bir anlamanın olmayacağının belirtildiğini ve bu nedenlerle fuarın ertelenmesinin talep edildiğini, sözleşmesi yapılan fuar organizasyonunun keyfe keder değil tüm dünyayı olumsuz anlamda etkisi altına almış olan Covid-19 pandemisi nedeniyle kamu otoritesi tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile ertelendiğini, hizmetin ertelenmesinde müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığını, Yargıtay kararlarında,

mücbir sebeple ertelenen fuarlardan organizatör şirketin sorumlu tutulamayacağı, bu sebeple sözleşmeden dönme ve ödenen bedelin iadesinin istenemeyeceğinin ifade edildiğini, yine bu kapsamda fuarın ertelenmesi nedeniyle Ticaret Bakanlığı tarafından müvekkili şirket aleyhine inceleme başlatıldığını, buna ilişkin müvekkili şirketten bilgi ve belge istenildiğini, müvekkili şirketin ise gerekli bilgilendirmeyi yaptığını, inceleme sonunda müvekkili şirket hakkında herhangi bir müeyyide uygulanmadığını ve müvekkili şirket lehine sonuç çıktığını, ... fuarının Mayıs 2022'ye ertelenmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını,

müvekkili şirketin, fuarın tarihini değiştirme hakkı bulunduğunu, fuar tarihinin değiştirilmesinin katılımcılara sözleşmeyi fesih ve ödenen bedelin iadesi hakkı vermediğini, davalı şirket ile yapılan "Fuar Katılım Sözleşmesi"nin 2. Maddesinde.

"Fuar Katılım Sözleşmesini imzalayarak işbu Form'da belirtilen Düzenleyici'nin organize ettiği sergi veya fuara katılmayı kabul eden katılımcı, bu imzadan sonra fuara katılmayı reddetse dahi Katılımcı'nın maddi ve manevi yükümlülükleri devam eder.

Katılımcı, fuar katılım koşulları, sergi veya fuarın yeri, Katılımcı'nın fuar alanındaki yeri, DÜZENLEME TARİHLERİ, unvanı vb. hususlarda, Düzenleyici'nin, sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil) peşinen kabul eder. Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir. Katılımcı'nın ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.

Katılımcı, ancak Düzenleyici'nin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir.

Düzenleyici, Fuardan 3 gün öncesine kadar, hiçbir sebep göstermeksizin yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir ve Katılımcı'yı fuardan çıkarabilir." hükmünün yer aldığını, buna göre; müvekkili şirketin, sektörden gelen talepler, organizasyon gerekleri yahut hiçbir sebep göstermeksizin fuar tarihini değiştirme hakkına sahip olduğunu, bu sebeple davalı şirketin, Fuar Katılım Sözleşmesini feshetme ve yapmış olduğu ödemeleri talep hakkı bulunmadığını, kaldı ki davalı şirketin sözleşmeyi feshetmediğini, müvekkili şirkete bu konuda herhangi bir yazılı veya sözlü bir beyanda bulunmadığını,

müvekkili şirketin dosya borcunu cebri icra tehdidi altında ödediğini, ayrıca bir an için bedelin iadesi düşünülse bile miktarın hukuka aykırı bir şekilde hesaplanarak icraya koyulduğunu, fuarcılık sektöründe, organizatörün metrekare başına birim fiyat belirlediğini ve katılımcının da kullanmak istediği alan ile birim fiyatın çarpımıyla elde edilen miktarı organizatöre ödediğini, sektörde USD üzerinden çalışıldığından miktarın USD olarak hesaplandığını, sözleşmenin kurulduğu dönemdeki Dolar Kuru ile sözleşme bedelinin Türk Lirası cinsine çevrildiğini ve bir kısmı peşin,

bir kısmı da kambiyo senedi düzenlenerek sözleşme bedelinin tahsil edildiğini, müvekkili şirketin m2 birim fiyatını 550 TL olarak belirlediğini, davalı şirketin ise 50 m2'lik alanı kullanacağı beyan ettiğini, KDV ve damga vergisi dahil toplamda 32.580,35 TL üzerinden sözleşme kurulduğunu, davalı tarafın herhangi bir hukuki dayanağı olmaksızın icra takibiyle birlikte faiz işlettiğini, icra takibi ile işletilen faizin oranının ne olduğu, hangi tarihten itibaren işletildiği hususunun meçhul olduğunu, bu sebeple faize, faiz oranına, faizin başlangıç tarihine açıkça itiraz ettiklerini, davalı şirketin, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere;

açıkça sözleşmeye ve hukuka aykırı biri biçimde sözleşmeyi feshettiğini beyan ederek ödemiş olduğu bedelin sözde iadesi için Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün...

Esas numaralı dosyası ile ilamsız icra takibi başlattığını, müvekkili şirketin taşınma esnasında oluşan adres değişikliği sürecinde tebligat usulsüzlüğü nedeni ile ödeme emrine süresinde itiraz edilemediğini ve takibin kesinleştiğini, davalı şirketin müvekkili şirketten hiçbir alacağının olmadığını, sözleşmenin hala ayakta olduğunu ve bu meyanda sözleşme bedelinin iadesinin hukuken mümkün olmadığını iddia ederek; öncelikle İİK 72. maddesi gereğince ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile, haksız ve kötüniyetli olarak Bakırköy .....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosya ile başlatılan icra takibi nedeniyle müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, huzurdaki yargılamanın devamı esnasında, müvekkili şirket tarafından cebri icra tehdidi altında ödeme yapılması halinde ödeme yapılan tutarın istirdadına, davalı tarafın haksız ve kötüniyetli olması nedeniyle %20'den az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin uyuşmazlığa konu fuar organizasyonunu 21/04/2020 tarihinde gerçekleştirmeyi taahhüt ettiğini, organizasyonun önce 20/09/2021 tarihine sonra da davacı şirketin tek taraflı iradesiyle 22/05/2022 tarihine ertelendiğini, müvekkili şirketin tekstil sektöründe faaliyet göstermekte olup, .... Derneğine üye olduğunu, .... A.Ş, ....

Derneği arasında 06/12/2005 tarihinde "Protokol" adlı sözleşme akdedildiğini, Protokol adlı sözleşme kapsamında, ITF'nin, yılın belirli tarihlerinde, fuar organize etmeyi üstlendiğini, söz konusu sözleşmenin Özel Şartlar başlıklı 6. maddesinde, ....

Fuarları'nın, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 yıllarında düzenleneceği, taraflardan birinin, sözleşmenin bitiminden otuz gün önceye kadar yazılı ihtar çekmemesi durumunda, sözleşmenin, birer yıllık sürelerle ve aynı şartlarla uzatılacağının düzenlendiğini, aynı maddede, fuar tarihlerinin her yıl, Mayıs ayının üçüncü haftası ve çarşamba günü başlayacağının kararlaştırıldığını, .... Derneğinin birleşerek ...

Derneği (....) adını aldığını, ... ve ITF arasında, 25.04.2019 tarihinde, "06.12.2005 Tarihli Protokol'e Ek Protokol No: 8" adlı sözleşme akdedildiğini, iş bu sözleşme ile, ...

Fuarı'nın, ITF tarafından, 21.04.2020 ve 25.04.2020 tarihleri arasında organize edileceğinin ve 06.12.2005 tarihli Protokol'deki tüm maddelerin yürürlükte olduğunun düzenlendiğini, müvekkili şirket ile ITF arasında, 11.06.2019 tarihinde, söz konusu protokol kapsamında ITF tarafından gerçekleştirileceği taahhüt edilen ...

Fuarı'na katılım sözleşmesi akdedildiğini, 25.04.2019 tarihli 8 Nolu Ek Protokol uyarınca, 21.04.2020 tarihinde gerçekleştirilmesi kararlaştırılan ve müvekkili şirketin de katılım sağlayacağı fuar organizasyonunun, tarafların ortak kararıyla, 20.09.2021 tarihine ertelendiğini, 02.09.2021 tarihinde, fuarın başlamasına on sekiz gün kalmışken İTF'nin, tek taraflı iradesiyle ...

Fuarı'nın, 22.05.2022 tarihine erteleneceğini duyurduğunu, davacı şirketin tarafı olduğu sözleşme hükümlerine aykırı davranarak, fuar tarihini ertelediğini ve edimini ifa etmekten kaçındığını, müvekkili şirketin fuara katılım için belirlenen m2 bedelini eksiksiz olarak ödediğini, davacı şirketin taahhüdünü yerine getireceğine güvenilerek, ...

Fuarı'nın, 20.09.2021 tarihinde başlayacağının, tekstil sektöründe ün yapmış dergi ve diğer tüm yayın organlarında ilan edildiğini, reklam yapıldığını ve hazırlıklar gerçekleştirildiğini, .... Dergisi'nin, Mayıs, Haziran saysında, "Dünyanın en büyük iki ev tekstil fuarından biri olan ... Fuarı ... tarihlerinde .... Merkezi'nde yapılacaktır." şeklinde reklam yapıldığını, yine .... Dergisi'nin Temmuz, Ağustos sayılarında, .... Dergisi'nin Haziran sayısında, ...

Fuarı'nın, ... tarihleri aralığında yapılacağının duyurulduğunu, davacı şirketin, hukuka ve tarafı olduğu sözleşmelere aykırı davranarak, tek taraflı iradesiyle, ...

Fuarı'nın neredeyse bir sene ertelendiğini duyurduğunu, 06.12.2005 tarihli Protokol'ün Özel Şartlar başlıklı 6.maddesinin 6.1.2 bendinde, komitenin gerek duyması halinde tarihin değiştirilebileceğinin düzenlendiğini, aynı maddenin 6.1.4 bendinde, fuarın yapılmasını engelleyen herhangi bir mücbir sebep yokken organizasyonun, İTF tarafından engellenir ya da ertelenirse, katılımcıların maddi ve manevi zararlarının İTF tarafından tazmin edileceğinin kararlaştırıldığını,

tespit edilecek bir organizasyon bozukluğunun sonraki yıllarda düzenlenecek fuarlar için kötü örnek teşkil edeceğinin kabul edildiğini ve taraflara sözleşmeyi feshetme hakkı tanındığını, 25.04.2019 tarihli 8 Nolu Ek Protokol'ün 5. maddesinde, 06.12.2005 tarihli Protokol'ün 6. maddesinin 6.1.4 bendi uyarınca sözleşmenin iptal edilmesi halinde katılımcıların anlaşmaları iptal etme hakkının saklı olduğunun düzenlendiğini, hem 06.12.2005 hem 25.04.2019 tarihli protokollerde düzenlendiği üzere davacı yüklenicinin, fuarın ertelenmesi nedeniyle katılımcıların uğrayacağı maddi ve manevi zararları karşılamayı taahhüt ettiğini, ...

Fuarı'nın organizasyonuna ilişkin düzenlenen sözleşmelerin birbirini tamamlar nitelikte olduğunu ve davacı şirketin, tarafı olduğu protokollerin tüm hükümleriyle bağlı olduğunu, 25.04.2019 tarihli 8 Nolu Ek Protokol'ün 6. maddesinde, ITF'nin katılımcı firmalarla imzalayacağı sözleşmenin iş bu protokol hükümlerine aykırı olması halinde ilgili maddelerin yok hükmünde sayılacağının düzenlendiğini, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında tanzim edilen ...

Fuarı'na katılım sözleşmesinde, fuar tarihinin ITF tarafından değiştirilebileceği, bu durumun sözleşmeyi fesih hakkı vermeyeceği, katılımcının ücret ödeme yükümlülüğünün devam edeceğinin düzenlendiğini, davacı tarafın iddialarına dayanak, ana sözleşme niteliği taşıyan protokollerin içeriğine aykırı olarak düzenenlen katılım sözleşmesi hükümlerinin geçersiz olduğunu, huzurdaki talebe dayanak olarak gösterilen ...

Fuarı'na katılım sözleşmesinin, 06.12.2005 ve 25.04.2019 tarihli protokollerin devamı niteliğinde olduğunu, davacı şirketin, fuar tarihinin ertelenmesine gerekçe olarak gösterdiği salgın hastalığın, 20.09.2021 tarihi itibariyle mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğini, davacı şirketin, aynı tarihlerde organize ettiği fuarların, ... Fuarı'nın mücbir sebep dolayısıyla ertelenmediğinin ispatı olduğunu, davacı şirketin, 01.09.2021-04.09.2021 tarihlerinde ....

Fuarı, 08.09.2021-12.09.2021 tarihlerinde ... Fuarı ve bunların dışında birden çok fuar organize ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin esaslı unsurunun, ... Fuarı'nın belirlenen tarihlerde gerçekleştirilmesi olduğunu, davacı şirketin özen ve sadakat borcuna aykırı davrandığını, basiretli bir yüklenicinin göstermesi gerekli tüm tutumlara aykırı hareket ettiğini, sözleşmenin esaslı unsuru olan ...

Fuarı organizasyonunun, ikinci defa ve yüklenicinin tek taraflı iradesiyle ertelenmesi, fuar organizasyonunun gerektiği şekilde gerçekleşmeyeceğinin ispatını oluşturduğunu savunarak; davanın reddine, davacı aleyhine %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; icra takibinden sonra İİK 72. maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.

Taraflar arasında 11/06/2019 tarihli fuar katılım sözleşmesi akdedildiği hususunda anlaşmazlık bulunmadığı, HMK 137 maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlığın; fuar katılım sözleşmesi kapsamında belirtilen tarihte fuarın yapılmaması nedeniyle davalı tarafça ödenen fuar katılım bedelinin iadesi talebiyle başlatılan Bakırköy .... İcra Dairesinin ... sayılı takip dosyası nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, davacının menfi tespit ve kötü niyet tazminatı taleplerinin kabul edilip edilemeyeceği hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Bakırköy ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş, incelenmesinde; alacaklısının ... San. Ve Tic. Ltd. Şti., borçlusunun ... A.Ş. Olduğu, 32.580,35-TL asıl alacak, 12.631,14-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 45.211,49-TL alacağın tahsili talebine ilişkin olduğu görülmüştür.

Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığından; 15/11/2021 tarih ve... sayılı İnceleme Raporunun bir sureti celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden; davalı şirketin sicil kayıtları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

....'dan; davacı şirketin ... üyesi olup olmadığına ilişkin kayıtlar ile .... ile ... A.Ş. arasında 25.04.2019 tarihinde imzalanan ''06.12.2005 Tarihli Protokol'e Ek Protokol No:8''[''Protokol No:8''] adlı sözleşmenin örneği ile 06/12/2005 tarihli protokolün bir örneği celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Taraf vekilleri tarafından dava ve cevap dilekçeleri ekinde "Fuar Katılım Sözleşmesi"nin bir sureti dosyaya ibraz edilmiştir.

Dava kapsamında taraf vekilleri tarafından delil olarak sunulan sözleşmenin 2. Maddesinde: "Fuar Katılım Sözleşmesini imzalayarak, iş bu Formda belirtilen DÜZENLEYİCİ'nin .... merkezinde ( kısaca ... ) organize ettiği sergi veya fuara katılmayı kabul eden KATILIMCI, bu imzadan sonra, fuara katılmayı reddetse dahi KATILIMCI'nın maddi ve manevi yükümlülükleri devam eder.

KATILIMCI, fuar katılım koşulları, sergi veya fuarın yeri, KATILIMCI'nın fuar alanındaki yeri, düzenleme tarihleri, ünvanı vb hususlarda, DÜZENLEYİCİ'nin sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri ( Fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil ) peşinen kabul eder.

Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir, KATILIMCl'nın ücret ödeme yükümlülüğü devam eder, KATILIMCI, ancak DÜZENLEYİCİ'nin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir. DÜZENLEYİCİ, fuardan 3 gün öncesine kadar hiçbir sebep göstermeksizin yazılı bildirimde bulunarak Sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir ve KATILIMCI’yı fuardan çıkarabilir.

DÜZENLEYİCİ, Fuar katılım bedelini fesih/çıkarma/fuar iptali bildirimlerinden itibaren 30 (otuz) gün içinde KATILIMCI'ya iade eder. Sözleşmenin bu şekilde feshi, Fuardan çıkarma ve Fuarın kısmen veya tamamen iptali durumunda KATILIMCI, fuar katılım bedelinden başka masraf, gecikme faizi ya da zarar ziyan adıyla bir talepte bulunma hakkına sahip olmadığını önceden beyan, kabul ve taahhüt eder." düzenlemesi yer almaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 136. Maddesinin 2. Fıkrasında; " Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder. Kanun veya sözleşmeyle borcun ifasından önce doğan hasarın alacaklıya yükletilmiş olduğu durumlar, bu hükmün dışındadır." düzenlemesi yer almaktadır.

Yargıtay 13 Hukuk Dairesi 2013/16898 esas ve 2014/18895 karar sayılı kararında; "...tarafların iradelerini etkileyip sözleşmeyi yapmalarına neden olan şartlar daha sonra çok önemli surette, çarpıcı ve öngörülmez bir biçimde adaletsizliğe yol açan olayların gerçekleşmesi ile değişmişse taraflar artık o akitle bağlı tutulamazlar. Değişen bu koşullar karşısında TMK 2. Maddesinden yararlanarak sözleşmenin yeniden düzenlenmesi zorunluluğu doğar."

Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa-Pacta Sund Servanda ) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Eş söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Ancak bu ilke özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 138. Maddesinde; "Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir." düzenlemesi yer almaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.11.2019 ve ..... Esas, ...... Karar sayılı ilamı; "Kurulmuş bir sözleşmede sonradan ortaya çıkan bazı olgular nedeniyle değişiklik yapılabilmesi, bugün çağdaş tüm hukuk sistemlerinde kabul edilen, beklenmeyen hâl (emprevizyon) veya clausula rebus sic stantibus kuramının koşullarının gerçekleşmiş olması hâlinde mümkün görülmektedir. Bu kuramın, borçlunun şartları ne olursa olsun mutlaka akde sadık kalmasını zorunlu gören, bir bakıma artık eskimiş olarak nitelendirilebilecek ahde vefa veya pacta sunt servanda kuramını sınırlamak için konulduğu benimsenmektedir.

Beklenmeyen hâl kuramı, şöyle açıklanmaktadır: “Akit yapıldığı sırada mevcut bulunan şartlar önemli surette değişmişse taraflar akitle bağlı olmamalıdır. Buna “clausula rebus sic stantibus” (beklenmeyen hâl şartı) denmektedir. Bu görüş öğretide “emprevizyon teorisi” adıyla anılmaktadır. Öğretide, sözleşmenin, yapıldığı andaki durumun değişmeyeceği şeklindeki bir zımni kabul ile yapıldığı, aynen uygulanmasının taraflarca bu zımni şarta bağlı tutulduğu varsayılmaktadır (Tekinay, S.S./Akman, S./Burcuoğlu, H./Altop, A.: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, 7.Bası,İstanbul 1993, s.1005).

Akitlerin ifasını şartların değişmemesine bağlayan fikir (clasula rebus sic stantibus) gerçeğe tam olarak uygun değilse de, ahde vefa prensibine kesin ve sıkı sıkıya bağlılığında her zaman adil olmadığı görülmektedir. Bugün İsviçre-Türk hukukunda çoğunlukla dayanılan esas, uyuşmazlıklara dürüstlük kuralı uyarınca çözüm bulunmasıdır (Oğuzman, K.: Borçlar Hukuku Dersleri,Cilt 1, 4.Bası, İstanbul 1987, s.123.

Serozan, R.: Borçlar Hukuku, Genel Bölüm, İfa, İfa Engelleri, Haksız Zenginleşme 3.Cilt, İstanbul 1994, s.164. Kaplan, İ.: Hakimin Sözleşmeye Müdahalesi, Ankara 1987, s.112. Burcuoğlu, H.: Hukukta Beklenmeyen Hal ve Uyarlama, İstanbul 1995, s.4. İsviçre Hukuku için Bkz. Eugen Bucher, Schweizer Isch’es Obligationenrecbt Allgemeiner Teil, 2.Bası, Zürich 1988, s.385 vd. Henri Deschenaux, Le Titre Preliminaire Du Code Civil,Fribourg 1969, s.183)." şeklindedir.

Yapılan yargılama, iddia, savunma, taraflar arasında akdedilen Fuar Katılım Sözleşmesi, Bakırköy ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası, sunulan ve toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 21-25 Nisan 2020 tarihlerinde düzenlenecek olan ....

Tekstili (...) Fuarına ilişkin 11/06/2019 tarihinde fuar katılım sözleşmesi akdedildiği, iş bu sözleşme kapsamında 32.580,35-TL sözleşme bedeli belirlendiği, davalının 28/10/2019 keşide tarihli ve 32.580,35-TL tutarlı çeki davacı tarafa verdiği ve çekin tahsil edildiği, iş bu konularda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, ancak koronavirüs(covid-19) salgını nedeniyle tüm ülke genelinde yetkili makamlarca tedbirler alındığı, bu kapsamda fuarcılık faaliyetlerinin durdurulması üzerine ... tarihinde yapılması planlanan dava konusu ...

Fuarının ertelendiği, davacı tarafın fuarın iptal edilmediğini sektör temsilcileri ile mutabık kalınarak fuarın ... tarihine ertelendiğini ve de sözleşmenin 2.maddesi uyarınca fuar tarihini değiştirme hakkı olduğunu savunduğu, fuarın ertelendiği ... tarihinde de yapılmadığı, İstanbul ilinde yapılacağı belirtilen fuarın ... tarihinde ...

Merkezinde gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı, taraflar arasında sözleşme serbestisi ilkesi gereğince akdedilen sözleşmeden kaynaklı edimini davalının yerine getirdiği ancak davacının covid-19 pandemi sebebi ile edimini yerine getirmediği,

her ne kadar davacı tarafça sözleşmenin 2.maddesi uyarınca fuar katılım tarihinde değişiklik yapma hakkına sahip olduğu savunulmuş ise de bu maddenin sözleşmenin ifası-ifa imkansızlığı-mücbir sebep konuları ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında mevcut olan dengenin sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde tarafların biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabileceği, bu durumda sözleşmeye bağlılık ilkesine sıkı sıkıya bağlı kalmanın adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratacağı açık olduğundan,

her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmede davacı yana fuar tarihini değiştirme/yeniden düzenlenme imkanı sağlanmış ise de, mevcut durum şartları değerlendirildiğinde küresel salgın sebebi ile öngörülemeyen dış bir olayın meydana gelmesi olgusunun gerçekleştiği, ayrıca sözleşmenin aynı koşullarla ifası mümkün bulunmadığına göre ve fuar tarihine ve yerine ilişkin ertelemelerin de davalı tarafça kabul edilmediği dikkate alınarak, kaldı ki davalıyı sözleşmeyle bağlı tutmanın mümkün ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmakla;

davalının haklı nedenlere binaen sözleşmeyi feshettiği, ödediği bedeli davacıdan sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talep etme hakkı bulunduğu ancak davacının Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası üzerinden girişilen takip ile temerrüde düştüğü ve bu tarihten itibaren faiz işletilmesi gerektiği sonuç ve vicdani kanaatine varılarak; davanın kısmen kabulüne, davacının Bakırköy .... İcra Dairesinin ....

Esas sayılı takip dosyasında takibin 12.631,14-TL'lik işlemiş faiz kısmından borçlu olmadığının tespitine, davacının davasının bakiye 32.580,35-TL asıl alacak yönünden reddine, şartları oluşmadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurularak yargılama sonuçlandırılmıştır.

Katip ... · ¸ Hakim .... · ¸