Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/209 K.2023/105

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin ... amblemini çizen, tanınmış bir grafik tasarımcısı, ressam ve reklamcı olduğunu ve aynı zamanda grafik resim, illüstrasyon, desen ve karikatür çalışmaları da yapan çok yönlü bir sanatçı olduğunu, müvekkilinin 2009 yılında dava dışı bir merdiven firması için en küçüğü 1-2 metre, en büyüğü 15-20 metre olan devasa boyutlardaki alüminyum merdiven fotoğrafları çektiğini ve kendi çektiği bu fotoğrafları üzerinde photoshop işçiliği yaparak çeşitli rötuş teknikleriyle ham fotoğrafları grafik tasarım literatüründe foto-realistik illüstarsyon denilen şekle sokarak grafik görsel haline getirdiğini,

müvekkilinin söz konusu görseleri yaratıcı konsept ve kompozisyonla birleştirerek merdiven firması için katalog tasarımı yaptığını, müvekkilinin kendi bulduğu reklamcılık fikirlerini tasarıma yansıtarak, söz konusu ürünü grafik eser haline getirdiğini, ayrıca müvekkilinni "...!" sloganını da kendi bularak söz konusu kataloğa yazdığını, ancak hal böyle iken, müvekkkilinin bir yakınının haber vermesi çzerine, müvekkilinin kendi tasarladığı grafik eser ve içeriğindeki görsellerle davalı firmanın bir katalog bastırdığını öğrendiğini, davalının müvekkilinin ürettiği görselleri izinsiz kullanmakla kalmayıp,

orijinal kataloğun kapağındaki merdiveni aya dayalı olarak kompoze etme fikrini de kullanarak, kendisinin ay yerine merdiveni güneşe dayalı olarak kullandığını, davalının ayrıca müvekkilinin sloganını da aynı fikir konseptinde olmak üzere beraber ifadelerle kullandığını ve davalı tarafın bastırdığı katalogda müvekkiline ait toplamda 40 adte foto-realistik merdiven illüstrasyonu ve kapaktaki grafik tasarım dahil olmak üzere bütün olarak grafik eserleri izinsiz kullandığını,

davalının bu eyleminin müvekkilinin FSEK'in 22 ve 23. Maddeleri kapsamındaki haklarını ihlal ettiğini ve ayrıca müvekkilinin adının orijinal kataloğun arka kapağında belirtilmesine rağmen, davalı kataloğunda adının belirtilmemesinin müvekkilinin FSEK 15. Maddesinde belirtilen isim hakkını ihlal ettiğini iddia ederek, huzurdaki davanın HMK'nın 107.

Maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak tespitini, FSEK 70/1 gereği manevi tazminat haklarını saklı tutarak, müvekkilinin mali haklarının ihlali sebebiyle FSEK 68. Maddesi uyarınca asgari miktar olarak şimdilik 5.000,00 TL'nin üç katının, Mahkemece belirlenecek haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 30/10/2019 tarihli dilekçesi ile, 5.00,00 TL olan tazminat talebini 45.000,00 TL olarak ıslah etmiş ve ıslah harcını dosyaya yatırmıştır. Yargılamanın devamında davacı ... vefat etmekle, ibraz edilen veraset ilamına göre tek mirasçısı olan ... davaya devam etmiştir. Davacı vekili ... adına düzenlenmiş vekaletnamesini ibraz etmiştir.

CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davaya konu katalogların müvekkilinin 12 yıl önce siparişini verdiği ve hiçbir zaman kullanılmayan kataloglar olduğunu, müvekkilinin söz konusu katalogları, tasarımsal olarak kendi üretimine yönelik özgüsel çalışma olmaması sebebiyle beğenmediğini, müvekkilinin bu durum karşısında ilgili tasarım ve yayın kurumu ile tüm baağlarını bitirdiğini ve müvekkilinin söz konusu katalogları hiçbir zaman kullanmadığını ve kullanılmasına da izin vermediğini, davacının bu kataloglar sebebi ile herhangi bir zarar görmediğini ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkememizin 26/11/2019 Tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile, "Davacının davasının kısmen kabulüne, 30.000,00 tl tazminatın 15.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine" dair verilen karar, taraf vekillerinin istinaf talebi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 29/06/2022 Tarih, ... Esas ve ...

Karar sayılı ilamı ile, "Davanın FSEK 68. Madde gereğince tazminat ve hükmün ilanı talepli açıldığı, hükmün ilanı talebi tecavüzün refine ilişkin olup, FSEK 66/5 Maddesi gereğince eser sahibinin, tecavüzün meni ve refi talepli davasını, kendi yerleşim yerinde de açabileceği düzenlenmekle, davalı vekilinin Bakırköy Mahkemelerinin yetkisiz olduğu, davanın davalının ikamet ettiği yerde açılması gerektiğine yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Davalı vekilinin zamanaşımı itirazına yönelik istinaf sebebinin incelenmesinde; davacı tarafça FSEK 68. Madde gereğince üç kat tazminat istenilmekle ve mahkemece FSEK 68. Madde gereğince tazminat talebi haklı görülmekle, taraflar arasında farazi sözleşmesel ilişki kurulduğundan haksız fiil zamanaşımı değil, TBK 146. maddesi gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçerli olduğu, davalı vekilinin cevap dilekçesinde, 2009 yılında kataloğun dava dışı firmaya bastırıldığının ileri sürüldüğü,

davacı vekilinin03/09/2018 tarihli dilekçesinde, davalının ... internet sitesinin arşiv kaydında 15/06/2013 tarihinde davalının kataloğunu kullandığının görüldüğünün beyan edilerek dilekçe ekinde internet sitesi görüntüsünü ibraz ettiği anlaşılmakla, 21/05/2018 dava tarihine kadar 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Davacı vekilinin hükmedilen tazminat miktarına itiraz ettiği, bilirkişi tarafından yapılan hesaplama üzerinden mahkemece, hakkaniyete aykırı olarak indirim yapıldığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Davalı vekilinin istinaf başvurusunda ve yargılama sırasında rapora itiraz dilekçesinde; bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaya da itiraz ettiği anlaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; mahkemece emsal rayiç bedel araştırması yapılırken .... 'ne ve ... 'ne müzekkereler yazılarak, ihlal tarihi itibarıyla rayiç bedel sorulması gerekirken, 21/5/2018 dava tarihi itibarıyla rayiç bedelin sorulduğu, bilirkişi tarafından da raporda gelen yazı cevaplarına göre değerlendirme yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece hüküm kurulurken ihlal tarihinin 15/06/2013 tarihi olarak kabul edilerek, faiz başlangıcı olarak bu tarihin esas alındığı, kabule göre ihlal tarihinin 15/06/2013 tarihi olduğu, bu tarih itibarıyla emsal araştırması yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Mahkemece davacının grafik görsellerinin ihlal tarihi itibarıyla, rayiç bedelinin emsal araştırması yapılarak ve gelen yazı cevaplarından sonra bilirkişiden ek rapor alınarak, somut verilere dayalı olarak telif tazminatı belirlenmesi mümkünken, eksik inceleme ile takdire dayalı olarak karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, mahkeme kararının kaldırılarak dosyanın Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda yargılamaya devam edilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine" gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılarak,

dosya mahkememize iade edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda ... Derneği ve ... 'nden 15/06/2013 tarihi itibarıyla dava konusu görselin rayiç bedelinin ne olabileceği konusunda görüş bildirilmesi istenilmiş, verilen cevaplar akabinde gelen emsal rayiçlere göre istenebilecek maddi tazminat tutarını gösterir ek rapor tanzimi için dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, heyet tarafından hazırlanan 01/03/2023 havale tarihli raporda sonuç olarak, ihlal tarihi olan 15.06.2013 tarihinde eser rayiç bedelin 11.000,00 TL olarak tespit edilebileceği, bu bedelin üç katına hükmedilip hükmedilmeyeceği Mahkemenin takdirinde olup, bu bedelin üç katına hükmedilmesi durumunda, 15.06.2013 tarihindeki emsali 33.000 TL olarak maddi tazminatın belirlenebileceği belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamı deliller, bilirkişi raporu ve Bölge Adliye Mahkemesi kararına göre, davacının FSEK 11. Maddesi gereği eser sahibi olduğu, hazırlanan ... hazırlayanın hususiyetini yansıtan, ayırt edici özelliklere sahip, estetik değer taşıyan bir grafik eser olup FSEK 4/6 maddesi kapsamında güzel sanat eseri sayılan ... illüstrasyonlarının birebir, izinsiz ve herhangi bir anlaşmaya dayanmadan davalının kataloğunda kullanılmasının (15/06/2013-21/12/2014 tarihleri arası internet sitesinde kullanıldığı) davacının eserden kaynaklanan mali haklarını ihlal ettiği, bu durumun en son 15/16/2013 tarihinde tespit edildiği,

dava tarihine göre Yargıtay içtihatları gereği sözleşmelere ilişkin 10 yıllık zaman aşımı süresi söz konusu olduğundan, talebin zaman aşımına uğramadığı anlaşılmıştır. 15.06.2013 tarihi itibariyle eser rayiç bedelinin 11.000,00 TL olup, FSEK 68 çerçevesinde rayiç bedelin 3 katı tazminat istenmesi mümkün olduğundan, davacının davası 33.000,00 TL üzerinden kabul edilmiştir.

TTK'nun 3. Maddesi uyarınca Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerden sayıldığından ve davalı şirket olup, ticari işletmesini ilgilendiren iş nedeniyle ihlal gerçekleştiğinden davacı yararına avans faizine hükmedilmiştir. Telif tazminatına hükmedilmiş ve taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulmuş ve ihlal sona ermiş olmakla, davacının ilan talebi reddedilmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır