Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2017/212 K.2021/89

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilleri müvekkilinin "..." başta enerji içecekleri olmak üzere meşrubat ve sair ürünleriyle dünya çapında bilinen ve tüketiciler nezdinde yüksek tanınmışlığa ulaşan bir şirket olduğunu, müvekkilinin dünya çapında tüketiciler nezdinde ayırt edicilik kazandığını, müvekkili markasının dünya ve Türkiye çapında birçok kullanıcı tarafından bilindiğini, müvekkilinin "...

Markaları" ile "..." markalı enerji içeceği ürün ambalajına iltibas, tecavüz ve haksız rekabet yarattığını, "..." ibareli enerji içeceği tipi ürünün hiçbir tescilli hakka dayanmadan ... Danışmanlık Dış Ticaret İnşaat ve Müş.Hizm.Ltd.Şti.tarafından ...

San.Tic.A.Ş'ye ürettirilerek piyasa sürüldüğünü, davalılar tarafından müvekkilinin tescilli ve tanınmış "..." markaları aleyhine yaratılan marka tecavüzü ile müvekkili ürünlerine iltibas suretiyle yaratılan haksız rekabet durumunun tespiti, önlenmesi sonuçlarının ortadan kaldırılması talebi ile mahkememizin ...

Esas - ...Karar sayılı kararı ile kabul edildiğini, davalılar tarafından üretilen, satılan, sunulan ve pazarlanan "..." ibareli enerji içeceği ürünlerinin müvekkili markalarının aleyhine yarattığı marka tecavüzü ve haksız rekabet durumlarının kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edildiğini iddia ederek, müvekkilinin uğradığı maddi zararın HMK'nın 107.

Maddesinde düzenlenen belirsiz alacak ve tespit davası hükümleri çerçevesinde tespitini, davalının işbu haksız eylemleri sebebiyle müvekkilinin uğramış olduğu zararın büyüklüğünden dolayı şimdilik 25.000,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi tazminatın, en yüksek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 23.02/2021 tarihli rapora beyan dilekçesi ile, 25.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 512.905,34 TL olarak artırarak, harcını yatırmıştır.

CEVAP

Davalılar ... Fonksiyonel Dış Ticaret İnşaat ve Müşteri Hizm.Ltd.Şti ve ... Danışmanlık Dış Ticaret İnşaat ve Müşteri Hizm.Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesi ile, dava konusu olan ürünlerin müvekkili ... Danışmanlık Dış Ticaret İnşaat Ve Müşteri Hizm. Ltd. Şti. İçin diğer davalı ... San.Tic.A.Ş. Şirketi tarafından üretildiğini, diğer davalı olan ... Danışmanlık Dış Ticaret İnşaat Ve Müşteri Hizm. Ltd. Şti. İse bu ürünleri ... Danışmanlık Dış Ticaret İnşaat Ve Müşteri Hizm. Ltd.

Şti.'den alarak piyasaya sunduğunu, davacı taraf ürünlerinin müvekkili ... Fonksiyonel Dış Ticaret İnşaat Ve Müşteri Hizm. Ltd. Şti.

İçin üretildiğini ileri sürse de, bu durumun taraflar arasında uygun olmayan hayali ve mesnetsiz bir iddia olduğunu, ürünlerin iade ürün olduğu parçalanmaşı ambalajlardan da anlaşıldığını, ayrıca ürünler işlem tarihi itibari ile raf ömrünü doldurduğunu ve satışa uygun olmadığını, davacı taraf "..." markasının tanınmış marka olduğunu ileri sürse de, müvekkillerinin dava konusu ticari faaliyeti nedeni ile çıkan uyuşmazlık "..." kelime markası ile hiçbir ilgisi olmayan, ambalaj üzerinde yer alan renk ve şekillerden ibaret hayali bir uyuşmazlık olduğunu, davacı taraf "..." ibareli markanın tanınmışlığı gri,

lacivert renklerin kendileri özdeş olduğu şeklinde asılsız iddialara dayandığını, davacı tarafın davaya dayanak markaları ile OHIM nezdinde yaptığı tesciller bu markaların ilgili ürünler bakımından ayırt edicilik ve grafik gösterim şartını taşımaması nedeni ile iptal edildiğini belirterek davacı tarafın renkler üzerinde hak sahibi olmadığını, davacı tarafça müvekkillerinin bu ticari faaliyetten elde ettikleri tüm karı marka ihlali nedeni ile elde ettikleri iddiasının abesle iştigal olduğunu, müvekkilleri aleyhine açılan işbu davanın haksız ve mesnetsiz olduğu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile, dava konusu ürünleri üretmekle müvekkilinin davacı tarafa verdiği bir zararın söz konusu olmadığını, müvekkili şirketinin dava konusu edilen "..." ibareli ürünlerin üretimlerini bir ara diğer davalılar adına yapmış bulunmakta ise de mahkeme kararlarının kesinleşmesi ve ihtiyati tedbir kararının kendisine tebliği sonrası herhangi bir üretimi bulunmadığını, bu nedenle müvekkili şirketin söz konusu ürünlerin üretilmesi ile davacı tarafa verdiği bir zararın söz konusu olmadığını, müvekkilinin kusuru olmadığını, davacı şirket aleyhine bir ticari faaliyetinin ile üretimi olmadığını savunarak müvekkili aleyhine açılan davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalıların davacı marka ihlali sebebiyle maddi ve manevi tazminatın tahsili taleplidir.

Davacı vekilince dayanak yapılan mahkememizin ... Esas - ...

Karar Sayılı dosyasının tetkikinden davacı tarafça aynı davalılar aleyhine açılan dava neticesinde "1-Davacı tarafın davasının kabulü ile davacının "..." markalı enerji içeceği ürün kutusu ve kutu tasarımı ve kompozisyonuyla iltibas oluşturan davalının "... " markalı ürün kutusunun tasarım ve kompozisyonunun haksız rekabet ve markaya tecavüz yarattığından tecavüzün men'ine ve haksız rekabetin önlenmesine, 2-Davalı tarafların söz konusu ... markalı ürünlerinin görsel yönden tecavüzü söz konusu olduğundan söz konusu ürünlerin görsellerinin piyasaya sürülmüşse toplatılmasına el konulmasına,

(Dava konusu davacı ve görselinin benzerlik gösteren görselller ile dava konusu bilirkişi raporunda karşılaştırılması yapılan görsellerin) yine aynı türden ilan broşür reklam afis ve internet üzerindeki tanıtıma yönelik tecavüzlerin önlenmesine ve engellenmesine, kararın infazında dosya içinde bulunan görsel örneklerin dikkate alınmasına ve infazda bu görsellerin eklenmesine, " karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.,

Taraf vekillerince deliller sunulduktan ve resen celbi gereken deliller de toplandıktan sonra dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişilerden rapor ve ek raporlar alınmıştır.

En son taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı itirazları üzerine, dosya ikinci bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, bilirkişiler hazırlamış oldukları ek raporlarda sonuç olarak, davalı tarafların dava konusu tasarıma ait ürün satışlarına yönelik ticari defler ve kayıtlarında, ürün gruplarına göre alt hesaplar kullanılmadığı, bununla birlikte inceleme sırasında, maliyet ve karlılık tutarlarını gösteren satış raporlarının bulunmadığının beyan edildiği, bu nedenle davalıların dava konusu tasarıma ait ürün satışlarından elde ettiği net kazancın tespit edilemediği,

davalıların mali tablolarında görünen Faaliyet Karlılık oranlarının bütün ürün satışlarından sonra ortaya çıkan karlılık oranı olduğu, söz konusu oranların piyasa ortalamalarım göre çok düşük olduğu, bunun nedenin yapılan yatırımlar, daha düşük karla satılan ürünler vb, bir çok nedenden kaynaklanabileceği, dava konusu ürün çeşidi dikkate alındığında, ortalama piyasa şartlarına göre %15 karlılık oranın normal olacağı, davalıların dava konusu tasarımların satışından elde ettiği faaliyet kazancı, ticari, defter ve kayıtlar üzerinden tespit edilemediğinden, hesaplamada bu oranın dikkate alındığı,

kök rapor da yapılan hesaplamalar da, markanın ve/veya tasarımın ürün satışlarına olan etkisi, markanın ve/veya tasarımın tanmmışlık oranına göre değişkenlik gösterdiği, dava konusu marka ve tasarımın, piyasada tanınmış olduğu, bu nedenle dava konusu tasarımın ürün satışlarına olan etkisinin %40 civarında olduğuna kanaat getirilerek hesaplama yapıldığı, bu yönde somut bir veri bulunmamakla birlikte, spesifik bazı ürünlerde marka vc/vcya tasarımın ürün satışlarına olan etkisinin çok yüksek olduğunun açık olduğu,

davalı tarafından sunulan ambalaj değişikliğiyle ilgili olduğu iddia edilen belgenin Mahkeme tarafından kabul edilmesi halinde, 06.06.2013 tarihinde tespit edilen ürünlerin iade ürün kapsamında olduğu kabul edilerek, ihlal süresinin 28/03/2010 - 01/06/2012 olacağı, davacı tarafın bu süre için ... Danışmanlık Dış Tic.ve Müş.Hizm.Ltd,Şti'den 7,590,28 TL, ... Fonksiyonel İçecekler vc Gıda San.Tic.Ltd.Şti.'den 182.058,67 TL, ...

San.Tic.A.Ş'den 70.264,96 TL olmak üzere toplam 259.913,91 TL maddi tazminat talep edebileceği, davalı tarafından, ambalaj değişikliği için sunulan belgenin Mahkeme tarafından kabul edilmemesi halinde, 06/06/2013 tarihinde tedbir icrası sırasında tespit edilen dava konusu tasarımların tespiti dikkate alınarak, ihlal süresinin 28/03/2010 - 06/06/2013 tarihleri arasında olacağı, davacı tarafın bu süre için ... Danışmanlık Dış Tic.ve Müş.Hiz.Ltd.Şti.'den 7.590,28 TL, ...

Fonksiyonel İçecekler vc Gıda San. Tic.Ltd. Şti'den 278,087,57 TL, ... San Tic.A.Ş.’den 113.690,23 TL olmak üzere toplam 399.368,08 TL maddi tazminat talep edebileceği, Mahkeme davalıların hak ihlal süresinin 28/03/2010 tarihinden, 25/02/2015 dava tarihine kadar olan süre için kabul etmesi halinde, davacı tarafın ... Danışmanlık Dış Tic.ve Müş.Hiz.Ltd.Şti.’den 7.590,28 TL, ... Fonksiyonel İçecekler ve Gıda San.Tic.Ltd.Şti'den 470.738,10 TL, ... San.

Tic.A.Ş.'den 168.544,75 TL olmak üzere toplam 646.873,13 TL maddi tazminat talep edebileceği, davacı tarafın maddi tazminat talebinin, Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun ise Mahkemenin takdirinde olduğu belirtmiştir. Bu rapor teknik yönden yeterli olduğundan itibar edilmiştir.

Buna göre mahkememizin kesinleşen ... Esas - ...

Karar Sayılı kararı ile davacı tarafça aynı davalılar aleyhine açılan dava neticesinde "-Davacı tarafın davasının kabulü ile davacının "..." markalı enerji içeceği ürün kutusu ve kutu tasarımı ve kompozisyonuyla iltibas oluşturan davalının "... " markalı ürün kutusunun tasarım ve kompozisyonunun haksız rekabet ve markaya tecavüz yarattığından tecavüzün men'ine ve haksız rekabetin önlenmesine" karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.

Kararın gerekçesi ve hüküm fıkrasında da belirtildiği üzere esas itibarıyla davalıların kullandığı "..." markası yönünden bir ihlal söz konusu olmayıp, bu markanın kullanıldığı ürün kutusunun tasarım ve kompozisyonunun ihlal teşkil etmesi söz konusudur. Davacı tarafça bu kararla birlikte verilen ihtiyati tedbir kararı ile karar infaz edilmiştir. Davalılar da, davadan sonra ambalaj kompozisyonunu değiştirip ihlale son verdiklerini savunmuşlardır.

Öncelikle ihlal süresi ve buna bağlı olarak davacı tarafın istediği tazminat seçeneğine göre, davalıların elde ettiği net kazancın tespiti gereklidir. İhlal süresinin ispatı yönündeki ispat külfeti davacı tarafa aittir. Davalı tarafça sunulan ve bilirkişi raporunda değinildiği üzere davalı tarafından sunulan ambalaj değişikliğiyle ilgili belgelere göre davalı tarafın ambalaj değişikliğine giderek ihlale 01/06/2012 tarihi itibarıyla son verdiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafça iddia edilen 06.06.2013 tarihinde tespit edilen ürünlerin ise nitelik ve sayıca az olmaları nedeniyle iade ürün kapsamında olduğunun kabulü gerekmiştir. Buna göre ihlal süresinin 28/03/2010 - 01/06/2012 olacağı, bu süre için ... Danışmanlık Dış Tic.ve Müş.Hizm.Ltd,Şti'nin 7,590,28 TL, ... Fonksiyonel İçecekler vc Gıda San.Tic.Ltd.Şti.'nin 182.058,67 TL,ve ... San.Tic.A.Ş'nin 70.264,96 TL net gelir elde ettikleri anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına göre davalılardan ... Danışmanlık Dış Tic. Ve Müş. Hizm. Ltd.Şti ile davalı ... Sanayi Ticaret A.Ş ile aralarındaki fason üretim sözleşmesi uyarınca ... Danışmanlık Ltd.Şti tarafından tüm ürün kutuları, içerdiği kimyasal maddeler ve üretimde kullanılan her türlü malzeme temin edilip, davalı ... A.Ş'ne teslim edilip, ücreti karşılığında dolunumunun yapıldığı ve ürünlerin ... Danışmanlık tarafından ... Ltd.Şti üzerinden piyasaya sürüldüğü anlaşılmaktadır. Davaya konu ihlal de doğrudan markadan değil de, ürünün ve markanın kullanıldığı ürün kutusunun tasarım ve kompozisyonundan kaynaklanmaktadır.

Yüksek yargı kararlarında ve öğretide kabul edildiği üzere, tecavüzün varlığı için kusur aranmaz ise de, tazminat talepleri bakımından kusur gereklidir. SMK'nın 150-151 maddeleri kapsamında açılabilecek olan maddi tazminat davası, özünde bir haksız fiil davasıdır. Dolayısıyla, her ne kadar madde metninde açıkça belirtilmemekte ise de, zarar ile fiil arasında nedensellik bağı yanında tazminat talep edilebilmesi için mütecavizin kusurun varlığı da gereklidir.

Haksız fiil sorumluluğunda "kusur", sorumluluğun kurucu unsurudur. Kusur, kasıt biçiminde olabileceği gibi, ihmal biçiminde de ortaya çıkabilir. Fail, hukuka aykırı sonucu isteyerek hareket etmiş ise kasıt, hukuka aykırı sonucu istememiş, ancak bundan kaçınmak için iradesini yeterli ölçüde kullanmamış, yeterli özeni göstermemiş, bu yönden irade kullanmamış ise ihmal mevcuttur.

İhmal halinde gösterilecek özenin derecesi belirlenirken, objektif kriterler yanında, failin mesleği, iştigal alanı, tacir olup olmadığı, somut olayın özellikleri gibi hususların da gözetilmesi gereklidir. (Bkz. Uğur Çolak, Türk Marka Hukuku, S.774 vd.) Türkiye'nin taraf olduğu Paris Sözleşmesinin hükümleri de bu doğrultudadır.

Yukarıda yapılan açıklama ışığında, dava konusu olaya bakıldığında, diğer davalılar tarafından üretilip piyasaya sunulan ürünün fason olarak dolum işinin davalı ... A.Ş tarafından yapıldığı, diğer davalılar tarafından ürünlerinde kullanılan "..." markasının tecavüz teşkil etmediği, bu markanın kullanıldığı ürün kutusunun tasarım ve kompozisyonundan ihlalin oluştuğu, dolum işi yapan ...

A.Ş 'nin marka yönünden bir ihlal teşkil etmeyen ürün kutusundaki tasarım ve kompozisyonun davacı markaları ile iltibas oluşturup oluşturmayacağını gerekli özeni gösterse dahi tespitinin mümkün olmadığı, kaldı ki sadece ücreti mukabilinde getirtilen kutu ve kimyasallara su ilave edip diğer davalılara teslim etmesi karşısında ambalaj tasarımı yönünden bir menfaatininde bulunmadığı hususları gözetildiğinde, davalı ...

A.Ş'nin ihlalin oluşmasında kastı bulunmadığı gibi, ihmalinin bulunduğunun da kabulünün mümkün olmadığından davacının bu davalıya yönelik maddi ve manevi tazminata dair talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacının diğer davalılara yönelik davasına gelince. Her iki şirketin işbirliği içinde olup fason olarak ürettirdikleri ürünleri piyasaya sürüp gelir elde ettikleri, ambalaj tasarımının kendileri tarafından yapılması veya yaptırılması karşısında bunun aynı sektörde faaliyet gösteren davacı markaları ile iltibas oluşturduğunu bildikleri veya bilmeleri gerektiğinden kusurlu oldukları kabul edilmiştir.

En son aldırılan ve yukarıda değinilen bilirkişi ek raporuna göre davacının tercihi de gözetilerek ihlal süresinin 28/03/2010 - 01/06/2012 olduğu, bu süre için ... Danışmanlık Dış Tic.ve Müş.Hizm.Ltd,Şti'nin 7,590,28 TL, ... Fonksiyonel İçecekler vc Gıda San.Tic.Ltd.Şti.'nin 182.058,67 TL, net gelir elde ettikleri anlaşılmakla davacının bu davalılara yönelik maddi tazminat talebinin bu tutarlar yönünden kabulü gerekmiştir. Fazlaya dair talep sübut bulmadığından reddedilmiştir.

Davalıların değinilen eylemleri davacının aynı zamanda markadan doğan manevi haklarını ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği, süresi, tarafların ekonomik durumu ve manevi tazminatın amacı gözetilerek davacının 25.000,00 TL olan manevi tazminat talebi kabul edilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır