Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/580 K.2025/723

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hasılat Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...'nın tarafından davalı ... aleyhine, taraflar arasında akdedilen rödovans sözleşmelerinden kaynaklanan rücu alacağının tahsili amacıyla Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, İcra müdürlüğünce düzenlenen ve davalı borçluya, UETS aracılığıyla 14.05.2025 tarihinde tebliğ edilen ödeme emrinde, müvekkilinin rücu alacağı toplamı olan 1.875.382,08 TL asıl alacak, işbu alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi uyarınca belirlenen ticari temerrüt faizi, yasal takip masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte tahsili talep edildiğini, davalı borçlu ...'nın, yasal itiraz süresi içerisinde, Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'ne sunduğu 21.05.2025 tarihli itiraz dilekçesi ile "takibe, borca,

borcun ferilerine" hiçbir somut gerekçe ve hukuki dayanak göstermeksizin itiraz etmiş olduğunu ve takibin durdurulmasını talep ettiğini, davalının haksız ve kötü niyetli itirazı neticesinde, başlatılan icra takibi durdurulmuş olduğunu, duran takibin devamına karar verilmesi maksadı ile huzurdaki itirazın iptali davasını açma zarureti doğduğunu, müvekkili ...'nın, "İstanbul İli ... İlçesi ... Köyü mevkiinde yer alan ....

Ruhsat No'lu" maden sahasının Maden Kanunu hükümleri uyarınca yasal ruhsat sahibi olduğunu, müvekkilinin sahip olduğu bu maden sahasındaki işletme ve kullanım haklarını, belirli şartlar ve yükümlülükler karşılığında davalı rödovansçı ...'nın 30.05.2012 ve ek 01.04.2017 tarihli rödovans sözleşmesi ile kullanımına tahsis edildiğini, bu sözleşmelerin, davalıya, maden sahasında üretim ve satış faaliyetleri yürütme yetkisi tanırken, karşılığında müvekkiline belirli rödovans bedelleri ödeme ve madencilik faaliyetlerinden doğan birtakım mali ve hukuki yükümlülükleri ifa etme mesuliyetini yüklediğini,

davalı rödovansçı ...'nın müvekkiline olan takip konusu borcu, taraflar arasında akdedilen, hukuki niteliği itibarıyla ticari ve sürekli borç ilişkisi yaratan 30.05.2012 ve ek 01.04.2017 tarihli rödovans sözleşmesine dayandığını, davalı borçlunun mal kaçırma endişesi ve başkaca derdest icra/dava dosyalarının bulunması nedeniyle, yargılama sonunda verilecek hükmün icrasının temini amacıyla, dava konusu alacak miktarı ile sınırlı olmak üzere davalının üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları ile tüm taşınır ve taşınmaz malları üzerine teminatsız olarak ihtiyati haciz konulmasına,

mahkemeniz aksi kanaatte ise uygun görülecek teminat mukabilinde tedbir kararı verilmesine, davalı borçlunun Büyükçekmece İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı takip dosyasına yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazının iptali ile davanın kabulüne, haksız olarak durdurulmasına karar verilen icra takibinin şimdilik 1.000,00 TL asıl alacak ve ferileri yönünden, takip tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte devamına, davalı borçlunun icra takibini kötü niyetle durdurması sebebiyle, kabul edilecek asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere hesaplanacak icra-inkar tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenecek vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasında akdedilen rödovans sözleşmelerinden kaynaklanan rücu alacağının tahsiline ilişkin girişilen icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.

Rödovans sözleşmesi, iki taraflı ürün kira sözleşmesi niteliğindedir. Yargıtayın istikrar kazanan uygulamasında rödovans sözleşmesinin tarafları arasında çıkan uyuşmazlıklarda; sözleşme hükümleri, 3213 sayılı maden kanununun ilgili hükümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 357 ve devamı maddelerinde düzenlenen ürün kirasına ilişkin hükümlerin bünyesine uygun düştüğü ölçüde uygulanacağı kabul edilmektedir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 31/10/2024 tarihli, ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "Somut olayda, davacı taraf arasında imzalanan 28.06.2021 tarihli maden ocağı işletme (rödavans) sözleşmesinin uzatılmasına dair ek sözleşme yapıldığını belirterek, MAPEG'e davacının ödediğini beyan ettiği idari para cezasının tahsilini sözleşme kapsamında davalıdan tahsilini talep ettiği, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmaktadır." şeklinde karar verildiği,

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 10/03/2025 tarihli, ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "Somut olayda; Taraflar arasında 02.11.2021 tarihli Rödovans sözleşmesi ile davacıya ait ruhsat içinde kalan maden sahasının davalı tarafından işletilmesi kararlaştırılmıştır. Dava konusunun bu sözleşmeden kaynaklanan alacak nedeniyle itirazın iptali davası olduğundan yukarıda yapılan açıklama gereğince uyuşmazlığın Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde karar verildiği,

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 10/04/2025 tarihli, ... Esas,... Karar sayılı ilamında "Somut olayda dava; davalının rödövans sözleşmesine aykırı hareket ettiği iddiasıyla davacının uğradığı iddia edilen zararın tazmini istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın rödövas sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Bu nedenle mahkemece görevsizlik kararı verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığından davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir" şeklinde karar verildiği görülmüştür.

Benzer mahiyette İzmir BAM 6. Hukuk Dairesinin 2023/1635 Esas 2023/1186 Karar sayılı ilamı, İzmir BAM 6. Hukuk Dairesinin 2023/1995 Esas - 2023/1797 Karar sayılı ilamı, İzmir BAM 23. Hukuk Dairesinin 2022/2204 Esas - 2022/965 Karar sayılı ilamı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi Dosya No:2017/2150, Karar No: 2018/314, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi Dosya No:2018/565, Karar No: 2018/2586, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi Esas No:2013/15940 Karar No: 2014/7453, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi Dosya No:2019/2361 Karar No: 2021/667, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi Dosya No: 2021/1426 Karar No :2022/467

HMK'nun 4.maddesinde "(1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın;

a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları,

b) Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları,

c) Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları,

ç) Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları, görürler." denilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir.

Rödovans sözleşmeleri, ruhsat sahibinin maden hukukundan doğan ruhsata konu sahayı işletme hakkını 3. kişiye kiraladığı kendine özgü sözleşme türüdür.

Maden Kanunu'nun 4. ve 5. maddelerine göre arama ruhsatnamesi , buluculuk ve işletme ruhsatı haklarının hissedarlara bölünemeyip bir bütün halinde muameleye tabi tutulması nedeniyle hak sahiplerinin bu haklarını geçici süreyle işletmesinin başkasına verilmesi suretiyle hak sahiplerinin haklarını, sürekli olarak kaybetmemesi ve sahanın büyüklüğü nedeniyle verimli olarak işletilmesi amaçlanmıştır.

Rödovans sözleşmesi ile, maden ruhsat sahalarının hukuku (ruhsatı vs .) uhdesinde kalmak kaydıyla, hak sahibinin özel veya tüzel bir kişiye kararlaştıracakları süre zarfında tahsis edilmesi, bunun karşılığında maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin ruhsat sahibine üreteceği madene göre sözleşmede belirlenecek bedeli ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir.

Yerleşik uygulamada, rödovans sözleşmelerinin TBK'nun ürün kirası niteliğinde olduğu, kabul edilmektedir. HMK 'nun 4.maddesi uyarınca kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların sulh hukuk mahkemesinde görüleceği düzenlenmiştir. Buna göre sulh hukuk mahkemeleri tüm kira ilişkileri bakımından özel yetkili mahkeme haline getirilmiştir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan 30/05/2012 tarihli ve ek 01/04/2017 tarihli rödovans sözleşmesi hükümleri uyarınca davalı borçlunun madencilik faaliyetlerinden doğan ve bizzat kendisine ait olan gelir vergisi, çeşitli vergi cezaları, Katma Değer Vergisi (KDV), damga vergisi ve tüm devlet hakkı ödemeleri gibi yasal ve sözleşmesel yükümlülüklerini süresinde ve eksiksiz şekilde yerine getirmesi asli edimlerinden iken, davalı bu mesuliyetini ihlal ederek bahse konu edimleri gereği gibi ifa etmediğini, davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle söz konusu vergi ve harçlar ile bunlara ilişkin ferileri,

devlet hakkı ödemeleri ve bir kısım cezaların davacı ... tarafından ödenmek zorunda kaldığını iddia ederek, bu bedelin davalıdan rücuen tahsili isteminde bulunduğu, davacının davalının rödovans sözleşmesine aykırı hareket ettiği iddiasıyla davacının ödediği iddia edilen bedelin rücuen tazmini istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın rödövas sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, bu nedenle mahkememiz görevsiz olup, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi'dir.

Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, davacı vekilinin davasının, mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, dosyanın karar kesinleştikten sonra istek halinde görevli Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza