Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1035 K.2025/786

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin, tutulması zorunlu olan 2018-2024 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, damga vergisi defteri, yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul toplantı defterlerini ve 2018-2024 yıllarına ait faaliyet dönemini kapsayan muhasebesel evraklar ile kayıtların yer aldığı server bilgisayarları ... Mahallesi .... sitesi 2. Cadde No:1 adresinde muhafaza ettiğini, 23/11/2024 tarihinde ...

Mahallesi .... sitesi 2.cadde No:1 adresinde bulunan 4 katlı binada yangın çıktığını ve çıkan yangında müvekkili şirkete ait kayıtların yangın sebebiyle zayi hale geldiğini, yangının çıkma sebebinin henüz bilinmemekle birlikte Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından .... sayılı soruşturma numaralı dosyası üzerinden olaya dair soruşturma başlatıldığını öğrendiklerini iddia ederek;

müvekkili şirketin kanunen tutmakla ve saklamakla yükümlü olduğu ticari kayıtlardan 2018-2024 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, damga vergisi defteri, yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul toplantı defterlerinin ve 2018-2024 yıllarına ait faaliyet dönemini kapsayan muhasebesel evraklar ile kayıtların yer aldığı server bilgisayarların muhafaza edildiği adreste 26/11/2024 tarihinde çıkan yangın sonucunda zayi hale gelmesi sebebiyle, yasal süresi içerisinde açılan davanın kabulüne, 2018-2024 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, damga vergisi defteri,

yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul toplantı defterleri ile 2018-2024 yıllarına ait faaliyet dönemini kapsayan muhasebesel evraklar ile kayıtların yer aldığı server bilgisayarların zayi olduğuna dair belgenin taraflarına verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava TTK'nın 82. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğünden; davacı şirketin sicil kayıtları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığından; .... soruşturma sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Küçükçekmece Sosyal Güvenlik Merkezine müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde; davacı şirketin 24/12/2024 tarihi itibariyle 96.819,59-TL Sosyal Güvenlik prim borcu bulunduğu, bu borcun 7440 sayılı yasa kapsamında yapılandırıldığı ve yapılandırma taksitlerine ilişkin ödeme yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getirdiğinin tespit edildiği hususlarının bildirildiği görülmüştür.

İ.B.B. İtfaiye Dairesi Başkanlığı Avrupa Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğünden; 17/12/2024 tarihli İtfaiye Olay Raporu celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Başkanlığına müzekkere yazılarak; davacı şirketin 2018-2024 yıllarına ait e-defter beratları ile 2018-2024 yıllarına ait e-defter örneklerinin sistemlerinde kayıtlı olup olmadığı hususunda Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde; davacının e-Defter mükellefiyetinin bulunmadığı hususlarının bildirildiği görülmüştür.

Halkalı Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacı şirketin vergi uyuşmazlığı olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde ihbarname kaynaklı vergi davasının bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Bakırköy .... Noterliğinden; 28/12/2020 tarih, ..., ... ve ... yevmiye numaralı 2021 yılı yevmiye, envanter ve defteri kebir defterlerinin föylerinin onaylı bir sureti celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Büyükçekmece .... Noterliğinden; davacı şirketin 2022 ve 2023 yılı yevmiye, envanter ve defteri kebir defterlerinin açılış kapanış tasdik evraklarının bir örneği celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Beşiktaş ... Noterliğinden; davacı şirketin 2020 ve 2024 yılı içerisinde Noterlikçe yapılmış olan tüm defter tasdiklerinin kapak sayfası celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Davacı vekili tarafından bildirilen tanık mahkememizce bizzat dinlenilmiştir.

Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, " Ben .... İç ve Dış ticaret şirketinde muhasebeci olarak çalışıyorum, .... Tekstil'de grup şirketlerinden biridir. Grup şirketlerin tüm ticari defter ve kayıtları Beylikdüzü'nde ... Sitesi 2. Cadde No:12'de bulunuyordu. Bizim ana firmamız ..... bu adreste faaliyettedir. ... Tekstilin faaliyet adresi bildiğim kadarıyla Bağcılar ilçesindedir. Benim çalıştığım adres ...

Bulvarı No:8/4 adresidir burası firmanın ana faaliyet merkez adresidir, yanan iş yeri ise .... İç ve Dış Ticaretin şubesidir. Bütün grup şirketlerin ticari defter ve kayıtları bu şube adresindeki yangında kullanılamaz hale gelmiştir. Benim çalıştığım firmanın da defterleri zayi olmuştur. Biz de şirketimizde ki defterlerin zayi olması nedeniyle dava açmıştık o dava sonuçlandı.

Yangının çıktığı şubede bizim imalathanemiz vardı, kumaş kesimleri orada yapılıyordu ayrıca depomuz da oradaydı. Yangın olduğu zaman orada değildim ancak yangından sonra görmeye gittik. Bina komple yandı, zaten giriş yasağı kondu ve bina yıkıldı, .... tekstil de yine grup firmasıdır, daha doğrusu aynı ailenin farklı fertlerinin sahibi olduğu şirketlerdir benim olaya ilişkin bilgim ve görgüm bundan ibarettir" demiştir.

Mahkememiz dosyası, TTK'nun 82. Maddesi uyarınca tacir tarafından saklanması zorunlu olan defter ve belgeler kapsamında; talebe konu ticari defterlerin usulüne uygun olarak açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı, zayi belgesi verilmesi talep edilen belgelerin nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgelerden olup olmadığı, dava dilekçesinde belirtilen belgelerin hangilerinin davacı açısından saklanması zorunlu belgelerden olduğu hususlarında rapor düzenlenmek üzere Mali Müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen rapor mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;

14/04/2025 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "...Davacı tarafından zayi belgesi talep edilen belgelerin nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgeler olduğu, ilgili belgelerin tamamının belirtilen süreler nezdinde saklama yükümlülüğünün bulunduğu, dosya muhteviyatına sunulan yangın raporunda olayın çıkış sebebinin tespit edilemediğinin beyan edildiği, bu duruma göre olayın davacı tarafın iradesi dışında meydana geldiğinin anlaşıldığı" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

TTK'nın 82/7.maddesi ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir'' düzenlemesini içermektedir.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, açılış ve ara bilançolarını, finansal tablo, yıllık faaliyet raporlarını, aldığı ticari mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."

Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Tüm dosya kapsamı; iddia, sunulan ve toplanan deliller, tanık beyanı ve yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, zayi talep eden şirketin talebe konu defter ve belgeleri saklamakla yükümlü olduğu, saklama süresinin devam ettiği, ancak elinde olmayan haller sonucunda ticari defter ve belgelerin, bulunduğu .... Mahallesi ..... Sanayi sitesi 2. Cadde No:1 adresinde çıkan yangın nedeniyle zayi olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır