Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/440 K.2018/1253

Mahkememizde görülen davanın açık yargılamasında,

DAVACININ TALEBİ

Davacı vekili dava dilekçesinde taraflar arasında tek satıcılık ve ... bölgesi bayiliği sözleşmesi imzanadığını, davalı tarafın ...

Genel Distribitörü olduğu şirketlere ait malların ... ve ... bölgesinde davacı şirket tarafından satışı konusunda anlaşmaya varıldığını, sözleşmenin feshedilmedikçe 1 yıl süre ile uzayacağını hükme bağlandığını, 15 yıla yakın bir süre ilişkinin bu şekilde devam ettiğini, ancak daha sonra davalı şirketin merkezini ... taşıdığını ... şube açtığını, Bursada açılan ihalelere girmeye başladığını ve tek satıcılık sözleşmesinden doğan hakları ihlal edecek biçimde mallar üzerine kâr marjı koyarak davacı tarafa satmaya başlamasından dolayı davacının ihale alamaz hale geldiğini, ihaleleri çoğunlukla davalı şirketin aldığını,

bundan dolayı tek satıcılık sözleşmesinin ihlal edildiğini, ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmektedir.

DAVALININ CEVABI

Davalı taraf davanın reddi gerektiğini savunmuş, taraflar arasında sözleşme bulunmadığını, davalı şirketle sözleşme yapan kişinin ... ... ... ... firmasını işleten ... olduğunu, dolayısıyla davacı şirketin taraf sıfatı ve husumet ehliyeti bulunmadığını, ... ... ... Otomasyon Hidrolik Ltd. Şti.'nin kurul tarihinin 12/06/2007 olduğunu, davacı firmanın sadece satıcı firma sıfatını taşıdığını, sunulan belgelerin de ancak satış ilişkisini gösterdiğini ileri sürmüştür.

DELİLLER ve GEREKÇE: Derdest dava tek satıcılık sözleşmesine aykırılık iddiasına dayalı tazminat davasıdır. Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerindedir. Davacı taraf öncelikle tek satıcılık sözleşmesinin varlığını, müteakiben davalı tarafın bu sözleşmeye aykırı davranışını ve bundan doğan zararı ispat etmek zorundadır. Davacı taraf bayilik ve tek satıcılık sözleşmesini ispat zımnında bir sözleşme örneği sunmuştur.

Ancak bu sözleşme davacı şirketin taraf olduğu bir sözleşme değildir. Davacı şirketin ortaklarından ve müdür sıfatını taşıyan ...'ın şahıs firmasıdır. Firma ismi davacı şirketin ismiyle benzerlik göstermektedir. Şahıs firmasının sahibi ...'ın süreç içinde aynı adı taşıyan bir şirket kurarak faaliyetine şirket bünyesinde devam ettiği anlaşılmaktadır. Davalı taraf da bu yönde savunma yapmıştır.

Ancak bu savunmanın T.M.K'nın 2'nci maddesinde yazılı dürüstlük kuralına uygunluğu tartışılmalıdır. Zira her iki taraf da anılan sözleşme çerçevesinde edimlerini yerine getirmiş, taraflardan birinin şirketleşmesi halinde de sözleşme feshedilmeyerek ayakta tutulmuşsa, diğer tarafın şahıs firmasının şirkete dönüşmesini bahane ederek sözleşmenin geçersizliğini ileri sürmesi kabul edilemez.

Daha açık bir ifade ile şahısla yapılan sözleşmenin şirketle nizasız sürdürülmesi halinde çok sonradan unvan değişikliğinin sözleşmeye aykırılığa mazeret gösterilmesi dürüstlüğe aykırıdır. Ancak davacı tarafın sunduğu sözleşme basit bir bayilik sözleşmesidir. Tek satıcılık sözleşmesi değildir. Sözleşme içeriğinde tek satıcılığa ilişkin özel bir madde de yoktur.

Sadece ... - ... bölgesinden gelen taleplerin davacıya (sözleşme tarihindeki adıyla ...'a) yönlendirileceği taahhüt edilmiştir. Sözleşme 2003 - 2004 yılları için bir yıllığına imzalanmıştır. Ancak feshi bildirilmedikçe aynı şartlarda temdit edilmiş sayılacaktır. Nitekim sözleşmenin bu güne kadar feshedilmediği, 2007 yılında davacı tarafın şirketleşmesinden sonra da aynı minvalde ilişkinin devam ettiği belirlenmiştir.

Bu konuda alınan 25/06/2018 tarihli bilirkişi raporunda da yanı yönde tespitler yer almaktadır. Ancak anılan bilirkişi raporunda da zikredildiği üzere davacının iddialarını haksız çıkaracak başka sorunlar da mevcuttur. Zira davacı taraf başlangıçta alışverişini davalı limited şirketten yapmış, bu ilişki sözleşmenin ilk yılının sonuna kadar devam etmiştir. Ancak 25/06/2004 tarihinden itibaren davacı mal alımlarını dava dışı ... ... A.Ş.'den yapmaya başlamıştır.

Bu alışveriş 2015 yılının Mart ayı sonuna kadar sürmüştür. 2015 yılından itibaren alış veriş kapasitesinin düştüğü defter kayıtlarıyla sabittir. Davalı şirketin merkezini ...'ya taşımasıyla birlikte bölge müşterilerine doğrudan hitap etmeye başladığı ve davacı tarafın devre dışı kalmasına neden olduğu ortaya çıkmıştır. Fakat bu durum taraflar açısından sözleşmeye aykırılık teşkil etmez.

Zira her iki taraf da aynı saikle hareket etmiş olsalar da, yani ister şahıs firması ister limited şirket ve isterse anonim şirket olsun, aynı malların bayiliği konusunda fiili bir durum mevcutsa da, davalı tarafın sözleşmeye aykırılığından söz edilemez. Bir tarafın şifahi veya teamülî biçimde ilâ-nihaye sürecek bayilik vermesi zorunlu değildir. Tek satıcılık için açık ve anlaşılır bir sözleşme bulunmalıdır. Sözleşme yeterince düzgün hazırlanmamıştır.

Temel olarak davacı tarafa bayilik verildiği ve ilerin ona yönlendirileceği anlaşılmaktadır. Ancak bu tek satıcılık verildiği anlamına gelmez. Üstelik satıcı tarafın faaliyet merkezini değiştirmeme garantisi hiç vermez. Davacı taraf hem şirket kurduktan sonra sözleşmesini uyarlamamış hem de alış verişlerini başka bir tüzel kişilik üzerinden yapmıştır. Elbette tarafların temel tutum ve niyetleri ortadadır. Ortakları aynı olan grup şirketinden alışveriş yapılmıştır.

Ancak bu niyet ve tutum tazminat talebine haklılık kazandırmaz. Davalı tarafın ticaret hürriyetini kısıtlayıcı biçimde de yorumlanamaz. Davalı şirket isterse merkezini ...'ya taşıyabileceği gibi ...'da şube de açabilir. Mesnet kabul edilse bile davacı tarafın dayandığı sözleşme davalıyı bu yönde kısıtlamamaktadır.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı