Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/250 K.2022/518

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesi ile müvekkili firmanın, bilgisayarındaki işletim sistemi sıkıntısı sebebiyle teknik destek almak için daha önce bir firma ile anlaştığını, müvekkilinin bilgisayarındaki sorunun tamamen düzeltildiği aynı gün Temmuz 2020 tarihine ait e-defter yüklemesini yaptığını, daha sonra yine sorunsuz çalışmaya devam eden bilgisayarda 30.11.2020 tarihinde Ağustos 2020 tarihine ait defter yüklemesini e-defter uygulamasına yüklediğini, ancak müvekkili firmanın, Mart 2021'de dosyaları e-defter saklama hizmetine yüklemek için söz konusu bilgisayarı açtığında 2020 Temmuz ve Ağustos aylarına ait onaylanmamış yevmiye, yevmiye beratı,

kebir ve kebir beratı e-defter dosyalarına ulaşamadığını, bunun üzerine müvekkilinin vakit kaybetmeksizin konuyla alakalı söz konusu dosyalara ulaşılamadığı için Gelir İdaresi ile iletişime geçerek dosyaları talep ettiğini, fakat sadece onaylı dosyaları gelir idaresinden temin edebildiklerini, 2020 Temmuz ve Ağustos aylarına ait onaylanmamış yevmiye, yevmiye beratı, kebir ve kebir beratı e-defter dosyalarının zayi olduğunun tespiti ile söz konusu dosyaların zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

DELİLER VE GEREKÇE

Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.

Bilirkişiler .... ve .... tarafından düzenlenen 14/10/2021 tarihli raporda Davanın 15 günlük yasal sürede açılmış bulunduğu, Davacı tarafın dava konusu döneme ait 2020 hesap yılı defterlerinin usulüne uygun, birbirini doğruladığı, Yevmiye, Defteri kebir defterlerinin berat ve Mali Mühürlerinin süresinde alındığı, Envanter defterinin noter açılış ve onayının süresi içinde usulüne uygun yapıldığı, mevcut hali ile HMK 222 Madde ve 6102 s. TTK 64/3 Uyarınca davacı taraf 2020 hesap yılı defterlerinin sahibi lehine delil niteliğinin sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,

Davacı şirketin muhasebe kayıtlarının tutulduğu ana bilgisayar adı “....” ve ... adresi bilgisi “....” sayılı olan bilgisayarda yapılan incelemelerde, Temmuz ve Ağustos 2020 dönemlerine ilişkin yevmiye, yevmiye beratı, kebir ve kebir beratı kayıtlarının onaylanmış haline ulaşıldığı, ancak bu kayıtların onaylanmamış ham halinin zayi olduğu tespitine varıldığı, zayi durumunun bilgisayar diskinde (SSD kartında) meydana gelen arızadan kaynaklı olduğu ilgili bilgisayar firması tarafından düzenlenen müşteri bilgilendirme formu ile sabit olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

Dosyada mevcut 14/04/2022 tarihli ek raporda Davacının, e-defter kayıtları için yedek tutmadığı, ayrıca yedekleme hizmeti de almadığı, kaybı söz konusu olan kayıtların geriye getirilmesinin teknik imkanlar dahilinde mümkün gözükmediği, kayıtların tutulduğu bilgisayarın zararlı yazılım (virüsler, solucanlar, truva atı, casus yazılım vb.), fidye virüsü vb. siber saldırı yöntemlerine maruz kaldığına dair herhangi bir somut veriye rastlanmadığı, ancak kayıp nedeninin donanımsal disk arızasından kaynaklı olduğu dosyaya mübrez servis raporu ile de sabit olduğu,

bu itibarla somut olayda kaybı söz konusu olan kayıtların birer kopyasının farklı platformda saklanmaması ve herhangi bir yedekleme hizmetinin işletilmemesi noktasında gerekli özen ve dikkatin gösterilmediği değerlendirildiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan

mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

"...Davacı tarafça, 2016-2019 yılları Ocak-Aralık ve 2020 Ocak Şubat ve Mart ayları dönemine ait e-defter ve beratlarının bulunduğu klasörün kullanılamaz ve içindeki dökümanlara da ulaşılamaz hale geldiği iddia edilerek zayi belgesi verilmesi talebiyle eldeki dava açılmış ise de, mahkemece alınan 24/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda, davaya konu elektronik defter ve beratlarına, elektronik fatura, irsaliye ve diğer mali verilere ilişkin dosyaların neden silindiğinin tespit edilemediği,

bilgi işlem yöneticilerinin yedek almadıkları, entegratör kuruluşlardan bir yedekleme hizmetinin alınmaması sebebiyle de elektronik kayıtların yerine koyulmasının mümkün olamayacağı, tüm kayıtlara, olay günlüklerine, dışarıdan gelen bağlantı isteklerine bakıldığında zararlı yazılım, şifreleme yazılımı, fidye saldırısı tespit edilemediği, olayın hangi tarihte başladığı, ne kadar sürdüğü ve ne zaman sonuçlandığının tespit edilemediği,

Adli bilişim teknikleri ve veri kurtarma yöntemleriyle geri getirilen dosyaların veri bütünlüğünün bozulmuş olması sebebiyle kullanılabilir olmadıkları, bu sebeple davacı firma elektronik belge ve beratlarına adli bilişim yöntemleriyle ulaşılamaması sebebiyle zayi oldukları belirtilmiştir.

Hal böyle olunca, davacı şirketin defterlerin saklanması konusunda basiretli bir tacirden beklenen özenin göstermediği, kayıtların özenle korunması ve saklanması gerekmesine rağmen, 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel entegratör bir firmadan destek almadığı,

kayıtlarla ilgili dışarıdan bir siber saldırı da söz konusu olmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir...." T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ....hukuk Dairesi, ... Esas, .... Karar.

Dosya tüm deliller ile birlikte değerlendirildiğinde; dosyada mevcut ek raporda da belirtildiği gibi Davacının, e-defter kayıtları için yedek tutmadığı, ayrıca yedekleme hizmeti de almadığı, kaybı söz konusu olan kayıtların geriye getirilmesinin teknik imkanlar dahilinde mümkün gözükmediği, kayıtların tutulduğu bilgisayarın zararlı yazılım (virüsler, solucanlar, truva atı, casus yazılım vb.), fidye virüsü vb. siber saldırı yöntemlerine maruz kaldığına dair herhangi bir somut veriye rastlanmadığı, ancak kayıp nedeninin donanımsal disk arızasından kaynaklı olduğu dosyaya mübrez servis raporu ile de sabit olduğu,

bu itibarla somut olayda kaybı söz konusu olan kayıtların birer kopyasının farklı platformda saklanmaması ve herhangi bir yedekleme hizmetinin işletilmemesi noktasında gerekli özen ve dikkatin gösterilmediği belirtilmiştir.

Hal böyle olunca, davacı şirketin defterlerin saklanması konusunda basiretli bir tacirden beklenen özenin göstermediği, kayıtların özenle korunması ve saklanması gerekmesine rağmen, 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel entegratör bir firmadan destek almadığı, kayıtlarla ilgili dışarıdan bir siber saldırı da söz konusu olmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.