Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/753 K.2019/1269

Mahkememizde görülmekte olan Çekin İstirdadı ve Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yetkilileri olan ..... ve .....'nin ..... Teknolojiler LTD. ŞTİ.'den keşidecisi ..... Müh. A.Ş olan .....

A.Ş .....Şubesine ait 10/07/2018 tarihli ...... seri nolu 62.500TL bedelli çeki aldıklarını, şirketin nakit ihtiyacı bulunduğundan keşide tarihinden önce çekin nakte çevrilmesi amacıyla şirket çalışanı ..... 'in yönlendirmesiyle çeki ..... isimli kişiye verildiğini, bu kişinin de, çekin bedelini almak üzere 04/06/2018 tarihinde çeki davalıya teslim ettiğini, davalının bir kaç gün içinde çek bedelinin teslim edene ödeyeceğini belirtmesine rağmen ödemediğini, bunun üzerine müvekkili şirket yetkililerinin İstanbul Anadolu CBS'ye suç duyurusunda bulunulduğunu, ayrıca ..... tarafından da suç duyurusunda bulunulduğunu,

çekin iptali amacıyla Bakırköy ...... ATM'nin ....

E. Sayılı dosyasında iptal davası açıldığını, buna rağmen çekin takibe konu edilerek, müvekkilinin mallarının hacz edildiğini, iptal davasına bakan mahkemece istirdat davası açılması için süre verildiğini, davalının çekin meşru hamili olmadığını, müvekkili şirketin acil nakit ihtiyacı karşılığında çekin paraya çevrilmek üzere davalıya teslim edildiğini ileri sürerek, icra veznesindeki paranının alacaklıya ödenmesinin tedbiren durdurulmasına, çekin veya bedelinin davalıdan istirdadına, Bakırköy ....

İcra Müdürlüğünün ..... esas sayılı dosyasında müvekkilinin borçlu olmadığnıın tespiti ile takibin iptaline ve %20 oranında tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili yazılı ve sözlü beyanlarında müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

dava, davacı şirketin elinden rızası dışında çıktığı ileri sürülen çekin istirdadı, çek ve takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davalı taraf yetki itirazında bulunmuş ise de yetki itirazının süresinde olmadığı ayrıca İİK'nın 72.maddesi gereğince menfi tespit ve istirdat davalarında takibin yapıldığı yer mahkemelerinin de yetkili olması ve takibin Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nde yapılması nedeniyle mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmakla yetki ilk itirazının reddine karar verilmiştir.

Dava konusu çekin incelenmesinde, ..... Mühendislik A.Ş tarafından dava dışı ..... LTd. ŞTi. Emrine keşide edilen ..... ..... Şubesi'ne ait 10/07/2016 keşide tarihli 62.500TL bedelli çekin lehtar cirosu ile davacı şirkete geçtiği, davacı tarafından şirket kaşesi üzerine atılan imza ile ciro edildiği, ve çekin davacıdan sonraki ciranta olan davalı tarafından ibraz edildiği görülmüştür. İncelenen çekin ciro silsilesinden herhangi bir kopukluk bulunmamaktadır.

Davacı şirket yetkilileri ve şirket tarafından yapılan suç duyurusu, Bakırköy CBS'nin ...,.... sor. Sayılı dosyası ile incelenmiş 04/02/2019 tarihli karar ile çekte sahtelik bulunmadığı gibi dolandırıcılığında iddia edilmemesi nedeniyle olayın hukuki nitelikte olması nedeniyle kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. ..... tarafından yapılan şikayet sonucunda ise Büyükçekmece CBS'nin .... soruşturma sayılı dosyasında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Davalı taraf ön inceleme duruşmasından sonra verdiği beyan dilekçesinde çekin ticari ilişki kapsamında rızaen teslim edildiğini belirterek fatura ikaz etmiştir.

Mahkememizce tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonucu mali müşavir ve taşıma uzmanı bilirkişilerce ibraz edilen raporda davalı tarafından ibraz edilen delillerden düzenlenen faturanın geçerli bir ticari ilişki kapsamında düzenlendiğinin kanıtlanmadığını, taşıma hizmeti verildiğinin davalı tarafça kanıtlanmadığını, çekin rıza dışında davacının elinden çıktığı konusundaki taktirin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

TTK'nın 780 ve devamı maddelerinde çek ile ilgili hükümler düzenlenmiş olup 790.madde gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran bir kişi son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çek kural olarak muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla ciro edilir. Bunun aksinin iddia eden tarafça kesin deliller ile kanıtlanması gerekir.

Davalı tarafa çeki ticari ilişki kapsamında aldığını, savunmuş olup bu savunması ispat yükümlülüğü üzerine aldığı anlamına gelmez. Zira HMK'nın 191.maddesinde ispat yükü kendisine düşmeyen taraf, ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz. Bu durumda davacı çeki, muaccel bir borç ödenmesi dışında verdiğini, kesin delille kanıtlamamıştır.

Diğer yandan çekte ciro silsilesi düzgün olup çekin davacının elinden rızası dışında çıktığına ilişkin de davacı tarafça yeterli delil sunulmadığından davacının sabit görülmeyen davasının reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.