Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/754 K.2021/1008

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Dava dışı sigortalısı ......

Ambalaj firması için 26 palet bürüt 11.838 kg teneke kavanoz kapakları emtiasının davalı akdi taşıyıcı sorumluluğunda tam ve eksiksiz taşımaya alındığı ve ....... plakalı araçla Sırbistan'a taşınmak üzere sevk edildiği, yüklü taşıtın 27.1.2018 tarihinde 19.55 sıralarında İstanbul-Silivri-Selimpaşa civarında tek taraflı trafik kazasına karıştığı ve davalı sürücünün kazada tam kusurlu sayıldığı, hasar ekspertiz çalışmasında sigorta sözleşmesi gereği %10 bedel eklenerek 23.348.50 TL hasar zararı tespit edildiği, 12.12.2018 tarihinde davacı tarafından bu belirlenen tazminatın sigortalıya ödendiği,

davalının meydana gelen kazada “doğrudan işleyen” fail olduğu, davalı taşıyıcı ile müteselsilen sorumlu olduğu, davacının giriştiği takipte, %10 bedel artış farkının düşülerek hesaplandığı bu nedenle tamamı üzerinden takibin devamı gerektiği hususları ileri sürülerek davanın kabulü ile takibin devamı talep edilmiştir.

Davalı ... vekili 12.10.2019 tarihli sunduğu cevap dilekçesinde;

Davacı yanın aktif husumetini ispat etmesi gerektiği, ihtilafın CMR konvansiyon hükümlerine göre halli gerektiği, taşımanın 27.01.2018 tarihli olduğu, davanın 09.10.2019 tarihinde ikame edildiği, zamanaşımının dolduğu, hasar iddiasının yüksek gösterildiği, ispatı gerektiği, kötü ambalaj ve istif hatasından gönderenin sorumlu olduğu, yüklemenin de gönderenin elemanları tarafından yapıldığı, süresi içinde hasar ihbarı yapılmadığı, sovtaj bedeli düşülmesi gerektiği, faiz talebinin fahiş ve yasa ve usule aykırı olduğu, taşıyıcının sorumluluğunun azami olarak CMR m.23 hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği, şoförün kazada kusuru bulunmadığı hususları ileri sürülerek davanın reddi talep edilmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

02/02/2021 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;

İhtilafın Özü:

Taraflar arasında işbu dava, davacının emtia sigortacısı sıfatı ile yaptığı ödemeden dolayı davalılar taşıyıcı ve fiilen taşıtta bulunduğu ileri sürülen şoförüne karşı ikame edilmiş; halefiyete dayalı rücuen tazminat davası olup; ihtilafın özü, davacının yaptığı ödemeden dolayı aktif husumete ehil olup olmadığı, meydana gelen hasardan davalı taşıyıcının ve şoförün müteselsilen sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise zarar ve tazminatın miktarı, sınırlı sorumluluk ve faiz hususlarındadır. Ayrıca zamanaşımı defi hususu ile davalının ihbarda bulunulması ve hasar tespiti varlığına ilişkin itirazları değerlendirilmek gerekmektedir.

Davacının Aktif Husumet ehliyeti:

Davacı ... tarafından ....... numaralı “emtea nakliyat abonman sigorta poliçesi” ile 10.01.2017 - 10.01.2018 dönemi taşımalarında olası riskler için dava dışı ...... firmasına sigorta teminatı sağlanmıştır.

Bu süre içinde ve ....... numaralı münferit taşımaya ilişkin “nakliyat emtia sigorta poliçesi” ile ana abonman sözleşmesine de atıfta bulunularak 01.01.2018 tarihli taşıma riskleri sigorta güvencesine alınmıştır. 3.495.848,73 TL bedelli emtia %10 değer artışı ile toplam sigorta bedeli 3.845.433,60 TL hesaplanmıştır. Yani abonman ve münferit poliçe tahtında sigortalanan taşımalar arasında Türkiye-Sırbistan taşıması da listede mevcuttur.

İhtilafa konu 26.01.2018 tarihli taşımada 25.355,66 EURO emtia bedeli, 27.891,23 EURO %10 artışlı teminat altına alınmış, boş teneke kutu olarak bildirilmiştir. Sigorta sertifikasında da 26.01.2018 tarihli taşıma tanımlaması yapılmıştır.

Davacının 12.12.2018 tarilhi ....... aracılığı ile yaptığoı 23.348,50 TL sigorta tazminatı ödemesi banka dekontu ile teyit edilmektedir.

Davacı ödemesi, dava dışı ..... firmasının ...... numaralı ekspertiz raporu ile tespit edilen 1803 kg emtianın sovtaj kıymeti 2.253,00 TL düşülerek hesaplanan hasar zararı olan sovtaj düşümlü hasar bedeli 18.138,67 TL, ayıklama ve yeniden ambalajlama işçilik bedeli 3.461,55 TL ve yeni ambalajlama malzeme bedeli 1.748,28 TL toplamı 23.348,50 TL şeklinde hesaplanmış; bu toplam içinde 1.853,79 TL 9410 bedel artış farkının da eklendiği görülmektedir.

Sözleşmenin nispiliği gereği ödenen 9610 bedel farkı düşülerek bulunan; 23.348,50 TL - 1.853,79 TL = 21494,71 TL hesaplanan sigorta hasar zararından davacının meydana gelen hasardan sorumlu olanlara rücu hakkı TTK m.1472 gereği tespit edilmektedir.

Davalıların Sıfatları:

Somut olayda, dava dışı sigortalı ...... tarafından yapılan konişmento talimatı 26.01.2018 tarihli olup, 11.318 kg emtia 26 kap şeklinde Türkiye-Sırbistan taşıması için talimat verilmiş; ...... numaralı CMR taşıma senedi ile 1.davalı ....... Uluslararası Nakliyat firmasınca ....... plakalı araçla yapılması üstlenilmiş; taşıma 27.01.2018 tarihlidir.

27.01.2018 tarihli “trafik kazası tespit tutanağı” incelendiğinde, 2.davalı ..., ....... plakalı taşıtın şoförü olarak taşımada fiilen 1.davalının ifa yardımcısı-adamı durumundadır. Kazada şoförün Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine uygun araç kullanmadığı ve tam kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Bu çerçevede 1.davalının CMR hükümlerine göre taşıyıcı sıfatı ile, 2.davalı şoförün ise taşıyıcının CMR m.3 hükmüne göre adam ve yardımcısı olduğu için haksız fiil sorumluluğu gözetilerek işbu dava konusu tazminat talebinde pasif husumet yöneltilebileceği değerlendirilmektedir.

Uluslar arası Taşımada CMR Uygulaması ile Kusur Değerlendirmesi:

Davaya konu olayda davacının ödeme sebebi olan sigortanın konusu taşınan emtiadır. Taşıma karayolu ile yapılan uluslararası bir taşıma olduğu için, uyuşmazlığın, özellikle taşıyıcının sorumluluğu bakımından CMR Konvansiyonu hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira MOHUK m.1/2 gereği, uluslar arası karayolu ile eşya taşımasında uygulanacak kurallar CMR konvansiyonu kurallarıdır.

Taşıma sözleşmeleri herhangi bir şekil şartına tabi olmayıp, sözleşmenin sözlü olarak dahi yapılabilmesi mümkündür. Ancak CMR hükümlerine tabi bir taşıma senedi-sevk mektubu düzenlenmiş ise CMR hükümlerine göre taraflar arası sözleşmenin varlığı, malın taşıyıcıya teslimi ve sözleşme şartları bakımından temel ispat belgesi bu senet olmaktadır.

Dosyada da CMR taşıma senedi taraflar arası taşımayı teyit etmektedir.

Taşıyıcı esas itibarı ile taşıma senedine göre taşıma yapar. Yani taşıyıcının gönderen ve alıcı bakımından itibar etmesi gereken taşıma senedidir. Taşıma devam ederken tek taraflı trafik kazası ve bu kazada şoförün kusurlu olduğu dosyada mevcut delillerle tespit edilmektedir. Bu durumda, CMR Konvansiyonu md. 17/1 göre; “Taşımacı yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.”

CMR Konvansiyonu 17/2 ye göre ise, taşıyıcı kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat edemedikçe eşyaya gelen hasarı tazmin borcu altındadır. Bir başka değişle taşıyıcının kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir. Sorumluluktan kurtulabilmesi için taşıyıcının kusurlu olmadığını ispat etmesi zorunludur. Taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin bu düzenlemeye karşılık taşıyıcı CMR Konvansiyonu 17/2 uyarınca eğer kayıp, hasar veya gecikme; İstek sahibinin ihmalinden, İstek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan, taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise taşımacı sorumlu tutulamaz.

Yine CMR m.17/4-b) hiç ambalajlamama ve ambalaj kusuru, c) aktarma-yükleme- boşaltma-istifleme, d) kırılma gibi eşyanın özel niteliği, gibi bir takım hususları da taşıyıcının sorumluluktan kurtulması özel sebepleri olarak saymıştır. CMR m.17/5 birden çok sebebin zararda etkili olması-müterafik kusur, zarara katkısı olan sebeplerin birlikte değerlendirilmesi hususuna yer vermiştir.

Somut olayda ise; meydana gelen trafik kazası gözetildiğinde, tek taraflı bir şekilde trafik yol ve hava şartlarına uymaksızın sürüş yaptığı için araç “..aracının direksiyon hakimiyetini kaybederek sol kısımları ve römorkun sol yan kısımlarıyla gidişe göre solunda bulunan orta refüj bariyerlere çarpması neticesi trafik kazası meydana gelmiştir." Bu da, açık şoför kusurudur. CMR m.3 gereği de adam ve yardımcıların kusuru taşıyıcının kendi kusuru hükmündedir. Bu nedenle meydana gelen trafik kazasında davalı tarafın sorumluluktan kurtulma iddiaları yerinde değildir.

Somut olayda; dosyaya sunulan fotoğraflar da kaza neticesi hasarı teyit etmektedir.

Trafik kazası, açıkça işletme güvenliğinin boşa çıkması olup, meydana gelen zarar bundan kaynaklı; emtia hasarı, hasar ayıklama ve ayıklanmış malların yeniden hazırlanması masraflarıdır. Bu kusur durumu, CMR m.29 kapsamında değerlendirilecek ölçüde ağır kusur olarak değerlendirilemez. Zira kasıt veya kasta eşdeğer ölçüde ağır kusur söz konusu değildir. Bu nedenle CMR m.25 ve m.23 hükümlerine göre belirlenecek zararı davalıların tazmin etmesi gerekecektir.

Zarar ve Tazminat Miktarı:

Sigortacılık Kanunu ve HMK hükümlerine göre aksi ispatlanana kadar delil olma özelliği olan Sigorta ekspertiz raporu dikkate alındığında ve yükün niteliği de gözetildiğinde 26 kap 11.838 kg emtiadan 9670 civarında kısmı hasarsız olarak tespit edilmiştir. Ancak hasarlıların ayrıştırılması için katlanılan masraflar, daha sorna yeniden ambalajlama ve sair işler ve harcanan malzemeler gözetildiğinde tüm yük hasarlı olarak kabul edilmek gerekir. Ayıklama ve ayrıştırma sonucunda toplam 856.800 adet teneke kavanoz kapağından 146.600 adet hurdaya ayrılmış, 710.200 adet ise sağlam olarak tespit edilmiştir. Böylece sovtaj-hurda bedelleri de düşülerek hesaplamalar yapılmıştır:

- 146.600 adet kapak emtiasından 121.000 adedi 82 çap kavanoz için; 25.600 adedi ise 66 çap kavanozlar için olduğu,

- 82 çap için 1000 adet fiyatının 28 EURO hesabı ile 3.3888 EURO,

- 66 çap için 1000 adet fiyatının 23 EURO hesabı ile 588,80 EURO olduğu,

- Ayrıştırma ve ambalajlama işçiliği 3.461,55 TL,

- Hurdaya ayrılan toplam kapak emtiası 29.018,83 TL

- İlave bedelsiz doğrudan emtia zararı 18.537,88 TL

- %10 ilave bedel 1.853,79 TL

Bu hesaplamalar sonucunda 1803 kg olan hasarlı emtia için ,125 TL/kg hesabı ile

2.253,00 TL sovtaj düşülerek hesaplamaların yapıldığı ve toplam hasar zararının 23.348,50 TL olduğu hesaplandığı, bunun içinde %10 artış farkı düşüldüğünde; hasar zararının 21.494,71 TL zarar hesabı CMR m.23 hükmüne uygun hesaplama olarak tespit edilmektedir.

CMR m.23/3 gereği birim bürüt kg başına 8,33 SDR hesabıyla sorumluluk üst sınırı ise; 1.803 kg hasarlı miktar x 8,33 SDR - 15.018,99 SDR hesaplanmaktadır.

Hesaplanan zarar ve tazminat miktarı 21.494,71 TL bu tavan tazminat sınırının çok altında olup, tamamı davalıların sorumlulukları kapsamındadır.

Hasar Bildirimi:

Somut olay trafik kazası tutanağı ile tespit edilmiş olup, ayrıca CMR m.30 gereği bildirim şartı aranmaz. Trafik kazası taşıma sürecinde hasarı teyit etmektedir.

Temerrüt Tarihi Ve Direnim Faizi :

Somut olay CMR konvansiyonu taşıma rejimine tabi olup taşıyıcının taşıma sürecinde gerçekleşen hasar/zarardan sorumluluğuna ilişkin temerrüdünün CMR Konvansiyonu md. 27'de düzenlendiği, bu anlamda da taşıyıcının temerrüdünün CMR Konvansiyonu hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği hususunu Sayın Mahkemenize arz etmek isteriz.

CMR madde 27/1'e göre; Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden davacı ... şirketinin CMR 27/1'e göre davalı tarafa karşı giriştiği icra takibi ile tazminat talep ettiği görülmektedir. İşbu dava itirazın iptali davası olmakla takip tarihi itibarı ile talep şartı gerçekleşmiş olup, temerrüt faizi talep edilebilir. Oranı ise TL tazminat ödemesi ve rücu gözetilerek TCMB kısa vadeli avans faizinin temerrüt faizi olarak hesaplanabilecektir.

İcra Dosyası İncelemesi:

Davacının alacaklı sıfatı ile 21.494,71 TL asıl ve 1.699,55 TL işlemiş faiz talebi ile toplam 23.194,36 TL alacak için takibe giriştiği, davacının 12.12.2018 tarihinden takip tarihine kadar %19,50 faiz hesapladığı ve takip tarihinden itibaren TCMB avans faizi hesabı talep ettiği görülmektedir.

Takip konusu borç ve ferilerine 15.05.2019 tarihinde davalı şirket tarafından, 16.05.2019 tarihli itirazında ise davalı şoför tarafından borç ve ferilerine itiraz edilmiştir.

SONUÇ ve KANAAT:

Dosyada mevcut, sigorta poliçesi, sigorta ekspertiz raporu ve sair sevk evrakına göre davacının sigortalısına yaptığı ödeme gözetilerek, aktif husumete ehil olduğu, davalıların her ikisinin de somut olayda müteselsilen sorumlu oldukları, 1.davalının akde aykırılık, 2.davalının haksız fiil sorumlusu olmasına karşın, müteselsilen sorumlu oldukları, bu sorumluluklarının CMR hükümlerine tabi olduğu, meydana gelen zararın hasar kaynaklı olduğu, hasarın tek taraflı trafik kazasına dayandığı, bu nedenle davalıların sorumluluktan kurtulmalarının mümkün gözükmediği,

meydana gelen hasar zararının 21.494,71 TL miktarında olduğu ve bunu CMR m.25 ve m.23 hükümlerine göre davalıların tazmin etmesi gerektiği, ekspertiz raporuna yansıyan kg birim başına 1,25 TL hurda-sovtaj bedelinin kadri marufunda olduğu, yapılan hesaplamanın dosya kapsamı, somut olay ve hasara uygun olduğu, sigorta ekspertiz raporunun yerinde inceleme ve görgüye dayalı detaylı bir inceleme olduğu ve varılan hasar tespitinin kadri marufunda olduğunun değerlendirildiği, hesaplanan tazminatın bürüt kg hesabıyla bulunan sorumluluk üst sınırı SDR miktarı dahilinde kaldığı ve tamamının tazmin edilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır.

07/06/2021 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda özetle; Davacının husumetinin eksik incelendiği ileri sürülmektedir.

Değerlendirmesi: Malın hangi satış teslim şekliyle satılırsa satılsın, CMR konvansiyon hükümlerine göre göndereni kim ise davalı taşıyıcıya karşı akden sorumluluk tevcih edecek de odur. ....... antetli CMR taşıma senedi incelendiğinde davacının sigortalısının gönderen olduğu görülmektedir. CMR taşıma senedinde gönderilenin hak sahipliği veya nafi ve hasarın taşıma sürecinde gönderilene geçmesi söz konusu değildir.

Davacı da sigortalısının halefi olarak işbu davayı ikame etmektedir. Ödemesi ise CMR taşıma sürecinde emtia hasarı kaynaklıdır. Satıcı ile alıcı arasında satış teslim şekli ne olursa olsun, taşıyıcıya karşı hak sahipliği gönderen veya gönderilence kullanılabilir. Yük varma yerine ulaşmadan önceki aşamada hak sahipliği gönderene ait olup, o da ödemesini sigortacısından almış, ödeme sabittir.

Bu durumda ödeyen davacının TTK m.1472 gereği yasal halefiyeti ve rücuen tazmin hakkı teyit edilmektedir.

Ödemenin ex-gratia/lütuf ödemesi olduğu ileri sürülmektedir.

Değerlendirildiğinde, taşıma sürecinde meydana gelen trafik kazasına dayanan hasar sebebi ile davacı ödemesi, emtia nakliyat riskinin en basit hali, kamyon klozunda dahi ödenmesi gereken tazminata işaret etmektedir. Zira araç da kazaya karışmış ve içindeki yük hasarlanmıştır. Hasarın teminat kapsamı dışında olduğu soyut itirazının takdiri yüce mahkemeye aittir. Bu teminat kapsamı dışı iddiası dayanaksız gözükmektedir.

Zamanaşımı itirazının incelenmediği ileri sürülmektedir.

Değerlendirildiğinde; esasen zamanaşımı incelemesi ve tarihlere göre hesabı sayın mahkemenin hukuku uygulaması ve değerlendirmesi gereken bir husustur. Ancak kök raporda belirtildiği gibi Kaza Tespit Tutanağı 27.01.2018 tarihlidir. Takip 12.12.2018 tarihli ve zamanaşımını kesmiştir. Dava da 09.10.2019 tarihlidir. Yani olay, takip ve dava tarihleri arasında bir (1) yıllık sürelerin dolduğu bir şekilde zaman geçmediği belirlenmektedir.

Poliçede tanımlı emtia ile taşınan ve hasarlanan emtianın farklı olduğu, poliçede boş teneke kutuların, kazada ise kavanoz kapağı emtiasının taşıma sürecince olduğu, dolayısı ile sigortalanan menfaatin sigorta akdi sırasında bulunmadığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirilmesi için, sigorta poliçesi tekrar incelenmiş, poliçe konusu emtia “rulo saç, levha teneke, teneke kutu, plastik ambalaj, 3.dereceden yanıcı maddeler (mürekkep vb.), teneke ve plastik kapaklar, valfli aküatör, makine ve yedek aksam, tamir maksatlı kullanılmış makine, baskılı levha teneke" şeklinde sayıldığı görülmektedir. Davalı vekilinin itirazı, sunulan poliçe içeriğini gözetmeksizin soyut itirazlar olarak gözlenmektedir.

Hasar miktarının yüksek olduğu ispatı gerektiği ileri sürülmüştür.

Değerlendirildiğinde, davacı ödemesi sigorta ekspertiz raporuna dayanmaktadır ve heyetimiz teknik bilirkişisi de ekspertiz çalışmasının Sigortacılık Kanunu ve ilgili mevzuata uygun yaptığı hesaplamaların muteber olduğunu KÖK raporda teyit etmiştir.

Kötü ambalaj ve istif hatasından taşıyıcının sorumlu olmadığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirildiğinde, hasar sebebi trafik kazasıdır. İlliyet bağı açısından kötü ambalaj ve istifleme ile meydana gelen kaza ve hasar zararı arasında illiyet bağı mevcut değildir. Meydana gelen hasarda istifleme, ambalaj zaafı gibi hususların bir etkisi yoktur. Bu nedenle böyle bir itiraz ve irdeleme somut olaya uymayan ezber bir itirazdır.

Süresi içinde hasar ihbarı olmadığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirildiğinde, hasar tutanağı mahiyetinde bir tutanak varsa ayrıca ihbara gerek olmayacağı tüm taşıma süreçlerinde zayi-hasar kaynaklı sorumluluk tespiti ve hasar ihbarı bakımından genel kabul görmektedir. Dosyada trafik kazası ve bunun yol açtığı hasar tam olarak anlaşılmaktadır. Ayrıca CMR m.30 veya TTK m.889 manasında bir hasar bildirimi ve bunun belirli sürede olmaması, taşıma sürecinde hasar tespiti ve taşıyıcının sorumluluğuna engel teşkil etmez.

Fazla faiz talebinin yasa ve usule aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Değerlendirildiğinde, CMR m.27 hükmünde yıllık 965 faiz hükmünün Yargıtay yerleşik uygulaması karşısında nihai takdir yüce mahkemeye aittir.

Taşıyıcının azami sorumluluğu CMR m.23/3 gereği sınırlı olduğu ileri sürülmüştür.

Değerlendirildiğinde, sınırlı sorumluluk limitini aşan bir zarar ve tazminat talebinde bulunulmadığı tespit edilmektedir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası sebebiyle sigortalı emtiada oluşan zararın rücuen tahsili talebiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır. Taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

İncelenen tüm dosya kapsamına, tarafların iddia ve savunmalarına, bilirkişi heyet raporu, içeriğine göre; davacı ... şirketinin sigortalısı olan dava dışı ......

Ambalaj...A.Ş'e ait emtianın Türkiye'den Sırbistan'a taşınması sırasında hasar meydana geldiği, hasar bedelinin davacı ... şirketi tarafından sigortalısına 12.12.2018 tarihinde ödendiği ve davacının sigortalısının haklarına halef olduğu, emtiada meydana gelen toplam hasar miktarının 21.494,71 TL olduğu, hasarın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığı, davalıların ise meydana gelen tek taraflı trafik kazasında davalı ...'ın, araç şoförü olarak, davalı .......

Uluslararası.. Ltd'nin ise, akdi taşıyıcı olması sebebiyle kusurlu oldukları, taşımanın uluslararası taşımada meydana geldiği değerlendirmesi ile, davalıların Büyükçekmece ....... İcra Müdürlüğünün ....... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazlarının iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (e-imzalıdır) Hakim ... · (e-imzalıdır)