Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/180 K.2018/127

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; müvekillerinin yaptıkları incelemede ... bankası ... şubesine ait olan ... çek nolu 650TL bedelli, ... çek nolu 800TL bedelli, ... çek nolu 750 TL bedelli, ... çek nolu 760TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ...çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 800TL bedelli ,... çek nolu 775TL bedelli, ... çek nolu 680TL bedelli, ... çek nolu 760TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 900TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 650TL bedelli, ...çek nolu 550TL bedelli,

... çek nolu 650TL bedelli, ...çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 900TL bedelli,... çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 1.100TL bedeli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 1050TL bedelli, ...çek nolu 1.050TL bedeli, ... çek nolu 950TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 1.150TL bedeli, ... çek nolu 1.400TL bedelli, ... çek nolu 950TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 1.300TL bedelli, ... çek nolu 950TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ...çek nolu 950TL bedelli, ...çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 1.150TL bedelli ...bankası ... şubesine ait ,

... çek nolu 1.200TL bedelli, ...çek nolu 1.300TL bedelli... çek nolu 750 TL bedelli, ... çek nolu 950TL bedelli, ... çek nolu 950TL bedelli, ... çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ...çek nolu 750TL bedelli, ... çek nolu 850TL bedelli, ... çek nolu 1.100TL bedelli, ... çek nolu 1.050TL bedelli çeklerin bulunamadığını, çekin kaybolmuş olduğunu belirterek çekler hakkında ödeme yasağı kararı verilmesine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İşbu dava; zayii (kaybetme) nedeniyle kıymetli evrakların bir çeşidi olan kambiyo senedi (çek) iptali davasıdır.

Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.

TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.

TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.

TTK nun çekten cayma-genel olarak başlıklı 799. maddesi; “(1)Çekten cayma ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. (2)Çekten cayılmamışsa, muhatap, ibraz süresinin geçmesinden sonra da çeki ödeyebilir.” hükmünü amirdir.

TTK nun sahte veya tahrif edilmiş çek başlıklı 812. maddesi; “(1)Sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğerki senette düzenleyen olarak gösterilen kişiye, kendisine verilen çek defterini iyi saklamamış olması gibi bir kusurun yüklenmesi mümkün olsun.” hükmünü amirdir.

HMK gereğince öncelikle dava şartlarının incelenmesi gerekmektedir.

HMK nun DAVA ŞARTLARININ İNCELENMESİ başlıklı 115. maddesi; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." hükmünü amirdir.

Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır).

Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.

Zayi olmuş çekler hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çeklerden cayabilir veya çekde imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çeklerdeki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.

Davacı çeklerin hesabı sahibi olup, kendi çekleri hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, HMK nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın yukarıda belirtilmiş olançeklere ilişkin davasının hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir.