Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/737 K.2021/786

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde ; kendisine ait ... Petrol Akaryakıt İnşaat Madencilik Nakliye Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti ndeki karar defteri, faturaları, vergiye esas belgeleri ve sair her türlü belge ve evrakların içinde olduğu çantayı şirket sahibi olarak kendisinin bir hafta önce kaybettiğini ve yaptığı tüm aramalara rağmen bulamadığını, bu konuda zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Dava, TTK' nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı tarafından şirkete ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin kaybolduğunu ileri sürerek, irade dışında kaybolmaya yönelik hiçbir vakıa ve delil sunulmamıştır. Ayrıca kaybolan belgelerin nelerden ibaret olduğuna dair somut bilgi de verilmemiştir.

Öte yandan davacı ticari işletmesi sebebiyle tacir olduğundan basiretli şekilde davranmak zorundadır. Ticari defterlerin zayi olması davalarında; ticari defter sahibinin defterinin kaybolduğunu ve defterin muhafazası hususunda gerekli özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05/10/1984 tarih 1982/11-852 Esas ve 1984/788 Karar sayılı kararında "TTK.nun 68/1. maddesi hükmünce "Defter tutmak mecburiyetinde bulunan kimse ve işletmeye devam eden halefleri, defterler son kayıt tarihinden ve saklanması mecburi olan diğer hesap ve kağıtları tarihlerinden itibaren on yıl geçinceye kadar saklamaya mecburdurlar".

Aynı maddenin son fıkrası da şu düzenlemeye yer vermiştir: "Bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kağıtları yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyanı oğrendiği tarihten itibaren onbeş gun icinde ticari isletmesinın bulundugu yerin selahiyetli mahkemesinden kendisine bir vesika verilmesini isteyebilir. Mahkeme lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.

Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır...Önce şu husus belirtilmelidir ki, metni yukarıya aynen alınan hükümdeki "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı" örnekleri tahdidi bir düzenleme içerisinde yer almamış, "gibi" sözlüğünden de anlaşılacağı üzere tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Tacirin 68. maddenin son fıkrasından yararlanabilmesi icin bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur: Genel bir kural konulamamakla beraber cereyan ettigi yer ve sartlar itibarıyla bir (hırsızlık) olayı sozu edılen madde kapsamında düşünülebileceği gibi, gene başka yer ve başka koşullar altında düşünülmeyebilir de...

Davaya konu olayda ise; ticari defter ve belgeler otomobilin içerisine konulmuş ve buradan çalındığı iddia olunmuştur...Ticari defter ve belgelerin iyi muhafaza edilmemiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekir." denilmiştir.

Dolayısıyla somut olayda, her ne kadar davacı tarafça , işletmesinin defter, fatura ve sair belgelerinin bir çanta içerisinde kaybolduğu belirtilerek zayi belgesi verilmesi talebinde bulunulmuş ise de ilgili Hukuk Genel Kurulu kararında da vurgulandığı üzere tacir olan davacının, talebe konu defter ve belgeleri güvenli bir şekilde muhafaza etmesi gerektiği, basiretli bir tacirin bu dikkat ve özeni göstermesi gerektiği, nedeni ne olursa olsun defterlerin güvenli bir yerde güvenli bir şekilde muhafaza edilmemesi nedeni ile davacının özen görevini yerine getirmediği, bu yönde gereken duyarlılığı göstermediği ve kusurlu olduğu,

ayrıca Kanunda zayi belgesi verilebilecek hallerin TTK 82/7 maddesinde sınırlı olarak sayıldığı, somut olayda zayi istenen defter ve belgelerinin çanta içerisinde kaybedilmesinin bu sınırlı hallerden de olmadığı dikkate alındığında sübut bulmayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ☪e-imzalı Hakim ... · ☪e-imzalı