Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/778 K.2021/138

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı vekili ... Esas sayılı ve birleşen ... Esas sayılı dava dosyalarındaki dava dilekçesi ile davacı ...'in 15.09.2017 keşide tarihli, ... seri numaralı, 75.000,00 TL bedelli çeki kaybettiğini, çekin ...'in elinden rızası dışında çıkması nedeniyle, İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesinde ... Esas Sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çek iptali davasının İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas Sayılı dosyasında yargılaması devam ettiğini, çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, davaya konu edilen 14.07.2017 tarihli ... nolu çekle ilgili bugüne kadar başvuru olmadığı gibi bankaya da ibraz edilmediğini, 20.08.2017 keşide tarihli, ... seri numaralı, 75.000,00 TL bedelli çek ise dava dışı ... tarafından bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığını, 25.08.2017 tarihinde çekin istirdadı talebiyle Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davaya konu edilen çek ile ilgili ödeme yasağı alındığını, 15.09.2019 keşide tarihli ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çekin ibraz tarihinden sonra ödemeden men talimatının akıbeti sorulduğunda, davaya konu edilen çeki davalı ... tarafından bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığını, çeki kendi adına mı yoksa Diğer davalı ...

Mimarlık adına mı bankaya ibraz edildiğinin banka kayıtlarından anlaşılamadığını, dolayısıyla davanın her iki davalıya da açılması zorunluluğunun doğduğunu, ... Esas sayılı dava dosyasında 28.08.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; ...

Otomotiv ve Danışmanlık Hizmetleri San.İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.'ne borçlu olunmadığının tespiti ile dava konusu 20.08.2017 keşide tarihli, ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çeki istirdadı ile çekin müvekkiline iadesine, çekin icra tehdidi altında ödenmesi durumunda davanın istirdat davası olarak devamına, % 20 'den az olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.

Dosyaya sunulan 29/11/2019 tarihli bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporda davacı ...'in davalılara borçlu olduğuna dair belge tespit edilemediği, Davalı .... Mimarlık Mühendislik Reklam İnşaat Taahhüt ve Tic. Ltd, Şti'nin ticari defter incelemelerinden, davalı ... arasında ticari mal satım ilişkisi olduğu tespit edildiği, dava konusu olan ... Bankası ... şubesine ait ... nolu 15.09.2017 vadeli 75.000,00 TL bedelli çekin davalı ... Mimarlık Mühendislik Reklam İnşaat Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti/nin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edildiği anlaşılmıştır.

Dava, İİK 72. Maddesi uyarınca takipten sonra açılan menfi tespi davasıdır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72.maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.

TTK'nun 704. maddesinde, “Çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusura bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükelleftir." düzenlemesi mevcuttur. Açıklanan kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekir.

Dosya tüm deliler ile birlikte değerlendirildiğinde; davacı çekin rızası dışında elinden çıkması nedeni ile asıl dosyada 20.08.2017 tarihli ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çek bakımından birleşen dosyada ise 15.09.2017 tarihli ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çek bakımından borçlu olmadığının tespiti ile istirdat talebi ile iş bu davayı açmış olup, davacı lehtar olup hamile karşı açmış olduğu her iki davada da menfi tespit talebi bakımından borçlu olmadığını, istirdat talepleri bakımından ise hem yetkili hamil olduğunu hem de hamilin çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması için inceleme günü verilmiş, davacı taraf ticari defterlerini sunmamış, davalı ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda 29.11.2019 tarihli bilirkişi raporu ile tarafların ticari ilişkilerinin olduğu, bu ticari ilişkiye istinaden çekin ödeme aracı olarak verildiği, zayi olma durumunun olmadığı davacının menfi tespit ve istirdat davasını ispatlayamadığı anlaşılmakla, yemin delilinin hatırlatılmış davacının yemin deliline başvurmayacağı yönündeki beyanı ile açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Birleşen dosyaya konu çek bakımından ise, çek keşidecisinin davalıya çek bakımından ödeme yaptığı, davalının ticari defterlerinde çekin kayıtlı olduğu, davacının ticari defterlerini sunmadığı, çekin ödemesinin keşideci tarafından yapıldığı bu durumunda sabit olduğu, davacının iddiasını ispatlayamadığı anlaşılmakla birleşen davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.