Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/597 K.2023/1067

... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 07/10/2020

KARAR TARİHİ : 13/09/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 13/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar dava dilekçesinde özetle; davalı Maliye Hazinesi tarafından, müvekkili ... ile diğer borçlular aleyhine, Bursa 10. İcra Dairesinin 2020/...

E sayılı takip dosyası ile 1.138.360,21 TL asıl alacak ve 626.332,03 TL işlemiş faiz olmak üzere örnek 7 ödeme emri gönderildiğini, ödeme emrinde borcun sebebi olarak 1.138.360,21 TL tutarlı asıl alacak olarak belirtilmiş olmasına rağmen ödeme emri ekine dayanak belge eklenmediği gibi icra dosyasına da bu güne kadar hiç bir belge ibraz edilmediğini, müvekkilinin davalıya karşı bir borcunun bulunmadığını, ayrıca müvekkilinin borcu karşılayacak miktarda menkul ve gayri menkul mal varlığının bulunduğunu, icra dosyasında takip miktarından çok daha fazla haciz uygulandığını, müvekkilinin takip nedeniyle büyük bir zarara uğradığını,

takibin devamı ile haczedilen malların satışının gerçekleştirilmesi müvekkilinin zararını arttıracağını ve ileride telafisi mümkün olmayacak nitelikte zararlara neden olacağını bildirmiş olup, öncelikle haczedilen malların teminat olarak kabulü ile takibin durdurulması, haczedilen malların satışının durdurulması, satışın yapılması durumunda bedelin davalıya ödenmemesine dair tedbir kararı uygulanması, davasının kabulü ile borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin iptaline ve %20 den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; ... Eğitim ... A.Ş. 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlana 667 sayılı KHK ile kapatılmış olup, kapatılan kuruma ilişkin olarak Vergi Denetim Kurulu Bursa Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı Vergi Müfettişi ... tarafından 27/04/2018 tarih ve 2018-A-723/1 sayılı Nihai Raporun düzenlendiğini, söz konusu raporda '' ...

120 alıcılar hesabında 1.138.360,21 TL öğrenci alacakları, kişiler bazında ne kadar alacak bulunduğu bilgisinin defter kayıtlarından tespit edilemediğini, dönem bazında 2012-2013 döneminde 1.860,00 TL, 2013/2014 döneminde 270.506,00 TL, 2014/2015 döneminde 247.923,67 TL, 2015/2016 dönemine kadar 4 dönem boyunca tespit edilemediğini, 2012/2013 döneminden 2015/2016 döneminde kadar alacakların şüpheli alacak statüsünde yasal takibe konu edilmemesinin, bu alacakların büyük oranda nakit olarak elden tahsil edildiği halde defter kayıtlarına intikal etmeyen alacaklar olduğunu,

bu durumda 1.138.360,21 TL öğrenci alacağının şirketin kayyım atanmadan önceki 2012/206 dönemlerindeki yönetim kurulu üyesi orakları ile birlikte haricen tahsil edildiği tespit edilen kısımdan şirket vekillerinin de müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği kanaatine varıldığı...'' denildiğini, davacı ...' nun ... Eğitim Hizmetleri A.Ş.

Nin yönetim kurulu kararı ile Genel Müdür atandığının ve Fetö/ PDY ile iltisakı, bağlantısı da göz önüne alınarak iş bu davanın reddi ile birlikte takip çıktısı olan 1.764.682,24 TL nin %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak müvekkili idareye verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :

Eldeki dava davacı tarafından Bursa 10.İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı takip dosyasına konu veya başkaca bir borcu olmadığının tespitine ilişkindir.

Davacının FETÖ darbe girişimi sonrası KHK ile Hazineye aktarılan ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'nin yönetim kurulu üyesi olduğu anlaşılmaktadır.

Takibe konu alacağın şirket kayıtlarında bulunan 2012-2013-2014-2015-2016 döneminde nakit olarak tahsil edilen bir kısım gelirlerin şirket kayıtlarına aktarılmadığı ve bu şekilde şirketin zarara uğratılmış olduğu iddia edilmiştir. İddianın oluş biçimine göre alacağa konu istemin yöneticinin sorumluluğundan kaynaklı tazminat davası biçiminde açıldığı anlaşılmaktadır.

Zarara uğratıldığı ileri sürülen ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'nin ticari defter ve kayıtlarında yöneticinin şirketi zarara uğratıp uğratmadığı hususunda araştırma yapılması gerekmektedir, bu nedenle şirket kayıtlarında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu şirkete ait okulun 2012-2016 eğitim yıllarını kapsayacak biçimde öğrenci listeleri araştırılmış KHK ile Hazineye intikal eden şirketin ticari defter ve belgeleri Bursa Defterdarlığı KHK İl Bürosunda yerinde inceleme yetkisi verilerek bilirkişi heyetine dosya tevdi edilmiş, bilirkişilerden eğitim hizmeti veren okulun ilgili yıllardaki öğrenci sayısı, bu öğrencilerin eğitimine dair sözleşme bulunup bulunmadığı, sözleşmelerin toplam tutarı, kapatılan okulun kayıtlardaki alacak miktarı, bu alacağın kayıt dışı tahsil edildiği halde kayıtlara aktarılmadığına dair bir olgu ve belirleme bulunup bulunmadığı,

yine ilgili sözleşmeler uyarınca banka aracılığıyla ödeme yapılıp yapılmadığı, banka aracılığıyla yapılan ödemelerin şirket kayıtlarına aktarılıp aktarılmadığı, ilgili eğitim dönemi için sözleşme yapılan öğrenci yahut velisi tarafından kambiyo senedi niteliğinde bir belgenin verilip verilmediği, bu belgenin halen kayıtlarda fiili olarak yer alıp yer almadığı, yer almıyor ise; bedeli tutarının tahsil edilip edilmediğine ilişkin kayıtlara bilgi girişi yapılıp yapılmadığı,

davacının genel müdürlük sıfatıyla yönetimde yer aldığı da anlaşıldığından genel müdür olarak atandığı tarihten öncesi ve sonrası da irdelenmek suretiyle malvarlığı hazineye aktarılan şirketin takip konusu tutar kadar zarara uğratılıp uğratılmadığı konusunda rapor düzenlenmesi istenmiştir.

Yapılan incelemede KHK İl Bürosunda şirkete ait 2014 yılına ait ticari defterlerinin bulunduğu ve bu yıllar üzerinde inceleme yapılabildiği, 2012-2013-2015-2016 yıllarına ait ticari defter ve belgeleri KHK İl Bürosunda bulunmadığı belirlenmiştir, bunun üzerine Bursa Valiliği ve KHK İl Bürosuna müzekkere yazılarak darbe girişimi sonrasında şirkette yapılan arama, el koymaya dair kolluk tutanaklarına göre hangi yıllara ait ticari defter ve belgelere el konulduğu, 2012-2013-2015-2016 yıllarına ait ticari defter ve belgelerine el koyma işlemi yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi sorulmuş, gelen yazı cevabına göre kolluk kuvvetleri tarafından yapılan işlemlerde bu yıllara ait kayıtların işletmede bulunmadığı ve bu nedenle kolluk tarafından el konulamadığı bildirilmiştir.

Sonuç olarak ticari defter ve belgelerin sunmasında yöneticiler sorumludur. Kolluk güçleri tarafından arama ve el koymalarda kayıtların şirket nezdinde bulunmadığı yazışma içeriklerinde anlaşıldığı üzere kayıtların düzgün tutulmasında ve işletmede muhafazasında el koyma işlemi anına kadar mevcut yöneticiler basiretli tacir gibi davranmak suretiyle sorumludurlar. Yöneticilerin ticari defter ve kayıtları usulüne uygun bir biçimde muhafaza etmesi ve soruşturmalar bünyesinde yapılan işlemlerde kolluğa bu kayıtları defter ve belgeleri teslim etmesi yahut işletmede bulundurması gerekmektedir.

Defterlerin muhafazasında basiretli tacir gibi davranmayan yahut dosya kapsamı itibariyle bu kayıtlar uhdesinde bulunması gereken davacı yönetici bu kayıtları mahkeme nezdinde incelemeye sunmakla yükümlüdür.

Temel kural yöneticinin tazminat sorumluluğunun doğa bilmesi için yöneticinin kusurlu davranışı , zarar ve davranış arasında illiyet bağı bulunduğunu ispat yükü bu iddia eden taraf üzerindedir. Ancak bu hususta bir belirleme yapılabilmesi için ticari şirket defter ve kayıtlarına zorunlu olarak ihtiyaç duyulduğundan ibraz yükümlülüğü bu kayıtları elinde bulunduran yahut bulundurması gereken kişi üzerindedir.

KHK ile el konulup Hazineye aktarılan şirketin ticari defter ve belgeleri el koyma işlemi sırasında işletmede bulunmadığından ve şirket yetkilisi tarafından da Hazineye teslim edilmediğinden son yetkilisi olan kişide kayıtların tutulmuş olması gerekmektedir. Sorumluluk burada son yetkilidedir, her ne kadar davacı taraf KHK ile yapılan işlem sonrası yönetim yetkisini kayyuma geçtiğini ileri sürmüş ise de, el koyma işlemi sırasında kolluk tarafından işletmede bulunamamış olması sebebiyle el konulamadığından ve mevcut yöneticiler tarafından da Hazineye yahut kolluğa teslim edilmediğinden defterleri tutma ve muhafaza yükümlülüğü kayyumlara geçmemiştir.

Zira bu ticari defter ve belgeler teslim edilmemiştir, teslim edilmeyen belgelerin tutulmasında KHK işlemi sonrası ibraz yükümlülüğünün kayyum ve KHK İl Bürosunda olmasını kabul etmek mümkün değildir, bu durum ancak el koyma ve muhafaza altına alma yapılmış olsa idi yahut bu belgeler mevcut yönetici tarafından teslim edilmiş olsa idi uygulanabilecek bir kuraldır.

Sonuç itibariyle davacının bu iddiaları yerinde görülmemiş ibraz yükümlülüğünün davacıda olduğu kabul edilerek ticari defter ve belgeleri hazır etmek üzere kesin süre verilmiş, aksi takdirde ibrazdan kaçınmış sayılacakları ve davalının şirketin zarara uğratıldığı ve zararın miktarına ilişkin iddiaları kabul etmiş sayılacağı ihtar edilmiştir, yapılan ihtara rağmen inceleme yapılabilmesi için herhangi bir kayıt sunulmamıştır. Davanın bu sebeple reddine karar verilmiştir.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır