Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/527 K.2024/15

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE. Müvekkili şirket, ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No... adresinde ...

Televizyonu ve aynı adla yayın yapan internet haber sitesinin sahibi olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin adreste kiracı olduğunu, müvekkil şirket 2015 yılında kurulmuş olup, Halkalı Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi olup İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğüne ... sicil numarasıyla kayıtlı olduğunu, kamuoyunda, ... ve ...

Gazetesi'nin yayın merkezlerinin de bulunması sebebi ile "..." olarak da bilinen mülkiyeti ... ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait olan binada ... günü ... sularında yangın çıktığını, küçük bir alanda başlayan yangın, 3 saat sonra binanın tümüne sirayet etmiş ve binanın tamamını etkilediğini. ,yangın ancak, 3 ncü günün sonunda kontrol altına alınabilmiş ve nihayet yangın 04.05.2023 günü tam olarak söndürülebildiğini, (Ek-12.05.2023 tarihli İtfaiye Olay Raporu) çıkan yangın sebebi ile kullanılamaz hale gelen müvekkil şirkete ait 2022 yılı ve ondan önceki yıllara ait her tacirin tutmakla yükümlü olduğu 2015, 2016, 2017, 2018,

2019 Yıllarına Ait Yevmiye Defteri, Defteri Kebir Defteri, Envanter Defteri, Ücret Bordroları, Tüm Gelir Gider Belgeleri, Ticari Belge ve Sözleşmeler, 2020, 2021 ve 2022 Yıllarına Ait Envanter Defteri, Ücret Bordroları, Tüm Gelir Gider Belgeleri, Ticari Belge ve Sözleşmeler, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait Açılış bilançosu, Ara bilanço, yıllık faaliyet raporlarının zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari kayıtların çıkan yangın sebebiyle TTK'nun 82/7 maddesine istinaden zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davaya konu uyuşmalzık, davacı tarafın 27.4.2023 tarihinde gerçekleşen yangından kaynaklı neticei talebinde belirtilen belgelerin zayi olup olmadığı, davacı tarafın iş bu ticari defter ve belgelerin korunmasına ilişkin basiretli tacirin göstermesi gereken özen yükümlülüğü gösterip göstermediği, zayi yasal şartlarının oluşup olmadığına ilişkindir.

Emsal İstanbul BAM ... HD'nin DOSYA NO: ... Esas ,KARAR NO : ... Karar nolu kararında"

Dava; TTK'nun 82/7 fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili; davacı şirketin faaliyet gösterdiği ... Bölgesinde bulunan bir iş yerinde 31/08/2021 günü akşam ... sıralarında başlayan ve büyürerek davacı şirket işyerinin de içerisinde bulunduğu birçok işyerine sıçrayan yangın sonucunda, davacı şirket iş yerinin tamamen yandığını ileri sürmüş ve sırasıyla;

a) ... yıllarına ait yevmiye, envanter, kebir, imalat defterlerinin,

b)2019 ve 2020 yıllarına ait Envanter ve imalat defterlerinin,

c) 1990 ila 2020 yılları ile 31/08/2021 tarihine dek(bu tarih dahil) 2021 yılı; açılış bilançoları, ara bilançoları, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, ticari sözleşmeler, ticari mektuplar, sipariş belgeleri, alış ve satış faturaları, banka ödeme dekontları, tediye ve tahsilat makbuzları, irsaliyeler ve koçanları ve sair tüm belgelerin tamamının,

d)Vergi dairesi ve SGK ödeme dekontlarının,

e)Personel özlük dosyaları, yıllık izin defteri, personel ücret bordroları ve hesap pusulalarının,

f) Davacı şirkete ait bilgisayarların tamamı yandığı için muhasebe kayıtları ile Gelirler İdaresi Başkanlığına yüklenmemiş olan kayıtların tamamının,

g)Boş çek koçanlarının (... Şubesi tarafından düzenlenen .... nolu hesaptan verilme boş çek koçanları, ... Şube tarafından düzenlenen... nolu hesaptan verilme boş çek koçanları, ... Bankası ... şube tarafından düzenlenen ... nolu hesaptan verilme boş çek koçanları, .... Bankası .... Şube tarafından düzenlenen ... nolu) hesaptan verilme boş çek koçanlarının zayi olduklarının tespitine, zayi nedeniyle iptallerine ve zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; boş çek koçanlarına yönelik keşidecinin zayi talebinde bulunamayacağı gerekçesi ile talebin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine. 1990(dahil)-2010(dahil) yılları arasındaki döneme ilişkin olarak zayi belgesi verilmesi talep olunan defter ve belgelerle ilgili olarak TTK'nun 82/5 maddesinde öngörülen 10 yıllık saklama süresinin dolmuş bulunması nedeni ile davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmaması nedeniyle talebin usulden reddine.

2018 yılına ait imalat defteri yönünden talebin, bu defterin noter tasdiki bulunduğunun ispatlanamamış olması nedeni ile reddine, 1990 ila 2020 yılları ile 31/08/2021 tarihine dek(bu tarih dahil) 2021 yılı; açılış bilançoları, ara bilançoları, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, ticari sözleşmeler, ticari mektuplar, sipariş belgeleri, alış ve satış faturaları, banka ödeme dekontları, tediye ve tahsilat makbuzları, irsaliyeler ve koçanları ve sair tüm belgelerin tamamına yönelik, Vergi dairesi ve SGK ödeme dekontlarına yönelik, personel özlük dosyaları, yıllık izin defteri, personel ücret bordroları ve hesap pusulalarına yönelik,

muhasebe kayıtları ile Gelirler İdaresi Başkanlığına yüklenmemiş olan kayıtların tamamına yönelik taleplerin ise, belgelerin somut olarak belirtilmemiş olması nedeniyle reddine karar verilmiş, diğer talepler kabul edilmiştir.

TTK'nun ticari defter ve belgelerin saklanması ve ibrasına yönelik 82 maddesinin 1 inci fıkrasında tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin neler olduğu sayılmıştır.

Buna göre; tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, TTK'nun 64 üncü maddesinin 1 inci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

Aynı maddenin 2 inci fıkrasında; ticari mektupların, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar olduğu hüküm altına alınmıştır.

TTK'nun 64/1 fıkrasına göre tacir; ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.

TTK'nun 82/5 fıkrası uyarınca; aynı maddenin birinci fıkrasında öngörülen belgelerin saklanma süresi on yıldır.

TTK'nun 82/7 fıkrasında; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, bu davanın hasımsız açılacağı, mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebileceği, düzenlenmiştir.

Mahkemece, zayi nedeniyle iptali talep edilen ticari defterlere ilişkin noter tasdik bilgileri, yangın raporu, davacının vergi borcu olup olmadığına ilişkin ödeme vergi dairesi yazı cevabı, yangın sonucu davacının sigortacısı tarafından açılan hasar dosyası celbedilerek dosya arasına alınmıştır.

Somut olayda; davacıya ait boş çek koçanları, personel özlük dosyaları, yıllık izin defteri, personel ücret bordroları ve hesap pusulaları, TTK'nun 82/1 fıkrası uyarınca saklanma yükümlüğü bulunan belgeler arasında yer almadığından, bu taleplerin reddinde isabetsizlik bulunmadığı, yine noter tasdik bilgileri mevcut olmayan 2018 yılına ait imalat defteri yönünden talebin reddinde isabetsizlik bulunmadığı, davacının muhasebe kayıtları ile Gelirler İdaresi Başkanlığına yüklenmemiş olan kayıtlara yönelik talebi bakımından, hangi kayıtların Gelirler İdaresi'nce saklanmadığına yönelik talebini somutlaştırmadığı, bu talebin reddinin de yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Davacının.

1990 ila 2020 yılları ile 31/08/2021 tarihine dek(bu tarih dahil) 2021 yılı; açılış bilançoları, ara bilançoları, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, ticari sözleşmeler, ticari mektuplar, sipariş belgeleri, alış ve satış faturaları, banka ödeme dekontları, tediye ve tahsilat makbuzları, irsaliyeler ve koçanları, Vergi dairesi ve SGK ödeme makbuzlarına yönelik talebi bakımından ise 1990(bu yıl dahil) ila 2010(bu yıl dahil) yılları arasın için iptalini talep ettiği belgeler bakımından saklama süresi dolduğundan, bu tarihler arası için talebin reddinde isabetsizlik bulunmadığı görülmüştür.

Ancak 2011 yılından(bu yıl dahil) 2021 yılının 31/08/2021 tarihine dek( bu tarih dahil) olan döneme ilişkin, açılış bilançoları, ara bilançolar, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, ticari sözleşmeler, ticari mektuplar, TTK'nun 64/1 fıkrası uyarınca ticari defterlere yapılan kayıtların dayanağını oluşturan sipariş belgeleri, alış ve satış faturaları, banka ödeme dekontları, tediye ve tahsilat makbuzları, irsaliyeler ve koçanları ile vergi ve SGK ödeme dekontlarının, TTK'nun 82/1 fıkrası uyarınca, davacının saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasında bulunduğu,

bu belgeler yönünden talebin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmış, davacının istinaf başvurusu bu yönden haklı bulunmuştur."

Somut olayın incelenmesinde, ticari defterlerin tutulma yükümlülüğünün TTK 64 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, ticari defter ve belgelerin zayi düzenlemesinin TTK82/7.

Maddesinde düzenlendiği, bu davaların 30 günlük hak düşürücü sürede açılması gerektiği, zayi talebinin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde zayi olması gerektiği, davacı tarafın yangın olayına dayanarak 2015 yılından itibaren ticari defterler ile ara bilanço, yıllık faaliyet raporları, açılış raporları, ücret bordroları, gelir gider belgeleri, ticari belge ve sözleşmelere ilişkin zayi talebinde bulunduğu, dosyada delillerin celp edilerek bilirkişi ...'den rapor alındığı,

davacı tarafın ticari defterler dışında talep ettiği ücret bordroları, gelir gider belge, sözleşmelere ilişkin detayının olmadığı, bu belgelerin somutlaştırılmadığı, somutlaştırılmayan belgelerin varlığının tespitinin de mümkün olmadığından bu talebin yerinde görülmediği, davacının açılış kapanış bilançolarının mevcut olup ulaşılabileceğinden bu talep yönünden zayi talebinin yerinde görülmediği, davacının zayi talep ettiği ticari defterlerin 10 yıllık süresinin geçmediği, ticari defterler, ara bilanço ve yıllık faaliyet raporlarının saklanması gereken belgeler olduğu, zayinin davacının kusurundan kaynaklanmadığı,

zayi talebinin ispatlandığı değerlendirilerek aşağıdaki şekilde karar verildi.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır