Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/550 K.2024/515

Mahkememizde görülmekte olan çek istirdadı ve menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekili'nin dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili'nin tekstil ürünleri geri dönüşüm işi yapmakta olduğunu ve kıymetli evraklarının evinde muhafaza ettiği kasadan hırsızlık sonucu çalındığını, hırsızlık olayında çalınan kıymetli evrakların listesinin savcılığa ve kolluk kuvvetlerine bildirilmiş olduğunu, Müvekkili'nin hırsızlık sonucu elinden çıkan çekler nedeniyle hukuki süreç başlattığını ve ödeme yasağı kararı aldırmış olduğunu, davalıların hırsızlık sonucu elde edilen çekleri kötü niyetli olarak icra takibine koymuş olduğunu, Müvekkili'nin çekin yasal hamili olduğu için çekin kendisine verilmesini istemekte olduğunu,

mahkemeden ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve davalıların kötü niyetli olduklarının tespit edilmesini istediklerini, Küçükçekmece ...... İcra Müdürlüğü'nün ......

Esas sayılı takibinin durdurulması ve dosyaya yatan paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, hırsızlık sonucu çalınan çeklerin Müvekkili'ne aidiyetinin tespitine ve Müvekkili'ne iadesini, Müvekkili'nin çek ve icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli olarak çeki iktisap eden davalılar aleyhine tazminat ve para cezasına hükmedilmesinie karar verilmesini istemiş ve dava etmiştir.

Davalı ......

Nakış Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi Vekili'nin cevap dilekçesinde özetle; davanın İİK 72. maddesi gereğince açılmış bir istirdat davası olduğunu ve ancak icra dosyası borçlusu tarafından açılabileceğini, Davacı'nın icra dosyasına konu olan çekle hiçbir ilgisinin bulunmamakta olduğunu, keşideci ve ciranta konumunda olmadığını, Davacı'nın icra dosyasında borçlu olmadığından davayı açma ehliyeti bulunmadığını, Davacı'nın çeklerin çalındığını iddia ettiğini, ancak bunu ispat edememiş olduğunu, savcılık şikayet tutanağı dışında bir delil sunulmadığını,

çeklerin çalındığı iddiasının kötü niyetli Davacı'nın sıkça başvurduğu bir yol olduğunu ve hukuken korunamaz olduğunu, Davacı'nın çeklerin çalındığını kesin delillerle ispat edememiş olduğunu ve bu nedenle oluşan zarardan sorumlu olduğunu, Davalı'nın dava konusu çekin meşru ve iyi niyetli hamili olduğunu, TTK hükümlerine göre çekin iktisabında kötü niyet veya ağır kusur bulunmamakta olduğunu, Davacı'nın, Davalı'nın kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlamak zorunda olduğunu,

Yargıtay kararları Davacı'nın aktif husumet ehliyeti olmadığını ve çeklerin çalındığını ispat edemediğini desteklemekte olduğunu savunarak haksız ve mesnetsiz davanın reddine, Davacı tarafın İİK 72. madde uyarınca %20 tazminat ödemesine karar verilmesini istemiştir.

Diğer davalıların cevap dilekçesi sunmadıkları anlaşıldı.

Yapılan açık yargılamada taraf teşkili sağlanmış, Davacı'nın bağlı bulunduğu Vergi Dairesi Müdürlüğünden 2021 yılı B formları getirtilmiş, Küçükçekmece ...... İcra Dairesinin ..... Esas sayılı icra takip dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına alınmış, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ..... Soruşturma sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, Büyükçekmece ..... Asliye Ceza Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, Bakırköy ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, İstanbul ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, İstanbul ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla getirtilmiş, bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama süreci ve değerlendirmede; dava, elden rıza dışı çıkan çeklerin geri alınması ile bu çeklerden dolayı borçlu bulunmadığının saptanması istemine ilişkindir.

İİK'nin 72/1 maddesi uyarınca, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

TTK'nin 792/1 maddesi hükmüne göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Söz konusu düzenleme uyarınca rıza dışı elden çıktığı ileri sürülen çeklerin istirdadına karar verilebilmesi için Davacı'nın dava konusu yaptığı çeklerin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çekleri elinde bulunduranın çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdadına karar verilmesini isteyen Davacı üzerinde olup, aksinin kabulü kıymetli evrakın soyutluk ilkesini ortadan kaldıracaktır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesinin ..... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’da yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp,

bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesinin ..... E - K sayılı kararına bakıldığında;

"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’da yapılan tespitler neticesinde davalı ......A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ..... Kargo..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ..... İcra Dairesinde ..... ve ..... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı .....

Kargo..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir.

Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir.

İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesinin ..... E - K sayılı kararı, Yargıtay ..... Hukuk Dairesinin ....- .... E - K sayılı kararı ile temyiz incelemesinden geçerek aynı gerekçelerle onanmıştır.

Küçükçekmece .... İcra Dairesinin .... Esas sayılı icra takip dosyasının yapılan incelemesinde. Alacaklısı'nın dosyamız Davalısı ..... Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., borçlularının dosyamız davalıları ..... Tekstil İnşaat San Tic Ltd Şti, .... Kon Teks. Nak. Topt. Gıd. İç ve Dış Tic Ltd Şti ve ....

Sanayi Makinaları Tic Ltd Şti oldukları, icra takibinin 40.000,00-TL çek bedeli, 339,58-TL işlemiş faiz, 4.000,00-TL çek tazminatı ve 120,00-TL çek komisyonu olmak üzere toplam 44.459,58-TL alacak için başlatıldığı, icra takibinin 2 adet çeke dayandığı, Davalı ....

Sanayi Makinaları Tic Ltd Şti'nin ihtirazi kayıtla dosya borcuna karşılık 56.374,28-TL ödeme yaptığı, bu tutardan masrafları ile birlikte 7.255,00-TL'nin Davalı .....Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'ye reddiyat yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu çeklerin dayanak yapıldığı Küçükçekmece ...... İcra Dairesinin ..... Esas sayılı icra takip dosyasında Davacı borçlu değildir.

Dava konusu çeklere bakıldığında; .... Bankası A.Ş. ..... Şubesine ait her iki çeki düzenleyenin Davalı .... Sanayi Makinaları Tic Ltd Şti olduğu, çek bedellerinin 20.000,00-TL olduğu, ..... seri nolu çekin 30/04/2021 düzenleme tarihli ve ..... seri nolu çekin 31/05/2021 düzenleme tarihli oldukları, çeklerin Davalı ..... emrine düzenlendikleri, Davalı ....'ın cirosunun çeklerin arkasında yer aldığı, ciro silsilesinin sırasıyla Davalı ....., Davalı .... Kon Teks. Nak. Topt. Gıd. İç ve Dış Tic Ltd Şti, Davalı .... Triko Tekstil İnşaat San Tic Ltd Şti ve Davalı .... Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti olduğu görülmektedir.

Dava konusu çeklerde Davacı ciro silsilesinde yer almamaktadır.

Davacı Vekili tarafından sunulan dava konusu çeklere ilişkin görsellerde Davalı ..... 'ın ve Davalı .....'nun cirolarının bulunduğu, çekler üzerinde başkaca ciro bulunmadığı görülmektedir. Davalı ..... tarafından sunulan çek görsellerinin de Davacı tarafça sunulan görsellerle aynı oldukları görülmüştür.

Davacı çekin elinden rızası dışında çıktığını ileri sürmektedir. Bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Davalı ..... Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ticari defter ve kayıtlarını sunmamışsa da, daha önce benzer bir dosyada yapılan incelemede aynı dönemlere ilişkin kayıtlar değerlendirildiğinden o rapora yollamada bulunulduğu, dava konusu çeklerin Davalı ..... Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nin kayıtlarına 18/03/2021 tarihinde kaydedildikleri, ciro silsilesi sırasında kendisinden önce bulunan Davalı ..... Triko Tekstil İnşaat San Tic Ltd Şti ile aralarındaki ticaretin gerçek bir mal alışverişine dayanmadığı değerlendirilmiştir.

UYAP üzerinden yapılan sorgulamada Davalı ..... Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti hakkında çalıntı olduğu iddiasına konu çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemli olarak birçok davanın açıldığı görülmüştür. Yine UYAP üzerinden yapılan sorgulamada bu davalı tarafından benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralınan çalıntı olduğu iddiasına konu çeklerin son hamil olarak cirantalar ve çeki düzenleyen aleyhine icra takiplerine konu edildikleri anlaşılmaktadır. (Bakırköy.... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas sayılı dava dosyası, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin.... Esas sayılı icra takip dosyası)

UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalı aleyhine çok sayıda resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarından dolayı soruşturma yürütüldüğü görülmektedir.

Bu kapsamda her ne kadar Davalı .... Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti tarafından dava konusu çeklerin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de, İstanbul BAM .... Hukuk Dairesinin ve Yargıtay .....

Hukuk Dairesinin yukarıda değinilen kararlarında da belirtildiği üzere bu Davalı'nın, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmiş olması nedeniyle bir tacir olarak basiretli davranması gerekirken, düzenleyenleri ve lehtar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çekleri yeterli araştırmayı yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak, Davalı .....

Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nin dava konusu çeklerin meşru hamili olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilememiştir. Dava konusu çeklerin hırsızlık sonucu Davacı'nın rızası dışında elinden çıktığı kabul edilerek dava konusu çeklerin yetkili hamilinin Davacı olduğu kanaatiyle bu çeklerin Davalı .....

Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'den geri alınarak Davacı'ya verilmesine ve dava konusu çekler nedeniyle bu Davalı'ya ödenen tutarın geri alınarak Davacı'ya verilmesine şeklinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Davacı dava konusu çeklerde borçlu veya ciranta olmadığından ve Küçükçekmece ..... İcra Dairesinin.....

Esas sayılı icra takip dosyasında da borçlu bulunmadığından çeklerdeki son hamil ve cirantalara karşı sorumluluğu bulunmadığından borçlu bulunmadığının saptanması istemi yerinde bulunmamış, yine çeki düzenleyen ile lehtar ve çeki Davacı'ya veren .....'nun da Davacı'dan önceki çek borçluları olmakla Davacı'nın bu davalılara karşı da borçlu bulunmadığı isteminin kabulü olanaklı olmamış, dava konusu çeklerle icra takibi başlatmakla ve ciro silsilesinde son hamil olmakla çeklerin Davalı .....

Tekstil Nakış Sanayi ve Ticaret Ltd Şti elinde bulunduğu sonucuna varılmış, açıklanan nedenlerle Davacı'nın çeklerin geri alınmasına yönelik istemi bu davalı yönünden kabul edilmiş, diğer davalılar yönünden yerinde bulunmamış, Davalı'nın kötü niyetli olduğunu gösterir dosyaya yansıyan bir kanıt bulunmadığından Davacı'nın tazminat isteminin kabulü olanaklı olmamıştır.

Bu itibarla davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin aşağıdaki karar verilmiştir.

Katip .... ☪ e-imzalıdır. ☪ Hakim .... · ☪ e-imzalıdır. ☪