Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/905 K.2025/79

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı şirketin merkezinin .... Mah. .... B5 Blok Sk.

No:14 Başakşehir / İstanbul adresinde yer aldığını, işletmeye ait tüm evrak ve ticari defterlerin burada muhafaza edildiğini, davacı şirket merkezinin bulunduğu Başakşehir ilçesi olmak üzere civar ilçelerde 05/06.09.2023 tarihlerinde ciddi şekilde mal ve can kaydına neden olan sel felaketinden davacı şirketin merkezinin zarar gördüğünü, meydana gelen sel felaketi nedeniyle işletmede bulunan mallar yönünden ciddi maddi hasar meydana geldiğini, içerisindeki çoğu malzemenin ıslanarak kullanılamaz hale geldiğini, malların ve evrakların zayi olduğunu, anılan nedenle davacı şirkete ait birtakım resmi evrakların ve ticari defterlerin zayi olduğunu,

davacının ticari işletmesinde bulunan birtakım resmi evraklar ve ticari defterlerin bu sel felaketi sebebiyle zayi olduğundan, Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca sayın mahkemenizden ilgili evrak ve defterlerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini, ilgili evrakların listesinin 2018-2022 Arası Alım Satım Faturaları, Saklanması Zorunlu Muhasebe Evrakları, Envanter Defteri, Defteri Kebir, Yevmiye Defteri, Çek Koçanları, Tahsilat Makbuzları, 2 Adet Araba Ruhsatı şekilde olduğunu,

belirtilen zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi tarafından mahkememize 19/11/2024 tarihinde sunulan raporda özetle: Davacı tarafın zayi belgesi verilmesi hususundaki talepleri dosya kapsamındaki tüm belge ve bilgiler incelenerek ve takdir sayın mahkemeye bırakılarak 3 tablo haline getirildiği, davacı tarafın talebi ile ilgili saklaması zorunlu muhasebe evrakları, çek koçanları, tahsilat makbuzları, 2 adet araba ruhsatı belgeleri yönünden dosya muhteviyatına somut herhangi bir belge veya liste sunulmadığı, nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ

Dava, TTK'nın 82.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nun 320.maddesinde mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği düzenlemesi de nazara alındığında somut olayın belirginliğine bağlı olarak hakim duruşma açmama yönündeki takdir hakkını kullanabilecektir.” düzenlemesi de nazara alınarak işbu yargılama duruşmasız olarak dosya üzerinden yürütülmüştür.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayi olması davalarında; ticari defter sahibinin, defterinin kaybolduğunu ve defterin muhafazası hususunda gerekli özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekir.

Somut olay, yukarıda anlatılan tespit, sunulan ve toplanan deliller ve yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirildiğinde; davacı tarafından zayi belgesi verilmesi talep edilen davacıya ait ticari defter ve belgelerin kaybolduğu iddia edilmiş ise de; tacirin TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Somut olayda ise, Mahkememizce alınan bilirkişi raporu ve davacı tarafından sunulan deliller değerlendirildiğinde; davacı tarafından meydana gelen sel olayıyla ilgili herhangi bir tutanak veya tespit yaptırılmadığı, zayi olan belgelerin ne olduklarının belirli olmadığı, sel sebebiyle zayi olduğunun da tespit ettirilmediği, meydana gelen sel olayına ilişkin herhangi bir sigorta hasar dosyasının ve hasar dosyası kapsamında tespitin sunulmadığı, davacı tarafından sunulan resimler incelendiğinde;

zayi olduğu iddia edilen ticari belge ve evrakların herhangi bir su tahliye sistemi olmayan bodrum katta muhafaza edilmesinin basiretli tacir olarak hareket etme yükümlülüğü içerisinde değerlendirilemeyeceği, davacı tarafından ilgili belgelerin saklanması ve korunması için gerekli önlemlerin alınmadığının davacı tarafından sunulan resimlerden belli olduğu dikkate alındığında davacının TTK'nun 82/7.

Maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defter ve ticari belgelerini korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerektiği, (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2015/15129 Esas, 2017/2533 Karar ve 02/05/2017 tarihli kararı) kural olarak basiretli tacirin ticari defter ve belgelerinin muhafaza ve korunması için gereken önlemleri alması gerektiği, davacı tarafın iş yerine ait ticari defter ve belgelerini özenle koruması gerektiği, davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği ticari defter ve belgelerin zayi olmasında ihmal ve kusurun bulunduğu,

davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranmayarak zayi belgesi verilmesini talep ettiği defter ve belgelerin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ticari evrakları korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlaşılan davacıya zayii belgesi verilmesi koşullarının somut olayda mevcut olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza