Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/773 K.2019/886

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili beyanlarında; davacı şirket ile davalı tarafın işlettiği Nur Teks isimli şahıs firması ile 31/03/2018 tarihinde yapılan sözlü anlaşma gereği davalının davacı şirkete birim fiyatı 3,00 TL'den toplamda 50.000,00 TL'lik kadife kumaş vermeyi taahhüt ettiğini karşılığında davacı şirket toplamda 50.000,00 TL kıymetli evrak vermeyi üstlendiğini, davalının söz konusu kadife kumaşları 31/12/2018 tarihine kadar davacı şirkete teslim etmeyi taahhüt ettiğini ve ilk etapta 31/03/2018 tarihinde toplamda 17.376,12 TL'lik kumaş gönderdiğini,

davacı şirketin Türk Ekonomi Bankası A.Ş Gaziantep Şirehan Şubesinin 7006139 seri numaralı 31/04/2019 keşide tarihli keşide yeri 50.000,00 TL bir adet çeki davalı tarafa teslim ettiğini ancak davalının 31/03/2018 tarihinden sonra üstlenmiş olduğu teslimatları gerçekleştirmediğini, dava konusu haksız durum sebebiyle ihtiyati tedbir kararı verilesini ve dava konusu senedin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Bilindiği üzere dava şartları resen dikkate alınabilecek şartlardan olup dava şartının bulunmaması halinde dava dava şartı yokluğundan usulden reddedilecektir. 7155 sayılı yasanın 20.maddesi ile değişik TTK 5/A maddesine göre dava konusu bir para alacağı olduğundan ve para alacaklarında anılan yasal düzenleme ile arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak kabul edildiğinden ve bu dava şartının da yasanın metninden de anlaşılacağı üzere dava açılmadan evvel yerine getirilmesi gereken dava şartlarından olduğu açık bir şekilde belirlenmiş olduğundan ve anılan düzenleme 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe girdiğinden eldeki davada yasanın yürürlüğe girmesinden sonra 29/07/2019 tarihinde açılmış olduğundan dava şartı yokluğunda davanın usulden reddi gerekir

Burada menfi tespit davasının arabuluculuğa tabi davalardan olup olmadığı konusunda tartışma bulunsa ve Bölge Adliye Mahkeleri arasında her iki yönde de kararlar bulunsa da mahkememizce menfi tespit davasının arabuluculuğa tabi davalardan olduğu kabul edilmektedir.

Zira ; İİK 72. Maddesine göre " borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını tespit için menfi tespit davası açabilir" tedbir alınmadığı için borç ödenmişse istirdat davası olarak devam olunur."

Menfi tespit davası karşı tarafın potansiyel alacak iddiası ile bir takip başlatma veya dava açma tehdidini etkisiz kılmaya veya dava açılmışsa borcun ödenmesini önlemeye yönelik olduğundan ara buluculuk şartı öngören yasa anlamında davanını konusunun bir para alacağı olduğu açıktır. Bu alacağın hangi tarafa ait olduğunun önemi yoktur.

Yasanın konusu bir miktar para olan borç ilişkisininin taraflarından birini ara buluculuğa tabi kılarken diğer tarafı buna dahil etmemiş olması yasanın amacına ve menfaatler dengesine aykırı olurdu.

Çünkü alacak davası da,menfi tespit davası da maddi hukuk bakımından taraflarından birinin yükümlülüğünün para borcu olduğu bir tek hukuki ilişki olmasına rağmen usul hukuku bakımından aynı borç için alacaklıya alacak davası açma, borçluya ise söz konusu borcu ödemeden kurtulmasına imkan veren menfi tespit davası açma, ayrıca bütün bunların dışında da açılacak alacak davasında savunma içinde borçluya savunma kapsamında alacağın bulunmadığını kanıtlama hakkı tanınmıştır.

Yine menfi tespit yargılaması sırasında borç icra baskısı ile ödendiğinde dava istirdata yani bir miktar para alacağına dönüşecektir. Menfi tespit davaları niteliği gereği bir miktar para alacağını zorunlu olarak içermektedir. Bu nedenle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...