Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/511 K.2023/810

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacının ticari ilişki içerisinde olduğu dava dışı ...... AŞ.'ne aralarındaki ticari ilişkiye istinaden 5 adet çeki keşide ederek ........ aracılığı ile gönderdiğini, keşide yeri Manavgat ve keşide tarihi 31.01.2021 olan 20.000.-TL bedelli ........ Akaryakıt ve Petrol Ür. Enj.İnş.Tic.San. Ltd.Şti. olan ........ nolu çekin kaybolduğunu, Anadolu ........ Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ........

E sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin öğrenildiğini, çekin alacaklısına bedelin ödendiğini belirterek; tedbiren teminat karşılığında ibrazının tedbiren önlenmesine, icra takibine konu edilmesi haline takibin durdurulmasına, davanın kabulüne ve davalıya borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karsı tarafa verilmesini talep etmiştir.

Davalı ....... Faktoring Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle;müvekkilinin söz konusu çeki çekin dayanağı faturayı müşterisi olan ........ Hizmetler Gıda Tur. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd.Şti.'den aldığını, çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız çıktığını bunun üzerine müşterisinin 16.02.2021 tarihinde çek bedelini ödeyerek karşılıksız çıkan çeki iade aldığını belirterek; davanın reddini, %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama ve vekalet ücretinin davacıya tahmilini talep etmiştir. HMK'nun 124/4 maddesi gereğince dava ...... Ltd. Şti.'ne yöneltilmişse de cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacının meşru hamili olduğu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir.

Dava konusu çeklerin incelenmesinde, Keşidecisi ........ Akaryakıt ve Petrol Ür. Enj.İnş.Tic.San. Ltd. Şti. olan ....... nolu, keşide yeri Manavgat ve keşide tarihi 31.01.2021 olan 20.000.-TL bedelli çekin cirantaları sırasıyla; ....... Oto Dizayn, ....... Oto Yedek Parça San. Ve Tic. Ltd. Şti., ...... San. Ve Dış Tic. AŞ., ....... Makinaları İnş.Gıda Da.İhr.İth.San.ve Tic.Ltd.Şti, ........ Boya Yapı San. Tic. Ltd. Şti. ......, ....... Sağlık Ür.San.Tic.Ltd.Şti, ....... Hizmetler Gıda Tur. Nak.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. ....... AŞ. olduğu görülmektedir.

Çekin hamilden önceki ciranta olan ....... Gıda Tur. Nak.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti.'de olması nedeniyle HMK'nun 124/4 maddesi gereğince taraf değişikliği talebi kabul edilmiştir.

Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.

Davacı taraf çekteki imzayı inkar etmeyip işbu istirdat davasında davaya konu çekin iradesi dışında elinden çıktığını beyan etmiştir. Davacı yanın iddiası şahsi def'i mahiyetinde olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 687. maddesinde, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına harekete etmesi dışında şahsi def'ilerin başvuran hamile karşı ileri sürülemeyeceği düzenlenmiştir. Yine 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. maddesinde

"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı faktoring şirketinin çeki temlik alırken 6361 sayılı Factoring Kanunu ve BDDK 'nın işlemleri kanunu genelgesine uygun hareket edip etmediği buna göre kusur durumunun tespiti açısından ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde; çekteki alacağın ......

Ltd ile arasındaki hizmet satış bedelini içeren faturadan kaynaklandığı ve böylece çekteki alacağın önceki alacaklı ile borçlu arasındaki hizmetten kaynaklandığı sunulan fatura ve hesap ekstreleri ile anlaşıldığını, ciro silsilesinde kopukluk olmadığını belirtmiştir. Davalının kendinden önceki cirantanın çeki ticari ilişki kapsamında aldığı, buna ilişkin fatura ve dayanak belgelerin olduğu, davalı ........

Faktoring A.Ş. nin dava konusu çeki temlik alırken 6361 sayılı Factoring Kanunu ve BDDK'nın factoring işlemleri konulu genelgesine uygun hareket ettiği tespit edilmiştir.

Soruşturma dosyasında da dava konusu çeke ilişkin bir soruşturmanın bulunmadığı, istirdat davası yönünden imzaların istiklali ilkesi gereği TTK'nun 677. Maddesi gereğince davalının kötüniyetli olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığı da anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

Katip ...... · ¸e-imzalıdır Hakim ........ · ¸e-imzalıdır