Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/854 K.2025/724

Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;

İSTEM

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle.

Davalının, müvekkili şirket nezdindeki kasap dükkanından 13.11.2023 ile 12.01.2024 tarihleri arasında çeşitli zamanlarda yüklü miktarda kuzu incik, dana antrikot, ördek, dana bonfile, tavuk bonfile, dana kaburga, dana kıyma, bütün hindi, tavuk baget olmak üzere toplamda 92.212,05TL tutarında ürün satın aldığını, bu satın almalara ilişkin müvekkili şirket tarafından makbuz düzenlenmiş, davalı şirket tarafından da bir kısım ödemeler yapılmış olduğunu, ödenmeyen kısım olan 73.912,05TL tutar için icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından ise mezkur icra takibine haksız ve hukuka aykırı şekilde itiraz edildiğini,

açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile davalını İstanbul .... İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasına yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamını, kötü niyetli davalı aleyhine takip miktarının %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin de davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

YANIT

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; faturanın karşılığı olan her bir hizmetin davacı yan tarafından verilmediğini, faturaya konu hizmetin verildiğine dair sevk irsaliyesi ve teslim tutanaklarının dosyada mevcut olmadığını, icra inkar tazminatı talebinin hatalı olduğunu, açıklanan nedenlerle haksız, kötüniyetli ve hukuki mesnetten yoksun huzurdaki davanın reddini, tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini iddia ve talep ettiği görülmüştür.

KANITLAR VE GEREKÇE

-Dava, davacı tarafından davalı aleyhine İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile 10 adet faturaya dayanılarak başlatılan ilamsız icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

-Mahkememizce icra dosyası, taraflara ait Ba-Bs formları, dosya arasına alınmış, ticari defterler incelenmiş ve diğer tüm deliller toplanmıştır.

- İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasının celp edilerek incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 822.732,00-TL üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının "farklı tarihli 10 adet fatura bakiye bedeli" olduğu, davalı borçlu tarafından takibe süresi içerisinde itiraz edilmesi nedeniyle takibin durduğu görülmüştür.

-2004 Sayılı İİK 67. maddesi gereğince itirazın iptali davalarının görülüp hükme bağlanabilmesi için geçerli bir icra takibi bulunması, süresinde borca itiraz edilmesi ve 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması dava şartı niteliğindedir.

-İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı).

-Somut olayda davacı tarafın iddiası davalı ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında satışı yapılan ürünlerin bedellerinin bir kısmının ödenmediği hususuna dayanmakta iken davalı taraf faturaya konu ürünlerin kendilerine teslim edilmediğini iddia etmektedir.

-Davaya konu alacağın incelenmesinde; alacağın taraflar arasındaki satış sözleşmesi ilişkisine dayandığı anlaşılmaktadır.

-Satış sözleşmesi Türk Borçlar Kanununun 207 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan hükümlere göre satım, satıcının satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır. Satış sözleşmesinin geçerli olabilmesi için icap ve kabul iradelerinin birleşmesi gerekli ve yeterlidir. Sözleşmenin yazılı yapılması geçerlilik için şart değildir. Yazılı yapılması ispat bakımından önem taşımaktadır.

Buna göre, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Karşılıklı edimlerin ifasında, satıcı malı teslim ettiğini önce kanıtlamalıdır. Bu ispatlandığında bedelin alıcı tarafından alıcı tarafından ödendiği ispatlanmalıdır.

6100 sayılı HMK’nın 190/1 maddesi gereğince ispat yükü, anında özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Yine aynı Yasanın 200/1 maddesi gereğince eldeki davanın değer ve miktar itibariyle yazılı belgeyle ispat edilmesi gerekmektedir.

-Bu kapsamda davacı tarafın, ticari ilişki taraflarca inkar edilmediğinden, ticari ilişki kapsamında kapsamında faturaya konu ürünlerin davalı yana eksiksiz ve ayıpsız teslim edildiğini ispat külfeti bulunmaktadır. -Davacı tarafın dava dilekçesi ile ticari defterlere delil olarak dayandığı görülmektedir. -6102 sayılı Türk Ticaret Kanun' da ticari defterlerle ispata ilişkin hükümlere yer verilmemiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi “Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil olması” başlığı altında ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler getirmiştir.

-Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. Maddesinde; "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.

-Yargıtay uygulamasına göre; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi gereğince; ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delildir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 26/09/2018 tarih 2018/2696E. 2018/3431K. sayılı ilamı).

-Türk Ticaret Kanunu faturayı tanımlamış değildir. Ancak kanun faturanın düzenlenmesi hakkında bazı kurallara yer vermiştir. Fatura tanzim edilmesinin öncelikli koşulu, tacirin ticari işletmesi bağlamında mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olmasıdır. Bu koşul, faturanın nitelik itibarıyla sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belge olmasının da gereğidir.

Dolayısıyla taraflar arasında bir sözleşme olmadan gönderilen belge, faturanın şekil şartlarını taşısa bile, gerçek anlamda bir fatura olmayıp, öneri (teklif) niteliğinde bir yazıdır. Şüphesiz, taraflar arasındaki sözleşmenin hukuken geçerli olması gerekir. Bu anlamda batıl bir sözleşmeye dayanılarak gönderilen faturaya süresi içinde itiraz edilmemesi, fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurmaz.

Fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılmasına ilişkin karinenin uygulanması temel borç ilişkisi doğuran bir sözleşmenin varlığı halinde söz konusu olabilir. Taraflar arasında sözleşmenin bulunup bulunmadığı hususu çekişmeli ise, ispat yükü kuralları çerçevesinde öncelikle sözleşmenin varlığı ispat edilmelidir (Özçelik, Volkan. Fatura İçeriğinin Kabul Edilmiş Sayılması, TBB Dergisi 2018 (138), s. 212 vd.).

-Faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması birbirinden farklıdır. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddeye göre faturaya itiraz edilmemiş ise içeriği kesinleşir ise de akdî ilişkinin yazılı delillerle ispatı gerekir. Fatura ticari defterlere kayıt edilmiş ise artık faturanın delil olmasıyla ilgili bu maddeye değil ticari defterlerin delil olmasıyla ilgili TTK'nın 222. maddeye bakmak gerekir.

Bu nedenle ticari defterlere kaydedilmiş fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın mal veya hizmet aldığı için geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve fatura nedeniyle mal veya hizmet almadığını, bu faturadan dolayı borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.

-Bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (6102 Sayılı TTK 21/2). -Tarafların BA ve BS kayıtlarında dava konusu faturaların kayıtlı olması halinde tarafların ticari defterlerinin incelenmesine gerek yoktur. Zira münazaalı hususlar bizatihi tarafların kayıtları ile ispatlanmış kabul olunur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 19/11/2015 tarih 2015/3302 Esas 2015/12272 Karar sayılı ilamı).

-Mahkememiz dosyası tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesi amacıyla SMMM bilirkişi tevdi edilmiş, düzenlenen 10/04/2025 tarihli raporda özetle.

Davacı defter ve belgeleri üzerinden yapılan incelemelerde ilgili dönemlerde davalının davacıya mal satışı yaptığı yapılan satışların ticari defter kayıtlarına işlendiği dönemsel olarak vergi dairesine verilen mal ve hizmet satımına ilişkin Bs formlarından tespit edildiği, davalının davacı yandan mal alışına ilişkin dönemsel olarak vergi dairesine verilen mal ve hizmet alımlarına dair Ba formlarından tespit edildiği; davalı kurum defter ve belgeleri incelemeye ibraz etmediği,

tek taraflı incelemede davacının davalıdan 73.912.05 TL dava takip tarihi ile alacağı olduğu tespit yapılmış olmakla takdiri Mahkemeye ait olmak üzere taraflar arasındaki ticari ilişkiden dolayı tek tarafın defter kayıtları ile doğrulandığı, dava dosyasından dava konusu alacağın her iki tarafında defter kayıtlarının bir birini tamamlaması esas olması prensibiyle, muhasebe bilgi üreten bir sistem olduğu, üretilen bilgileringüvenilir olması temel koşul olduğu, bu konunun ise bilgilerin belgelendirilmesi ile ilgili olduğu, muhasebe bilgilerin bir taraftan, ona gereksinim duyan birey ve guruplara yararlı olabilmesi,

diğer taraftan muhasebe kayıtlarının geçerliliğinin kanıtlanabilmesi ve mali tablo ile raporların objektif olarak hazırlanabilmesi belgelere dayandırılmalarına bağlı olduğu, davacının ticari defter ve belgelerinin tetkik ve tespiti neticesinde; dava takip tarihi itibariyle davalıdan 73.912.05 TL alacaklı olduğu görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

-Davacı tarafın ticari defterlerinin incelendiği bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, mahkememizce alınan rapor dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve kanaat verici bulunmuştur. -Mahkememizce davalı tarafa ticari defterlerini ibraz etmek üzere usulüne uygun bildirim yapılması akabinde, davalı tarafın yerinde inceleme talep ettiği ve adres bildirdiği görülmüştür.

-Bilirkişi ... tarafından kök raporun düzenlenmesinden önce sunulan beyan dilekçesinde. "Davalı tarafça ticari defter ve belgelerinin adreste incelenmesi için talepte bulunulmuş sayın mahkemecede yerinde inceleme yetkisi verilmiştir, davalının yerinde inceleme talebinde ... Mahallesi ...

Sokak No:40 İç Kapı No: B 1 Beykoz/İSTANBUL adresi olup ayrıca iletişim telefonu .... nolu telefon ilk arandığında görüşme sağlanmış görüşme yapılan kişinin halen defterlerin hazır olmadığı beyanla iki ve ya üç gün içerisinde haber vereceğini söylemesine rağmen defalarca aramama rağmen telefona cevap verilmemiştir. Bu kez tarafımca mahale iki kez gidilmiş bahse konu adreste kimde olmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla dosyaya ilişkin raporun süresi içerisinde düzenlenmemesine neden davalıya ulaşamadığımızın keyfiyetini sayın mahkemeye bildirme zorunluluğu hasıl olmuştur, bu nedenle defterlerin incelenmesine ilişkin iş bu müzekkere sayın hakimliğinize saygıyla arz ederim." hususlarına yer verildiği görülmüştür.

-Bilirkişinin iş bu talebi ve davalı tarafın daha önce verilen kesin sürede yerinde inceleme talep etmesine rağmen ilgili adreste defter ve belgeleri hazır etmediği nazara alınarak, Mahkememizce davalı vekiline; davalı tarafın 2022-2023-2024-2025 yılı ticari defter ve kayıtlarını Mahkememize sunmak ve/veya Mahkememiz kaleminde hazır etmek üzere iş bu ara kararın tebliğinden itibaren 3 (üç ) günlük kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde defterlerin hazır edilmemesi veya sunulmaması halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. maddesi uyarınca ticari defterleri ibrazdan vazgeçmiş sayılacaklarının, bu hususta tekrar talepte bulunamayacaklarının ve usulüne uygun tutulduğu anlaşıldığı takdirde karşı tarafın ticari defter ve kayıtlarına göre karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.

-Kesin süre ihtaratına davalı tarafın ticari defter ve belgelerini incelemeye esas olmak üzere mahkemeye ibraz etmediği görülmüştür. Her ne kadar davalı tarafça kesin sürenin kısa olduğu iddiası ile yeniden süre verilmesi talebinde bulunulmuş ise de; davalı tarafa ön inceleme duruşmasında süre verildiği, iş bu sürede davalı tarafça yerinde inceleme talep edildiği, yerinde inceleme talebine rağmen defterlerinin hazır edilmemesinin davalı yanın sorumluluğunda bulunduğu, davalı tarafça iş bu sorumluluğun yerine getirilmemesi nedeniyle Mahkememizce yeniden kesin süre verilediği, bu haliyle davalı tarafa verilen sürenin kısa olduğu iddialarının yerinde olmadığı görülmekle, davalı tarafın bu yöndeki iddialarına Mahkememizce itibar edilmemiştir.

-Somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafın incelenen ticari defterlerinde alacak kalemlerinin bu defterlerde kaydedilmiş olması tek başına alacağın varlığına veya fatura içeriği mal ve hizmetlerin teslimi konusuna delil oluşturmamaktadır.

-Ancak Mahkememizce 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 83. Maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222/3 gereğince, ticari defterlerin incelenmesine karar verilmiş ise de usulüne uygun ihtarata rağmen davalı tarafça ticari defterlerin ibraz edilmediği görülmektedir.

-Taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacı tarafın ticari defterlerinin kayıtları usulüne uygun olduğundan davacı lehine delil vasfı taşıdığı, davacı tarafından dava ve takip konusu edilen fatura alacağının 73.912.05-TL'lik kısmının davacı tarafın ticari defterlerinde yer aldığı anlaşılmaktadır.

-Ayrıca bilirkişi raporunda da yer verildiği üzere davacı tarafça takip konusu edilen faturaların ba-bs bildirimleri ile karşılıklı olarak vergi dairesine bildirildiği tespit edilmiştir. Takibe ve davaya konu faturanın davalının bağlı olduğu vergi dairesi müdürlüğüne BA formları ile bildirilmiş olması ve davalı tarafın teslime ilişkin kabulü nazara alındığında fatura içeriği malların veya hizmetin davalıya teslim edildiğinin ve davalı yanın sözleşme kapsamında bu teslime bir itirazının bulunmadığının kabulü gerekmektedir. (Yargıtay 19. HD' nin 2015/12329 E., 2016/6138 K. ve 2014/11846-15110 E.K. sayılı kararları da bu yöndedir.)

-Buna göre davacı ile davacı tarafın davalı ile aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklı edimlerini yerine getirdiği, davalıya yansıtılan fatura bedellerinin 73.912.05-TL'lik kısmının usulüne uygun olduğu hususlarının; davacı tarafın ticari defterler kayıtları, davalı tarafın defterlerini ibrazdan kaçınması ve vergi dairesi kayıtları ile davacı tarafından ispat edildiğinin kabulü gerekmiştir.

-Davacı vekili, itirazın iptali talebi ile birlikte icra inkar tazminatı talebinde bulunmuştur. Borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için likit ve belirlenebilir bir alacağın mevcut olması gerekmektedir. Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması, böylece borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir.

-Buna göre davalı borçlu tarafından fatura ve ticari defter kayıtları ile sabit olan alacağın tereddütsüz bir şekilde likit ve belirlenebilir olması nedeni ile davalı borçlu aleyhine kabul edilen alacak miktarı üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır