Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/221 K.2023/67

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA. Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin dava dışı .... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. nin ve .... San. Tic. Ltd.

Şti nin kurucularından olup, müşterilerinin talepleri doğrultusunda kilit sistemlerine özel tasarımlar meydana getirmek suretiyle selenoid üzerine geniş bir ürün yelpazesi oluşturmuş ve piyasadaki pek çok firmaya da bu şekilde ar-ge hizmeti sunarak tercih edilen ve aranılan bir firma haline geldiğini, müvekkilinin bu yenilikçi politikası doğrultusundaki birikimleri ve ar-ge çalışmaları neticesinde meydana getirdiği ürünleri için patent, faydalı model ve endüstriyel tasarım başvurularında da bulunmakta, gerek TPMK ve gerekse Uluslararası kuruluşlar nezdinde buluşlarını ve tasarımlarını tescil ettirdiğini, müvekkilinin,

2009 yılından 2011 yılı sonuna kadar davalı firmaya uzaktan kumandalı elektronik kilit sistemleri tasarlamış ve bu hususlarda davalı için AR-GE çalışmaları yürüttüğünü, davalı firma da ticari ilişkinin yoğun olduğu bu dönem içerisinde pek çok defa farklı kilitleme alanlarında müvekkilden selenoid ve bu selenoidlerin içerisinde kullanılacağı gövdeleri üretmesini istemiş, müvekkilinin de davalının talepleri doğrultusunda ar-ge çalışmalarını yürüterek önceleri motorlu sistemler meydana getirmiş, daha sonrasında ise selenoid sistemlerini ve kilit gövdelerini tasarladığını,

müvekkili ile davalı firma arasında uzunca bir dönem devam eden ticari faaliyetler gerçekleştirilen ar-ge çalışmaları nihayete ermek üzereyken davalı firma müvekkili ile çalışmayı sonlandırmak istediğini belirtmiş ve taraflar aralarında herhangi bir kesin mutabakat olmaksızın ticari faaliyetler sonlandığını, davalı firma tarafından, müvekkili tarafından ticarete konu edilen kilit sistemleri kopyalanarak üretilmiş ve davalı firma müvekkilim ile haksız rekabet ilişkisi içerisine girme yolunu tercih ettiğini, taraflarınca yapılan araştırmalar esnasında ise davalı yan,

tüm AR-GE çalışmalarını bizzat müvekkiline yaptırdığı selenoid ve motor uygulamalı kilit sistemlerini, sanki söz konusu ürünleri kendisi meydana getirmiş gibi bizzat ... adına faydalı model başvurusuna konu etmiş, buluş sahibi olarak ise ... yetkilisi ....'ü ve müvekkilini gösterdiğini, davalının tüm ar-ge süreci müvekkili tarafından yürütülmüş faydalı model belgelerine konu buluşları kendi adına tescil ettirerek müvekkilimin hak sahipliğini gasp ettiğini iddia ederek,

davalı şirket adına tescilli ... ve ... sayılı faydalı model belgelerinin, kötüniyetli tescilin ve gaspın varlığı nedeniyle, gerçek hak sahibi konumundaki müvekkiline devredilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkili şirketin elektrik, telekomünikasyon, otomotiv, beyaz eşya, iş makineleri, jeneratörler ve benzeri alanlarda üretim konusunda 1979 yılından bu yana faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin TPMK nezdinde kendi adına tescilli birçok faydalı model belgesi bulunduğunu, davacının kurucusu olduğu dava dışı şirketlerin müvekkilinin iki farklı müşteri projesi için geliştirdiği kilit tasarımlarında kullanılacak olan selenoid bobinlerin konusunda müvekkiline hizmet veren tedarikçilerden biri olduğunu, bu şirketlerin kilit sistemlerinin tasarımı konusunda uzman bir ekibi olmayan,

tasarım amaçlı bir 3D yazılımına sahip olmayan tamamen sadece müşterilerinin verdiği ölçü, boyut ve teknik özellik gibi tasarım girdilerine göre kalıp çıkararak selonoid üretimi yapan bir firma olduğunu, bu yönüyle davacının söz konusu kilit sistemlerini kendisinin tasarladığı iddiasının asılsı olduğunu, davacının dava konusu ürüne katkısı müvekkili tarafından kendisine verilen tasarım girdilerine göre yalnızca bu ürüne uygulanacak olan selenoid bobinin üretilmesinden ibaret olduğunu, dolayısıyla ... sayılı faydalı model belgesine konu buluşun davacı tarafından meydana getirilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını,

davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 21/03/2017 Tarih, ... Esas ve ...Karar sayılı kararı ile, "Davacı tarafın yerinde olmayan davasının reddine" dair verilen karar, davacı vekilinin istinaf talebi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 24/02/2020 Tarih, ...Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile, "Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine," dair karar verildiği, davacı vekilinin işbu kararı temyizi üzerine ise bu kez, Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin 25/05/2021 Tarih, ... Esas ve ...Karar sayılı ilamı ile, "Dava, faydalı modelin kötüniyetle gasp edildiğinin ve faydalı model üzerindeki hak sahipliğinin tespiti ile devri taleplerine ilişkindir.

Mahkemece davacının yenilik unsuru bulunmayan “selenoid bobin” ile ilgili işlemlerde davalıya yardımcı olduğu, yenilik unsurunun “uzaktan kumanda edilebilir kilit düzenlemesine” ilişkin olduğu, dava konusu faydalı modelin gerçek hak sahibinin davacı olduğunun anlaşılamadığı, davalının kötüniyetli olduğunun da ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Ancak, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun 14. sayfasında, mahkeme duruşma salonunda yapılan incelemede ... firmasının Ar-Ge departmanının serverına uzaktan bağlantı yapıldığı belirtilen bilgisayar ortamında bulunan ve faydalı model başvurusundan önce Mesan Kilit tarafından yapıldığının ispatı amacıyla bir kısım görseller ile teknik çizimlerin bilirkişi heyetine gösterildiği, ancak, bilirkişi heyetinde bilgi işlem uzmanı yetkinliği bulunan bir kişi olmaması nedeniyle söz konusu bilgisayar kayıtlarının ilk oluşturulma ve değiştirilme tarihlerinin doğru olup olmadığı,

bilgisayarın hangi serverına bağlanarak bilirkişi incelemesine dosya sunulduğu vb. teknik ayrıntıların tespit edilemediği belirtilmiş olmasına rağmen, bu hususları da kapsar şekilde davacının rapora karşı haklı itirazları karşılanmaksızın eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış ve dolayısıyla hükmün bozulması gerekmiştir.

3. Dava konusu faydalı modellerin başvuru evraklarından anlaşıldığına göre, başvuru sahibi davalı şirket gösterilmiş ise de, davalı çalışanı olan dava dışı üçüncü bir kişi yanında davacı da müşterek buluş sahibi olarak gösterilmiştir. Bu kayıt davacının da buluş sahibi olduğuna karine oluşturmaktadır.

Hal böyle olunca, dava tarihinde yürürlükte bulunan mülga 551 sayılı KHK’nın 166'ncı maddesinin yollama yaptığı 44'üncü maddesi uyarınca, davalının tek başına faydalı model başvurusunda bulunma hakkını nasıl elde ettiğini açıklaması gerektiği halde, davalının bu hususta açıklaması bulunmadığı gibi mahkemece de bu husus incelenmemiştir.

Zira, davalı şirket faydalı model başvurusunda “hizmet ilişkisi” açıklaması yapmış ise de dosya kapsamından anlaşıldığına göre davacı ile davalı şirket arasında hizmet akdi (işçi-işveren) ilişkisi bulunmamaktadır. Buna rağmen, davalı tarafından başvuruların dayanağının “hizmet ilişkisi” olarak gösterilmiş olmasının aynı zamanda kötüniyetli bir davranış olup olmadığının da değerlendirilmeden hüküm tesisi doğru olmayıp, hükmün bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

4. Davalı şirketin başvuru belgelerinde davacıyı da müşterek buluş sahibi olarak göstermiş olması karşısında, faydalı modellerin yenilik özelliğine sahip olup olmadığı üzerinde duran ve faydalı model sahipliği yönünden başvuru belgesine uygun düşmeyecek şekilde tespit içeren ve dolayısıyla dosya kapsamına uygun düşmeyen bilirkişi raporunun hükme esas alınması da doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

Bu durumda, mahkemece yapılması gereken bilirkişi heyetine bir bilgisayar mühendisi ya da bilgi işlem uzmanı dahil edilip davalı ... şirketinin bilgisayarları üzerinde de inceleme yaptırılmak suretiyle tereddütleri giderecek şekilde söz konusu görsel ve teknik çizimlerin oluşturma ve değiştirme tarihlerinin tespitini de kapsayacak yeni bir rapor alınıp, iddia ve savunma üzerinde durulup, faydalı modellere ilişkin başvuru belgelerindeki beyan ve açıklamalar tüm delillerle birlikte yukarda ki tespitler dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek,

söz konusu karine karşısında faydalı modellerin sahibinin tek başına davalı şirketin olduğu ispat edilemediği takdirde davacının da müşterek buluş sahibi olduğu gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın tümden reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararı bozularak, dosya yeniden yargılama yapılmak üzere mahkememize iade edilmiştir.

Bozma ilamı doğrultusunda dosya, resen seçilen patent vekili, patent uzmanı mühendis ve bilişim uzmanı bilgisayar mühendisinden oluşan heyete tevdi edilmiş olup, bilirkişilere davalı iş yerinde bilgisayarları inceleme yetkisi de verilerek, dosya kapsamı tüm deliler ve Yargıtay bozma ilamı değerlendirilerek, bozma doğrultusunda denetime elverişli rapor tanzimi istenmiş ve bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 28/04/2022 tarihli raporda sonuç olarak, Türk Patent ve Marka Kurumu’nun sicil kayıt bilgilerine göre, ... ve .... nolu faydalı modellerin her ikisinin de buluş sahiplerinin ... ve ....

olarak kayıtlı olduğu, davalı iş yerinde yapılan incelemede, buluş konularına ilişkin olduğu belirtilen ve incelenen

dosyaların verilerinde dosyaların değiştirilme tarihlerinin, dosyaların oluşturulma tarihlerinden daha eski bir

tarih olduğu, ayrıca dosyayı oluşturan, değiştiren, oluşma tarihi ve değiştirme tarihi bilgilerin kolayca

kullanıcılar tarafından değiştirilir olması sebebiyle davaya konu işlemler açısından bilgisayardaki dosyalarda

davacının yada davalının bu bilgiler esas alınarak dosayalar üzerinde işlem yaptığı ya da işlem yapmadığı

kanaatine varmanın doğru olmayacağı ve

bu nedenlerle ... nolu faydalı modelin ve ...nolu faydalı modelin buluş

sahiplerinin tüm istemler bakımından müştereken ... ve .... olmadığına yönelik

dosyada bir delil bulunmadığı belirtilmiştir.

Yargıtay bozma ilamında açıkça gösterildiği şekilde, davalı ... şirketinin bilgisayarlarında bahsi geçen görsel ve teknik çizimlerin oluşturma ve değiştirme tarihlerini gösterir ek rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, heyet tarafından hazırlanan 06/03/2023 tarihli ek raporda sonuç olarak bu tarihleri göstermişlerdir.

Tüm dosya kapsamı deliller, aldırılan bilirkişi rapor ve ek raporu ile, uyulan Yargıtay bozma ilamı birlikte değerlendirildiğinde. Dava konusu faydalı modellerin başvuru evraklarından anlaşıldığına göre, başvuru sahibi davalı şirket gösterilmiş ise de, davalı çalışanı olan dava dışı üçüncü bir kişi yanında davacı da müşterek buluş sahibi olarak gösterilmiştir. Bu kayıt davacının da buluş sahibi olduğuna karine oluşturmaktadır.

Başvuru ve dava tarihinde yürürlükte bulunan mülga 551 sayılı KHK’nın 166'ncı maddesinin yollama yaptığı 44'üncü maddesi uyarınca, davalı tek başına faydalı model başvurusunda bulunma hakkını nasıl elde ettiğini açıklayamamıştır. Davalı şirket faydalı model başvurusunda “hizmet ilişkisi” açıklaması yapmış ise de dosya kapsamından davacı ile davalı şirket arasında hizmet akdi (işçi-işveren) ilişkisi bulunmamaktadır.

Buna rağmen, davalı tarafından başvuruların dayanağının “hizmet ilişkisi” olarak gösterilmiş olması aynı zamanda kötüniyetli bir davranıştır. Bu nedenle davacının davasının süresinde olduğunun kabulü gerekmiştir. Davalı iş yerinde bilgisayarları üzerinde inceleme yapan bilirkişi raporuna göre, davalı tarafça buluş konularına ilişkin olduğu belirtilen ve incelenen

dosyaların verilerinde dosyaların değiştirilme tarihlerinin, dosyaların oluşturulma tarihlerinden daha eski bir

tarih olduğu, ayrıca dosyayı oluşturan, değiştiren, oluşma tarihi ve değiştirme tarihi bilgilerin kolayca

kullanıcılar tarafından değiştirilir olması sebebiyle davaya konu işlemler açısından bilgisayardaki dosyalarda

davacının yada davalının bu bilgiler esas alınarak dosayalar üzerinde işlem yaptığı ya da işlem yapmadığı

kanaatine varmanın doğru olmayacağı ve

bu nedenlerle ... nolu faydalı modelin ve .... nolu faydalı modelin buluş

sahiplerinin tüm istemler bakımından müştereken ... ve .... olmadığına, davalı şirket olduğuna yönelik

dosyada bir delil bulunmadığı, davacının müşterek buluş sahibi olarak gösterilmesi nedeniyle davacı lehine oluşan söz konusu karine karşısında dava konusu faydalı modellerin sahibinin tek başına davalı şirketin olduğu hususunun ispat edilemediği anlaşılmakla, davacının davasının kısmen kabulüne, davalı şirket adına tescilli .. ve ... tescil nolu faydalı model belgeleri üzerinde davacı ...'ın davalı şirket ile birlikte müşterek hak sahibi olduklarının tespitine, fazlaya dair talebin reddine karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır