Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1204 K.2024/267

K. YAZIM TARİHİ : 27/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle. İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesinde derdest olarak yargılaması devam etmekte bulunan ... E. Sayılı davanın 29.11.2023 tarihli duruşmasında alınan ara kararın 2 ve 3. Maddeleri uyarınca TTK 4-5, TTK 82 md. gereğince ticari defter ve belgelerin ziyaı belgesi alınmak üzere taraflarına 4 haftalık süre verildiğini, konuyla ilgili olarak Büyükçekmece .... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ...

Esas sayılı dosyasında verilen ticari defter ve belgelerin ziyaına dair kararın, kanun uyarınca bu konudaki tespitlere dair kararların Asliye Ticaret Mahkemelerinden alınması gerektiği gerekçesiyle sayın mahke- mece dikkate alınamayacağının bildirildiğini, bahse konu ara kararın gereği olarak müvekkilinin ticari defterlerinin 01.06.2022 tarihinde müvekkilinin işyerinde müvekkilinin iradesi dışında meydana gelen yangın sebebiyle tüm eşyaları resmi evrak ve belgelerinin tamamının yandığını,

bu sebeple müvekkilinin ofisinde meydana gelen yangına bağlı olarak tüm resmi belgelerin ve ticari defterlerin yanarak zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesi amacıyla talepte bulunulduğu görülmüştür.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, TTK 82/7 maddesi hükümleri gereğince açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK 82/7 maddesi gereğince"Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür.

TTK m.64/2. maddeye göre ise "Tacir, işletmesi ile ilgili olarak gönderilmiş olan her tür belgenin fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekilde bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür." denilerek, böylece, söz konusu belgeleri, yazılı olarak saklama yanında, teknolojinin diğer imkânları ile saklama da kabul edilmiştir.

Saklama süresi 10 yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı konusudur (TTK m.82/7).

Kaybolma ve yitme anlamına gelen zayi olma; genel olarak çekin kullanılamaz hale gelmesi ya da çek elde bulunmakla birlikte içeriği anlaşılmayacak derecede yıpranmış olması hallerini kapsar. (GÜLTEKİN Özkan; ‘Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziyaı ve İptali’ Ankara 2009, s. 49.) Çekin zayi olması; sel, deprem gibi doğal bir felaket ya da çalınma, yağmalama gibi bir olay sonucu çek zilyetliğinin kaybedilmesi veya yanma, yırtılma, karalanma gibi bir nedenle çekin kullanılamaz hale gelmesidir. (SEZER Ahmet; ‘Kıymetli Evrakın Zayi Olması ve İptal Davası’ Kasım 2007, s. 82)

"...Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, dosya içerisinde mevcut savcılık soruşturma evrakında davacı şirket yetkilisinin hırsızlık olayını en geç 11/04/2014 tarihi itibarı ile öğrendiği, şirket yetkilisinin beyanında büro malzemeleri ile bilgisayar hard disklerinin alındığını belirttiği, bu durumda davacı şirket yetkilisinin basiretli bir tacir olarak hırsızlık sonucu kaybolan diğer belge ve defterleri de araştırarak buna göre önlem alması gerektiği, davacı şirket yetkilisinin yine basiretli bir tacir olarak kaybolduğunu belirttiği defterler ile ilgili 11/04/2014 tarihi itibarı ile bilgi sahibi olması gerektiği,

bu tarih ile davanın açıldığı 09/05/2014 tarihi arasında 1 aya yakın bir sürenin geçtiği, 6102 sayılı TTK’nın 82/7 maddesinde bahsi geçen 15 günlük hak düşürücü süresinin geçirildiği gerekçesiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA..." T.C. YARGITAY .... Hukuk Dairesi, ... Esas, .... Karar.

Dosyadaki deliller ile tüm bilgi ve belgelere göre ; davacı şirkete ait tüm resmi belgelerin ve ticari defterlerin yangın olayında zayi olduğunun davacı tarafça 01.06.2022 tarihinde öğrenildiği, iş bu davanın ise 18/12/2023 tarihinde açılmış olduğu, 30 günlük hak düşürücü sürenin geçirilmiş olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır