Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/47 K.2024/377

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, keşide ettiği ve lehtara ulaştırmak üzere kargoladığı çeklerin taşıma sırasında kaybolması akabinde çeklerin sahte kaşe ile sahte bir şekilde ciro edilerek nihai olarak davalı şirkete ulaşması; davalı şirketin elindeki çeki usulüne uygun olarak teslim almış olmaması ile çekin tahsili halinde müvekkili şirketin aynı borcu ikinci defa ödeyecek olması sebepleriyle; müvekkili şirketin herhangi bir borcu olmadığının tespitini ve çekin müvekkili şirkete iadesini, müvekkili şirket tarafından keşide edilen ...... bank ......

Şubesi, .... Seri Nolu, 14.01.2023 Tarihili 222.733,24 - TL bedelli çeke tedbiren ödeme yasağı konulmasına ve kararın ilgili bankaya müzekkere yazılarak gönderilmesine, çekin icra takibine konulması halinde İİK. 72 uyarınca %15 teminat alınarak ihtiyati tedbiren acılması muhtemel icra takibinin durdurulmasına, müvekkili şirketin, davalı şirketin elinde bulundurduğu ...... bank ...... Şubesi, .......

Seri Nolu, 14.01.2023 Tarihili 222.733,24 - TL bedelli çek sebebiyle herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine, müvekkili şirket tarafından keşide edilen ancak lehtara ulaşması gerekirken kaybolan ve sahte cirolar ile davalının eline geçen ......bank ..... Şubesi, ....... Seri Nolu, 14.01.2023 Tarihili 222.733,24 - TL bedelli çekin müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın menfi tespit talebini konu alan davasında yönelttiği husumetin tarafı kambiyo vasfına haiz çekte keşideci ve ciranta sıfatına haiz çekte cirosu bulunan kişiler olması gerekmekteyken davacı işbu davasında yalnızca yetkili hamile husumet yönelttiğini, ancak davacı konu davasında ciro silsilesinde yer alan herkese işbu davasında husumet yönetilmesi gerektiği, bu haliyle dava husumet yönünden eksiklik taşıdığını, müvekkili şirket ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak kurulmuş ve ülke genelinde faaliyet göstermekte olan bir faktoring şirketi olduğunu,

müvekkili şirket tabi olduğu mevzuat kapsamında ve faktoring sözleşmesinin gerektirdiği ölçüde asgari tüm araştırmaları yapıp gerekli özeni göstererek anılan davaya konu 14.01.2023 keşide tarihli ..... seri numaralı çek için faktoring işlemini yaptığını, müvekkil şirket faktoring işlemini gerçekleştirirken, ciranta "..... Prodüksiyon Yapım Organizasyon Tic. Ltd. Şti. tarafından bir önceki ciranta "...... Gıda Tekstil Turizm San. Ve Tic. Ltd.

Şti. " adına düzenlenmiş faturayı sunarak davaya konu çeke ilişkin alacağın kendisinden önceki ciranta ile aralarında olan mal satışına dayandığını, davacı yan dava dilekçesinde gerekli araştırmanın gerçekleştirmediğine yer vermişse de somut olayda müvekkilinin ağır kusurlu iktisapta bulunduğunu ispat yükü bizzat davacı olup bu yönde delil dahi ikame edilmemişken sunulu teyitler kapsamında müvekkili şirket tüm mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde faktoring işlemini gerçekleştirmiş olduğunu,

ilgili 6361 Sayılı Kanunun 9. Maddesinin 2. Fıkrasında;'Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.' hükmü mevcut olduğunu, buna göre Faktoring sözleşmesi;

mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir almak suretiyle akdedildiğini, izah edilen nedenlerle öncelikle tedbir kararının kaldırılmasını; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın usulden reddine, kötüniyeti açıkça ortada olan, çek bizzat davacıdan teyit alınması sonrasında iktisap edilen somut olayda, davacı aleyhine alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacının meşru hamili olduğu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

Dava konusu çekin incelenmesinde, ...... bank ...... şubesine ait ..... seri nolu, 14/01/2023 tarihli 222.733,24 TL bedelli çek olduğu görülmektedir.

Somut olayda hamil olan davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.

Davacı taraf çekteki imzayı inkar etmeyip işbu davaya konu çekin iradesi dışında elinden çıktığını beyan etmiştir. Davacı yanın iddiası şahsi def'i mahiyetinde olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 687. maddesinde, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına harekete etmesi dışında şahsi def'ilerin başvuran hamile karşı ileri sürülemeyeceği düzenlenmiştir. Yine 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. maddesinde

"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı faktoring şirketinin çeki temlik alırken 6361 sayılı Factoring Kanunu ve BDDK 'nın işlemleri kanunu genelgesine uygun hareket edip etmediği buna göre kusur durumunun tespiti açısından ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde;..... Sağlık San.Yatırım A.Ş. ile dava şirket olan ...... Faktoring A.Ş. arasında bugüne kadar herhangi bir ticari ilişki veya sözleşme kurulmamış olduğu, .....

Faktoring'in ; seri no: ..... olan 14.01.22023 keşide tarihli ve İzmir keşide yeri olan ..... Plastik A.Ş emrine ..... Sağlık Sanayi Yatırım A.Ş tarafından 222.733 TL karşılığında ...... isimli firmanın TR ...... iban numaralı hesabına 175.000 TL ödeme yaptığı, davalı şirket tarafından ilk teslim alınan ve karşılığında 175.000,00 - TL ödenen ...... bank ..... Şubesi, .....

Seri Nolu, 14.01.2023 Tarihili 222.733,24 - TL bedelli çekin, teslim alınması sırasında dosyada belirtilen yazışma ve soruşturmalar yapılmışsa da yeterli olmadığı, zira davalı şirket yetkilisi, kendilerine getirilen ikinci çek olan ..... bank ...... Şubesi 10.12.2022 Tarihli, ......

Nolu 200.000,00 - TL bedelli çek getirildiğinde, kendilerinde şüphe oluştuğunu ve bunun sonucunda da keşideci müvekkil şirketi aramak gibi araştırma faaliyetine giriştiklerini açıkça beyan ettiği, davalı ...... 'in. 6361 sayılı yasanın öngördüğü yasal yükümlülüklere uygun olarak hareket ederek faktoring işlemini gerçekleştirirken, ciranta "...... Yapım Organizasyon Tic. Ltd. Şti. tarafından bir önceki ciranta "...... Gıda Tekstil Turizm San. Ve Tic. Ltd.

Şti. " adına düzenlenmiş faturayı sunarak davaya konu çeke ilişkin alacağın kendisinden önceki ciranta ile aralarında olan mal satışına dayandığını tespit ettiği ve kurallara göre hareket ettiği tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle davalının kötüniyet ve ağır kusurlu hareket etmediği 6361 sayılı Factoring Kanunu ve BDDK 'nın işlemleri kanunu genelgesine uygun hareket ettiği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

Katip ..... · ¸e-imzalıdır Hakim ...... · ¸e-imzalıdır