Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1042 K.2024/188

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin zilyedi olduğu, keşidecisi ...... olan .... Bankası .... Şubesi’nin .... seri numaralı, 200.000,00 TL tutarındaki 18.11.2023 tarihli çekin kaybolduğunu, çekin kaybolduğunun fark edilmesi ile çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin söz konusu olduğunu, çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ

Dava;6102 sayılı TTK.nun 818/s maddesi delaletiyle 757 ve devamı maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.

Çekin iptali hususu TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla TTK'nın 757 ve 758. maddelerinde düzenlenmiştir.

6102 Sayılı TTK' nın 757. maddesinde; "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir."

Aynı Kanunun 758. maddesinde; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."

Yine aynı Kanunun 759. maddesinde; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

" şeklinde düzenlenmiştir.

Bu nitelikteki davanın mutlak olarak çek hamili tarafından açılması gerektiği gerek yasadaki düzenlemeler ve gerekse de Yargıtay kararları ile belirgindir.

TTK 760 maddesine uygun olarak aynı yasanın 762 maddesi hükmünde öngörülen Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde zayii olduğu iddia edilen çekle ilgili 3 defa ilan yaptırılmıştır.

.... Bankası A.Ş.'ne müzekkere yazı yazılarak; talebe konu çekin bankaya ibraz edilip edilmediği hususu sorulmuş; gelen müzekkere cevabında çekin 20/11/2023 tarihinde .... Bankası tarafından takas merkezine ibraz edildiği ve Mahkemelik işlemi gördüğü bildirilmiştir.

.... Bankası .... Şubesine müzekkere yazılarak talebe konu çekin ibraz edilip edilmediği, edilmiş ise hangi tarihte, kimin tarafından ibraz edildiği, ibraz var ise ibraz eden kişinin kimlik bilgileri ile açık adresinin bildirilmesi ile çekin ibraz anındaki arkalı önlü fotokopisinin mahkememize gönderilmesi talep edilmiş; gelen yazı cevabında, ilgili çekin .... Yapı İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Yetkilisi ..... tarafından 20/11/2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği görülmüş; müzekkere ekindeki ibraz anındaki çek fotokopisinin incelenmesinde keşideci tarafından çekin .... Et ve Et Ürünleri adına düzenlenmiş olduğu görülmüştür.

Dava dilekçesine ekli vekaletnamenin incelenmesinde; davacı ...'ın .... Sakatat Et ve Et Ürünleri Hayvancılık Gıda İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin yetkilisi olduğu görülmüştür.

6102 sayılı TTK m. 757 hükmü anlamında "hâmil", çeki herhangi bir sebeple elinde bulunduran kişi değil; m. 788(1) hükmü uyarınca, emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çeki, ciro ve teslim yolu ile devralan kişidir. Zira emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir. Bu nedenle, çekin herhangi bir şekilde zilyetliği, çeki elinde bulunduran kişiye "hâmil" sıfatı bahşetmez.

Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak meşru hamil (alacaklı) sıfatı bulunan kişiler tarafından açılabilir. Başka bir anlatımla, çek iptali davası açan kişinin çekin meşru hamili ve çek nedeniyle alacaklı sıfatını taşıması zaruridir. Oysa davacının lehtar .... Et ve Et Ürünleri Hayvancılık Gıda İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin yetkilisi olduğu, çeki elinde bulunduran davacının, çekin keşidecisine karşı alacaklı sıfatını taşımadığı, çekin davacıya herhangi bir hak/alacak nedeniyle verilmediği, şu hale göre davacının keşideciye karşı meşru hamil (alacaklı) sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · ¸