Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1333 K.2026/50

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ; davacının ...'de ... firmasında otobüs şoförlüğü yaptığını, işletmek üzere iki adet servis aracını ... şirketine sattığını, ardından da davalı şirket ile taşıma sözleşmesi yaptığını, ancak şirket araçları almasına rağmen bedelini davacının hesabına yatırmadığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, davalı şirketin davacı ile akdedilen taşıma sözleşmesine aykırı olarak hiçbir sebep olmadığı halde araçlara habersizce el koyduğunu, ileri sürerek ... ve ... palaka sayılı araçların satıuş bedellerinin avans faiziyle davalıdan tahsilini,

davacı ile davalı şirket arasındaki taşıma sözleşmesine dayanarak kararlaştırılan ... ve ... plakalı araçlara ait taşıma bedellerinin ayrı ayrı cezai şartla birlikte avans faizi işletilerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 20.000,00 TL'nin tahslini ve daha önce icra takibi yapılan 8.104,00 TL'nin mahsubuyla davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirket tarafından satın alınan araçların sadece kullanım hakkının müvekkiline verildiğini, davacı şirketin müvekkili ile aralarında ... plakalı araç için 16/07/2013 tarih ve ... plakalı araç için 17/07/2013 tarihli şehiriçi servis aracı ile yolcu veya personel taşıma sözleşmesi imzalandığını ve araçlara 16/11/2013 tarihinde de el konulduğunu, müvekkili tarafından sadece 4 ay kullanılan araçlar için kullanımdan doğan zararların davacı tarafça talep edilmesinin kötü niyete dayandığını, davanın haksız olduğundan bahisle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Hukuki Deliller:

... 5. Genel İcra Dairesinin, ... ... Bankasının, ..., ... Bankasından gelen yazı cevabının dosya arasına alındığı görüldü. SMMM bilirkişiden rapor talep edildiği, bilirkişilerin 23/01/2025 tarihli raporunda özetle: '' 1- 2 araca ait 39.600 TL alı/satış bedelinin, davalı tarafından ödendiğine dair dekont sunulamadığı ve kayıtlarında davacının alacaklı göründüğü dikkate alındığında, Davalı tarafından davacıya 2 araca ait 39.600,00 TL’nin ödenmediği, 2-Mahkemenizce ,Davalı tarafından Sözleşmelerin haksız feshedildiği kararı verilmesi halinde sözleşme süresi bitiminden itibaren 1 yıl uzar hükmü gereğince, Davacının dava konusu araçlardan dolayı mahrum kaldığı hizmet bedeli toplamının 95.885,04 TL olarak

hesaplandığı,3- Cezai şartın davalı aleyhine de uygulanabileceği yönünde Mahkemenizin takdiri olmasıhalinde 191.770,08 TL Cezanın hesaplanabileceği Hususlarındaki tespit ve değerlendirmelerimi içerir ... bu raporumu, saygılarımla arz ederim.

03/11/2025 tarihli rapor da özetle ... plakalı araç alışını, öncelikle ... ...hesabı altında 18.000,00 TL’yi “ ... –...” açıklaması ile kayıtlarına aldığı ve davacı ... ...’ı alacaklandırdığı, sonrasında 16/07/2013 tarihinde de Alınan Teminatlar hesabına virman yaparak davacının alacağını bu hesapta takip ettiği , Aynı şekilde ... plakalı araç alışını, öncelikle ... ... hesabı altında 21.600 TL‘yi “Araç Satış-...” açıllaması ile kayıtlarına aldığı ve 01/11/2013 tarihinde ...

Alınan Teminatlar hesabına ... hesaptan virman yaparak davacının alacağını bu hesapta takip ettiği, görülmüştür. İlgili fiş kayıtları aşağıda sunulmuştur. " şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava satım sözleşmesinden kaynaklı ödenmeyen bedelin istenmesi ve, araç kiralama sözleşmesinden kaynaklı ödenmeyen kira alacakları ile fesihten kaynaklı cezai şartın tahsili talepli davadır.Davacı dilekçeler aşamasında ki beyanları ile, davalı ile aralarında ... ve ... plakalı araçların satımına ilişkin davalının bedel ödeme borcunun yerine getirilmediği ile,

bu satıma konu araçların kiracı olarak kullanıma ilişkin sözleşme de yer alan kira bedellerinin tarafına eksik ödenmekle birlikte ödenmeyen bedeller ve davalı kiralayanın sözleşmeyi haksız feshinden kaynaklı cezai şartın tahsilini talep ettiği, davalının ise öncelikle derdest dava nedeniyle davanın usulden reddini talep ettiği, araçların mülkiyetinin tarafına ait olup bu hususta ihtilaf olamamakla, davalıya sözleşme ve bedel karşılığı taşıma işinin bırakıldığı,

asıl kira ödeme borcunun davacıya ait olup, kiracının davranışları nedeniyle zarara uğradığından bahisle sözleşmenin feshinde usulsüzlük bulunmadığından davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.Taraflar arasında ki çekişmeli vakıalar, mahkememizin görevi ve derdestlik dava şartı ile, ... ve ... plakalı araçların satışından kaynaklı davalının davacıya borcu olup olmadığı, ... ve ... plakalı araçların davacı uhdesinde işletilmesine esas sözleşme gereği davacının eksik kira bedeli alacağı bulunup bulunmadığı ile davalı tarafından bu sözleşmelerin haksız fesih edilip edilmediğine bağlı cezai şart hususlarında toplandığı görülmüştür.

Çekişmeli vakıaların ispatı bakımından, genel hükümler olan TMK m.6 ve HMK .190 ile satış sözleşmesine ilişkin TBK m.207 ve kıyasen uygulanmak kaydıyla TBK m.395 ve 401 hükümleri gereği, davalı satım sözleşmesinden kaynaklı bedel ödeme borcu ile araçların kullanıma ilişkin kira ödeme borcunu yerine getirdiği ve sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiğini ispatla yükümlü olmakla, davacı kira bedelini hak kazanmaya kaynak taşıma işini yaptığını ispatla yükümlüdür.

Çekişmeli vakıaların ispatı bakımından, bedeli ödeme borcunu ispat HMK m.200 hükmü gereği senetle ispatı mümkün olmakla, haklı feshe ilişkin sözleşme hükümleri ve kıyasen TBK m.435 hükmü gereğince dürüstlük kurallarına uygun feshi hukuka uygun ileri sürülmüş (HMK m.139 vd hükümleri ) her türlü delille ispatı mümkün olmakla, davalı tarafça işin yapıldığını ispat yükü taraflar arasında mevcut sözleşme hükümleri gereğince mümkün olabilecektir.

Dosyanın ...

3.Sulh Hukuk Mahkemesinden görevsizlik ile mahkememize geldiği, taraflar arasında ki ticari satım sözleşmesi ile, taşıma işi yapılmasına ilişkin her ne kadar taraflar arasında kira sözleşmesi başlığı altında araçların kullanıma ilişkin kira bedeli karşılığı davacı tarafça işletilmeyi ön gören bir sözleşme yapılsa da, sözleşme içeriğinden davalının işletmesel faaliyetleri nedeniyle, düzenlediği turlardan kaynaklı yolcu taşıma işinin davacı tarafça yapılmasına ilişkin hizmet alım sözleşmesi olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevli olduğu görülüp, derdestlik itirazı bakımından, ...

1.Astm'nin 2014/ Esas 2015/ Karar sayılı ilamı gereğince davacı ile davalı arasında ki 2010-2013 yılları arası akdedilen sözleşme kaynaklı alacakların tahsilinin talep edildiği, eldeki davada sözleşme gereği 2013-2015 yılları arası kira bedeli başlığı altında davalının sözleşmeye göre ödemekle yükümlü olduğu bedelin tahsili talep edildiği, böylelikle derdestlik durumunun bulunmadığı anlaşılmış olup tahkikata devam olunmuştur.Tahkikat aşamasında ... ve ... plaka sayılı araçlara ilişkin devir sözleşmesi,

kira sözleşmeleri, keşide edilen faturalar ve tarafların ticari defterleri incelenmiş olup, görevsizlik öncesi ve sonrası bu hususlara ilişkin bilirkişi raporları aldırılmıştır.

Raporların incelenmesi neticesinde, bilirkişiler ... satım bedellerine ilişkin noterlikçe düzenlenen senet gereği değerleme yapıp, ...'in davalı defter kayıtlarına göre inceleme yaptığı, bilirkişi ... raporlarına göre kiraya konu davalının borcu olmadığı ancak bilirkişi ...'e göre kira bedellerinin hesaplandığı anlaşılmıştır.Delillerin değerledirilmesi ve çelişkinin giderilmesi bakımından, taraflar arasında ... ve ... plaka sayılı araçların devrine, mülkiyetin davalıya aidiyetine sözleşmeler gereği işletiminin davacıya ait olduğuna yönelik bir ihtilaf olmamakla, bu devre ilişkin ...

4. Noterliği'nin 16/07/2013 tarihli 16527 yevmiye nolu, ... 4. Noterliği'nin 14/09/2012 tarihli ... belge nolu, noterlik sözleşmeleri gereği araçların davacı tarafça davalıya devir edildiği ve bedellerin alındığını beyan ettiği her ne kadar mahkememizce aldırılan son rapor olan 03/11/2025 tarihli raporda da ...

Raporunda olduğu gibi davalı ticari defterlerinde davacı adına takip edilen hesapta araç devirlerine ilişkin faturalandırma yapıldığı görülse de noterlik senetleri TMK m.7 gereği resmi belge statüsünde bulunup aksinin bu şekilde kanıtlanması gerektiği bu nedenle anılan noterlik senetleri gereği davacının bakiye araç devir alacağı bulunmadığı görülmüştür.

Kira bedellerine ilişkin tarafların sunduğu faturalar ve sözleşme hükümleri gereğince, ... plaka sayılı araçların kiralama kontratları ve sonrasında yapılan ek kontratlar gereği, davacının taşıma işi yapıp, davalının muaccel olması gereken kira başlığı altında ödeme borcu bakımından,

taraflar arasında asıl ve ek kontratların m.5 düzenlemesinde davacı kiracının tanzim edip düzenleyeceği fatura karşılığında belirlenen oran ve bankalar kanalından davalı kiralayan tarafından ödenip davacı kiracının tek başına otobüs seferi yapıp fatura düzenlememesi durumunda kira borcu doğmayacağı düzenlenmiş olup taraflar arasında ki sözleşme hükümler gereği hesaplama şekline uygun hesaplanan her üç bilirkişi raporunun incelenmesi neticesinde, davacının yaptığı taşımalara ilişkin faturaların düzenli olmayıp,

her ne kadar tarafların tutması gereken TTK m.64 vd ile VUK hükümlerine uygun tutulmuş olsa da seferler bakımından bir düzen içermemekle beraber davacı kayıtlarıyla da uyuşmadığı nitekim davalı kiralayanın da yolcu listesi verme yükümlülüğü bulunup bu sözleme maddesi HMK m. 222/3 gereği birbiriyle uyuşmayan kayıtlar bakımından davacının bakiye kira alacağı olmadığı gibi anılan tahakkuk doğrultusunda çıkan uyuşmazlık ile,

HMK m.222 gereği birbiriyle uyumlu olan kayıtlar dolayısıyla davalıdan da alacaklı olmadığı gibi bu uyumsuzluğun 2010 yılından itibaren devam ettiği bu nedenle ana ve ek kontratlarda yer alan davacının her zaman fesih hakkını dürüstlük kuralına da uygun olarak usulüne uygun kullandığı,

alınan bilirkişi raporlarının bu doğrultuda değerlendirilmesi gerektiği görülmüştür.Açıklanan sebeplerle davacının satım bedeli alacağı olmadığı gibi, bakiye kira alacağı olmadığı aynı zamanda davalının sözleşmeleri, kontrat hükümlerine uygun ve dürüstlük kuralına uyarak feshetmesi nedeniyle cezai şart talep edilemeyeceği görüldüğünden davanın reddi ile HMK m.326 hükmü gereği davacı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilerek aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ✍E-Imzalıdır Hakim ... · ✍E-Imzalıdır