Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/99 K.2021/1022

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından sunulan 23/09/2017 tarihli dava dilekçesinde ÖZETLE; ....... Bankası ....... Şubesi Keşidecisi...... Çorap San.Ltd.Şti. Hesap numarası ...... Çek Numarası ..... Keşide Tarihi 28.02.2018 Çek Tutarı 15.490,00.-TL, ....... Bankası ...... Şubesi, Keşidecisi ...... Çek numarası ....... Keşide Tarihi 31.10.2014 Çek Tutarı 7.925,00.-TL, ....... bank .... Şubesi Keşidecisi ...... Çorap San.Tic.Ltd.Şti. Hesap numarası ....... olan. Çek Numarası .....

Keşide Tarihi 31.05.2018 Çek Tutarı 24.086,00TL, Çek Numarası ...... Keşide tarihi 31.05.2018 Çek Tutarı 16.000,00 TL, Çek Numarası ...... Keşide tarihi 31.06.2018 Çek Tutarı 40.000,00 TL, ..... bank ...... Şubesi Keşidecisi ... Hesap Numarası ...... Çek Numarası ...... Keşide Tarihi 31.05.2017 Çek Tutarı 55.000,00.-TL,...... bank ....... Şubesi Keşideci ... Hesap Numarası ...... - Çek Numarası ..... Keşide Tarihi 31.05.2017 Çek Tutarı 75.000,00.-TL, ...... bank A.Ş.

Keşideci ...... Çorap San ve Tic A.Ş. Keşide Tarihi 01.06.2015 Çek Tutarı 40.000.-TL, ....... Bankası ..... Mahallesi ..... Şubesi, Keşidecisi ...... Çorap San ve Tic A.Ş. Hesap Numarası ...... Çek Numarası ...... Keşide Tarihi 05.05.2016 Çek Tutarı 50.000,00.-TL, ....... Bankası ...... Mahallesi ..... Şubesi, Keşideci ...... Çorap San ve Tic A.Ş. Hesap Numarası ....... olan. Çek Numarası ..... Keşide Tarihi 05.09.2015, Çek Tutarı 50.000,00-TL, Çek Numarası .....

Keşide Tarihi 05.08.2015 Çek Tutarı 50.000,00.-TL, Çek Numarası ....... Keşide Tarihi 05.07.2015 Çek Tutarı 50.000,00.-TL, ...... bank ..... Keşideci ...... Çorap San ve Tic A.Ş. Hesap Numarası ....... olan, çek numarası ...... Keşide Tarihi 05.12.2015, Çek Tutarı 50.000,00.-TL, Çek Numarası ...... Keşide Tarihi 05.01.2016 Çek Tutarı 50.000,00.-TL, çek Numarası ...... Keşide Tarihi 05.02.2016 Çek Tutarı 50.000,00.-TL,....... bank ...... Keşideci.......

Hesap Numarası ..... olan. Çek Numarası ...... Keşide Tarihi 30.04.2016 Çek Tutarı 7.393,75.-TL, Çek Numarası ....... Keşide Tarihi 31.05.2016 Çek T 6.500,00.-TL, ..... banka ..... şubesi, Keşideci ....... Çek Numarası ...... Keşide Tarihi 20.12.2014 Çek Tutarı 13.300,00.-TL olan çeklerin zayi edildiğini, söz konusu çekler hakkında ödeme yasağı verilmesini ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İşbu dava; zayii (kaybetme) nedeniyle kıymetli evrakın bir çeşidi olan kambiyo senedi (çek) iptali davasıdır.

Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.

TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.

TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.

Mahkememizden verilen karar BAM ....... H.D.'nin 14/01/2021 tarih, ..... Esas, ...... Karar sayılı ilamı ile; " Dava, hukuki niteliği itibariyle zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin olup hasımsızdır. Talepte bulunulan davacının keşidecesi olduğu çekler ile feragat edilen bonolar yönünden mahkemece davanın reddine ilişkin verilen karar ile iptal edilen çekler yönünden istinaf başvurusu bulunmamaktadır.

İstinaf başvurusu, hüküm fıkrasının ikinci bendinde belirtilen ve ibraz edilip verilen sürede istirdat davası açılmaması nedeniyle iptal isteminin reddine karar verilen çeklere ilişkindir. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı dava dilekçesi ile 20.12.22017 tarihli açıklama dilekçesinde ....... Bankası A.Ş. ....... Şubesine ait keşidecisi......

Çorap San.Ltd.Şti. olan ....... çek numaralı 28.02.2018 keşide tarihli 15.490,00 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptalini istemiştir. Muhatap bankanın 29.01.2017 tarihli cevabi yazısında, çekin...... Çorap Ltd'ye ait olduğu, 28.10.2017 keşide tarihli ve 15.490,00 TL bedelli olarak ............

Faktoring A.Ş.tarafından 30.10.2017 takastan ibraz edildiği, çekin 28.02.2018 tarih 15.490,00 TL olarak ibraz edilmediği, ibraz edilen çek ile 28.02.2018 tarihli çekin görüntülerinin yazı ekinde olduğu bildirilmiştir. Yazının ekinde keşidecisi ve lehdarı aynı olan, aynı miktarda ancak keşide tarihleri farklı olan iki adet çeke ilişkin fotokopi gönderilmiştir. Gerçekten de 28.02.2018 tarihli çekin numarası da talepte olduğu gibi ......... dir.

Diğer çekin numarası çekilen fotokopide görünmemektedir. Bu durumda, ortada aynı çek numarasını taşıyan iki adet farklı düzenleme tarihi bulunan çekin var olduğu izlenimi ortaya çıkmaktadır. Nitekim, davacı vekili 11.07.2018 tarihli dilekçesiyle bu hususu belirtilerek, 21.06.2018 tarihinde verilen ara kararın açıklanmasını istemiştir.

Mahkemece, HMK'nın 27 ve 31.maddesi kapsamında dava konusu çek ile ilgili ortaya çıkan çelişki hususunda aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilerek, iptali talep edilen çekin tereddütsüz olarak belirlenmesi ve oluşan çelişkinin nedeninin ilgili bankadan sorularak açıklığa kavuşturulduktan sonra, dava konusu edilen çekin ibraz edilmiş olması halinde istirdat davası için süre verilmesi gerekirken bu hususa ilişkin kanıtlar toplanmadan karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan, hüküm fıkrasının ikinci bendinde sayılan diğer çeklerin de ibraz edildiği, istirdat davası açılması için süre verilmesine rağmen istirdat davası açılmadığı belirtilerek bu çekler yönünden de davanın reddine karar verilmiştir. Mahkemece, 21.06.2018 tarihli oturumda 15.490,00 TL bedelli çekin ibraz edildiği belirtilerek istirdat davası için süre verilmiş, davacı vekilince yukarıda belirtilen dilekçe sunulmuştur.

Ancak anılan oturumda diğer çekler yönünden istirdat davası açılması için süre verilmediği gibi, üç adet çekin dışındaki çeklerin ibraz edilip edilmediğinin muhatap bankalardan sorulmasına karar verilmiştir. Sonraki oturumlarda, anılan çekler yönnüden istirdat davası açılmasına ilişkin ara karar kurulmamış, UYAP ortamında yapılan araştırmada buna ilişkin bir ara karara rastlanmamıştır.

Bu durumda, mahkemece TTK'nın 818/s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince ibraz edilen çekler yönünden uygun bir sürenin verilerek sonucuna göre işlem yapılmadan karar verilmesi de yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece belirtilen şekilde işlem yaparak davanın esasına ilişkin önemli delilleri toplamadan karar verilmesi nedeniyle, belirtilen şekilde inceleme yapılarak karar verilmesi için HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına" dair karar verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ve kaldırma kararına uygun olarak yargılamaya devam olunmuştur.

....... Bankası A.Ş. ....... Şubesine müzekkereler yazılmış ve cevabi yazılar uyarınca keşidecisi...... Çorap San.Ltd.Şti. olan ....... numaralı çeke ilişkin keşide tarihleri farklı olan iki ayrı çek olduğu anlaşılmış, bu çeklerden keşide tarihi 28.10.2017 tarihli olan çekin ibraz edildiği, dava konusu olan 28.02.2017 keşide tarihli 15.490,00 TL bedelli çekin ise ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin mahkememizin 18/11/2021 tarihli celsedeki beyanında;Banka cevabı yazısı uyarınca çek numaraları aynı, ancak keşide numaraları farklı olan iki çek mevcut olduğunu, keşide tarihlerinde kazıntı veya karalama bulunmadığını, muhtemel bir çekin sahte olduğunu, bu sebeple talebimize konu 28/02/2018 tarihli çek yönünden talebimizin kabulüne karar verilmesini, 28/10/2017 tarihli ibraz edilen çekin ise kendilerine ait olmadığını, taleplerinin sadece ....... Bankası 28/02/2018 keşide tarihli 15.490,00 TL tutarlı ........ çek ve ........ bank ......... nolu 24.086.00 TL bedelli çeklere ilişkin olduğunu, bu çekler yönünden kabul kararı verilmesini, diğer çekler yönünden taleplerinin bulunmadığını beyan etmiş, imzası ile onaylamıştır.

Bu açıklamalar ışığında;1.nolu hüküm konusu çekler yönünden yapılan değerlendirmede;

.........bank A.Ş. ............ Şubesine ait Keşidecisi ......... Çorap San.Tic.Ltd.Şti. Olan, ......... IBAN numaralı hesaptan keşide edilen; ....... çek nolu, 31.05.2018 keşide tarihli, 24.086,00.-TL bedelli,

....... Bankası A.Ş. ....... Şubesine ait, keşidecisi...... Çorap San.Ltd.Şti. Olan, ......

IBAN nolu, ......... çek numaralı, 28.02.2018 keşide tarihli, 15.490,00.-TL bedelli çekler yönünden TTK gereği, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde dava konusu kambiyo senetlerini fiilen elinde bulunduranların şayet vadesi geçmişse birinci ilan gününden itibaren üç ay içinde şayet vadesi henüz geçmemişse vadeden itibaren üç ay içinde mahkememize ibraz etmeleri aksi halde iptaline karar verileceği hususu üç kez ilan ettirilmiş ve karar vermek için gerekli olan vadeden veya ilandan itibaren hangisi uzunsa uzun olan asgari üç aylık ibraz süresinin geçmesi mahkememizce beklenmiş olup, herhangi bir kimsenin müracaat ve ibrazı olmamıştır.

Dava konusu bu çekler hakkında ilgili/muhatap banka şubesinden lüzumlu bilgi ve belgeler celp edilmiş olup, çekin tahsil veya başka amaçla henüz bankaya ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve samimi ve inandırıcı görülen davacının iddiası ile dava konusu bu kambiyo senetlerinin davacının hamili (elinde) iken kaybetmek suretiyle iradesi dışında elinden çıktığı yönünde mahkememize tam bir vicdani kanaat geldiğinden davanın kabulüne ilişkin karar vermek gerekmiştir.

2 ve 3 nolu hüküm konusu çek ve bonolar yönünden yapılan değerlendirmede;

....... Bankası A.Ş. ....... Mahallesi ..... Şubesine ait, Keşidecisi ...... Çorap San ve Tic A.Ş. olan, ....... hesap numarasından keşide edilen;

*....... çek numaralı, 05.09.2015 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

*....... çek numaralı, 05.08.2015 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

*......... çek numaralı, 05.07.2015 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

........ bank A.Ş. ........ Şubesine ait, Keşidecisi ...... Çorap San ve Tic A.Ş. olan, .......... hesap numarasından keşide edilen;

*.......... çek numaralı, 05.12.2015 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

*.......... çek numaralı, 05.01.2016 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

*........ çek numaralı, 05.02.2016 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

......... bank A.Ş. ...... Şubesine ait, keşideci ....... olan, ......... hesap numarasından keşide edilen;

*........... çek numaralı, 30.04.2016 keşide tarihli, 7.393,75.-TL bedelli,

*........ çek numaralı, 31.05.2016 keşide tarihli, 10.000,00.-TL bedelli,

*.......... çek numaralı, 30.06.2016 keşide tarihli, 10.000,00.-TL bedelli,

*......... çek numaralı, 31.07.2016 keşide tarihli, 6.500,00.-TL bedelli,

*....... çek numaralı, 31.08.2016 keşide tarihli, 6.500,00.-TL bedelli,

....... bank A.Ş., keşidecisi ...... Çorap San ve Tic A.Ş. olan, 01.06.2015 keşide tarihli, 40.000.-TL bedelli çekler yönünden

....... Katılım Bankası A.Ş. ...... Şubesine ait Keşidecisi ...... olan, ....... çek numaralı 31.10.2014 keşide tarihli, 7.925,00.-TL bedelli,

........ bank A.Ş. ............ Şubesine ait Keşidecisi ......... Çorap San.Tic.Ltd.Şti. Olan, ......... IBAN numaralı hesaptan keşide edilen;

*........... çek numaralı, 31.05.2018 keşide tarihli, 16.000,00.-TL bedelli,

* .......... çek numaralı, 31.06.2018 keşide tarihli, 40.000,00.-TL bedelli,

....... Bankası A.Ş. ........ Mahallesi ......... Şubesine ait, Keşideci ...... Çorap San ve Tic A.Ş. olan, .......... hesap numaralı, .......... çek numaralı, 05.05.2016 keşide tarihli, 50.000,00.-TL bedelli,

.......... banka A.Ş. ......... Şubesine ait, Keşideci .......olan, ......... çek numaralı, 20.12.2014 keşide tarihli, 13.300,00.-TL bedelli çekler yönünden ve

dava konusu 36 adet bono yönünden, davacı vekili mahkememize verdiği vekâletnamesindeki davadan feragat özel yetkisine dayalı olarak işbu davadan feragat ettiklerini mahkememize bildirmiştir.

Hmk nun 307. maddesi "(1)feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir." hükmünü amirdir. hmk nun 309. maddesi "(1)feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. (2)feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. (3)kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. (4)feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır." hükmünü amirdir. hmk nun 310. maddesi "(1)feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir." hükmünü amirdir. hmk nun 311. maddesi "(1)feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. irade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir." hükmünü amirdir.

Açıklanan nedenlerle davadan feragat, kesin hükmün yasal sonuçlarını doğuran ve davayı sonuçlandıran taraf işlemi olup, davalının kabulüne dâhi bağlı değildir. Bu durumlar karşısında davacının davasından feragat etmesi nedeniyle dava konusu bu çekler ve 36 adet bono açısından feragat nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

4.nolu hüküm konusu çekler yönünden yapılan değerlendirme;

....... bank A.Ş. ......... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, ......... hesap numaralı, ........ çek numaralı, 31.05.2017 keşide tarihli, 55.000,00.-TL bedelli ve.......... bank A.Ş. .......... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, .......... IBAN numaralı, .......... çek numaralı, 31.05.2017 keşide tarihli, 75.000,00.-TL bedelli çeklerin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır. Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.

Davacı çek hesabı sahibi olup, kendi çeki hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından HMK nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın davacının dava dilekçesinde belirttiği çeklere ilişkin davasının dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır