Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/419 K.2024/620

... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/ Esas

KARAR NO : 2024/

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...-

VEKİLİ : Av. ... -

DAVALI

... - ...- ... VEKİLİ : Av. ... -

DAVA

Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 28/03/2022

KARAR TARİHİ : 22/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 05/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde;Müvekkilinin RPM Mach kauçuk makinaları ve kauçuk prosesi konusunda profesyonel bir şirket olup 20 yıldan fazla bir tecrübeye sahip olduğunu, kauçuk imalatı, işleme, kauçuk makinaları konusunda dalında uzman olduğunu, birçok kauçuk makinasının üretimini gerçekleştiren müvekkili firmanın ... ve bütün ... ülkeleri, ... ülkeleri, ... ve ... gibi ülkelere de makina satışı ve teknik destek sağlamakta olduğunu, makinelerin dizaynları ve çalışma güvenlik sistemleri ... ... standartlarına göre üretilmekte olduğunu, müvekkilinin işini en üst düzey ihtimam ve titizlikle gerçekleştiren,

alanında markalaşmış ve sektöründe bilinen bir firma olduğunu, davaya konu olayda müvekkili şirket ile davalı arasında, müvekkilinin üretimini yaptığı makinede kullanılmak üzere 2 adet 16 inç MİL ile 2 adet 16 inç Yan Duvar Çelik Dükümü yapılması işi konusunda anlaşıldığını, verilen iş kapsamında davalıya belirli ölçüler ve standartlar konusunda teknik çizimler iletildiğini, davalı tarafından yapılan üretim neticesinde müvekkiline teslim edilen üretimlerde hatalar olduğunun görüldüğünü, dosyaya sundukları görselde sarı alan ile gösterilen yan duvarlar karşı yan tarafından ilk yapılan işlemler olduğunu,

bunların yan duvarlar olarak adlandırılmakta olduğunu, yamuk ve hatalı ölçüler ile müvekkili firmaya gelmiş olduğunu, yine fotoğrafta bu sarı ile gösterilen yan duvarlara bağlı 2 adet MİL de karşı yan tarafından dökülmüş olduğunu bunların da ayıplı ve istenilen ölçüde, şekilde gelmemiş olduğunu, teslimi yapılan dökümlerde gerek ölçüsel bozukluklar gerekse de üstündeki çatlaklar olmak üzere birçok ayıp bulunduğu görülmüş olduğunu, müvekkili yan duvarları,

hatalı ölçülerde ve yamuk olmasına rağmen bu hataları ellerinden geldiğince gidererek kullanabilse de diğer dökümleri (toplar) ölçüleri standart olduğu için hiçbir şekilde kullanamamış olduğunu belirterek, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/... D.İş sayılı dosyası ile de tespit yaptırarak haklılıklarını ispatlayan delilleri de dosyaya sunduklarını tüm ispat ve delilleri doğrultusunda davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde;Davacı tarafın müvekkili ile 2 adet 16 inç MİL ile 2 adet 16 inç yan duvar çelik döküm yapılması için anlaşıldığını; ancak söz konusu ürünlerde hatalar olduğunu, yan duvarların yamuk ve hatalı ölçülerde geldiğini, 2 adet milin ayıplı ve istenilen ölçüde olmadığını, ölçüsel bozuklukların yanında üstünde çatlaklar olduğunu iddia etmiştir.

Yan duvarları kullanabildiklerini ancak diğer döküm olan 2 adet topu ölçüleri uymadığından kullanamadığını, final çap ölçüsünün 400 mm talep edilmesine rağmen 390 mm ye düştüğünü iddia etmiş olduğunu, ancak söz konusu iddialar gerçeği yansıtmamakta olduğunu belirterek, 23/02/2021 tarihinde ( yan duvarlar ) , 10.03.2021 tarihinde ( toplar ) teslim edilmiş davacı tarafça işleme tabi tutulmuş ve daha sonrasında 31.03.2021 tarihinde ihtarname çekmiş olduğunu, ihtarname tarihi ile davacı tarafın TTK ' da belirtilen ihbar yükümlülüğüne uymadığı ve malı kabul ettiğinin açık olduğunu, Davaya dayanak olarak sunulmuş olan tespit dosyasını ve ...

Çelik Döküm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi' ne yapılmış olan tebliğleri kabul etmiyoruz.

Müvekkil üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmiş istenilen ölçülere getirilebilecek mahiyette ve TSE standartlarına uygun üretimi gerçekleştirmiş ve teslim etmiş olduğunu, müvekkilin bu husus dışında bir yükümlülüğü bulunmamasına rağmen davacı/müşterisini memnun edebilmek adına yardımcı olmuş olduğunu, ancak davacı taraf haksız ve kötü niyetli olarak yasal sürelere uymadan iş bu davayı ikame etmiş olduğunu, tüm bu sebepler ile haksız davanın reddi gerekmekte olduğunu,

ancak sayın mahkememizin aksi kanaate olması halinde hüküm kuracak ise 23.904,85 TL bakiye fatura bedeli alacaklarının ve ürünlerin hurda metal değerinin takas ve mahsup edilmesi gerekmekte olduğunu dile getirerek, haksız ve kötü niyetli olarak yasal sürelere ve bildirim yükümlülüklerine uyulmadan açılmış olan davanın reddine karar verilmesini, mahkememiz aksi kanaatte ise takas ve mahsup defilerimiz de gözetilerek karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Davanın, davacı işletmesindeki makinelerde kullanılmak üzere davalı tarafından demir döküm toplarının üretilmesine ilişkin taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı ürünlerdeki ayıp nedeniyle davacı tarafın uğramış olduğu zararların tazmini istemine ilişkin olduğu görüldü. ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/... D.İş sayılı dosyasının celp edildiği görüldü.

Makine mühendisi bilirkişi refakate alınarak mahkeme heyeti eşliğinde keşif için 31/10/2022 tarihinde keşif mahallinde keşif icra edilmiş, keşif mahallinde hazır bulunan tanıklar dinlenilmiş, Tanık ...

TC kimlik numaralı ... beyanında özetle:"Davacı şirkette üretim sorumlusu olarak görev yapmaktayım, keşif sırasında görmüş olduğunuz dava konusu ürünler davalı firma tarafından işlenmemiş bir şekilde firmamıza teslim edildi, toplara ilişkin teknik resmi davalı tarafa verdik bu teknik resme göre bize teslim edilen topları işledikten sonra elimizde en az 400 milimetre çapında toplar kalması gerekiyordu, teknik resimde en az 400 milim çapında iş sonunda elimizde toplar kalması gerektiğini belirtmiştik, 400 ün üzerindeki işleme payını davalı taraf ayarlamaktadır, üzerine ne kadar pay koyacağını onlar bilir biz bilemeyiz,

torna makinesine bağladık, ürünleri işlemeye başladık, fakat ürünler üzerinde delik ve çatlaklar ortaya çıktı, teknik resimde belirtilen ölçünün altına düşmesine rağmen hatalar kaybolmadı, ürünleri kaynak yapılmak üzere davacı firmaya gönderdik, daha sonra ürünler tekrar bize teslim edildi, tekrar ürünleri işledik, ancak keşif sırasında da görüldüğü üzeri üzerindeki çatlak ve delikler kaybolmadı, ürünlerin çapı işlendikten sonra en az 400 milimetre olması gerekiyordu fakat millerden bir tanesi 391 milimetreye diğeri ise 392 milimetreye kadar işlenmek zorunda kaldı, fakat üzerindeki hatalar kaybolmadı,

toplar üzerinde yaklaşık bir hafta işleme süresi sürdü, toplamda ise en az 10 günlük bir süreç aldı, bu topların işlenmesi için 20 adet elmas kesici uç kullandık, şuanki fiyatla 45 eurodur ancak o tarihteki fiyatı yaklaşık 30-35 euro kadardır, ürünler üzerinde çok gözenek olduğundan dolayı elmas uçlar sürekli olarak kırılmaktaydı bu nedenle çok fazla uç kullanmak zorunda kaldık, ilk defa döküm şeklinde toplar üzerinde işleme yaptık, daha önceden hep hazır malzeme alırdık, hazır malzeme üzerinde işçilik daha fazla olmaktaydı, bu nedenle döküm almaya karar verdik, keşif sırasında gördüğünüz torna makinesinde işlemeyi yaptık,

küçük bir torna makinemiz daha vardır, zaten bu ürünlerin burada işlenmesi mümkün değildir, keşif sırasında görülen büyük torna makinesinde işlemeyi yaptık, torna makinesi işlemeyi yaptığımız sırada girişte sol taraftaydı, şu an gördüğünüz arka tarafı alanımız yetmediği için kapatıldı ve torna makinesi oraya taşındı, ürünlerin hangi tarihte teslim edildiğini net hatırlamıyorum, 3 mart 2021 tarihinde davalı yetkilisi ... bey ürünlerin bittiğine dair bana whatsapp mesajı atmıştı, fakat ne zaman teslim edildiğini hatırlamıyorum, ürünler teslim edildiğinde 410-415 milimetre arasındaydı,

bu ürünler hatalı çıktığından müşteriye teslim edilmek üzere 2 adet yeni top silindir almak zorunda kaldım, aynı torna makinesinde yeni aldığımız topları işledik, yeni aldığımız topların ölçüsü 450 milimetre çapındaydı, o toplar hazır sıcak çekme malzemeydi, yeni aldığımız toplar üzerinde 6 gün kadar çalıştık," dedi. Yine keşif mahallinde hazır bulunan Tanık ...

TC kimlik numaralı ... beyanlarında özetle:"Ben davacı şirkette torna ustası olarak çalışmaktayım, dava konusu keşif sırasında görmüş olduğunuz iki adet top silindir davalı firma tarafından işlenmemiş şekilde firmamıza teslim edildi, teslim edildiğinde 410-415 milimetre çapındaydılar, keşif sırasında görmüş olduğunuz büyük torna makinesiyle ürünleri işlemeye başladık, 400 milimetreye kadar işlediğimizde topların üzerinde delik ve çatlaklar ortaya çıktı, bu işlem yaklaşık 3-4 gün kadar sürdü, davalı firmaya ürünler bu hataların giderilmesi için gönderildi,

davalı firmada kaç gün kaldığını hatırlamıyorum fakat daha sonra ürünleri tekrar bize gönderdiler, torna makinesinde işlemeye devam ettik, 391 ve 392 milimetreye kadar delik ve çatlakların kaybolması için işlemeye devam ettik, ancak keşif sırasında görüldüğü şekilde üzerinde delik ve çatlaklar kalmaya devam etti, toplar üzerinde yaklaşık bir hafta işleme süresi sürdü, toplamda ise en az 10 günlük bir süreç aldı, bu topların işlenmesi için 20 adet elmas kesici uç kullandık, şuanki fiyatla 45 eurodur ancak o tarihteki fiyatı yaklaşık 30-35 euro kadardır,

ürünler üzerinde çok gözenek olduğundan dolayı elmas uçlar sürekli olarak kırılmaktaydı bu nedenle çok fazla uç kullanmak zorunda kaldık, ilk defa döküm şeklinde toplar üzerinde işleme yaptık, daha önceden hep hazır malzeme alırdık, hazır malzeme üzerinde işçilik daha fazla olmaktaydı, bu nedenle döküm almaya karar verdik, müşteriye bu şekilde teslim edemeyeceğimizden tecim oğlu adlı başka bir firmadan 450 milimetre çapında 2 tane yeni top satın aldık, 6 gün boyunca onları aynı torna makinesinde işledik, 400 milimetreye düşünceye kadar işlemeye devam ettik ve müşteriye teslim ettik,

yeni topları daha önce davalıdan satın aldığımız yan duvarları kullandık, davalı firmadan ilk aldığımız yan duvarlar hatalıydı ikinci kez yan duvarlar bize gönderildi, davalı taraf yeni yan duvarları yolladı," şeklinde beyanda bulunduğu, Tanık ...

TC kimlik numaralı ... beyanlarında özetle:"Davalı firmada modelci olarak çalışmaktayım, keşif sırasında görmüş olduğumuz dava konusu silindir topların strafor modellerini yapmaktayım, teknik resim davacı tarafından bize gönderildi gelen teknik resme göre işleme paylarını, çekme paylarını hesap ederek strafor modelini yaptık, davacı tarafından istenen 400 milimetre üzerine yarı çapı 5 milimetre, çap ise 10 milimetre idi, çekme payı ise 100 milimetrede 2,2 milimetre eklenmek suretiyle, bu ölçülere göre kalıbın döküleceği modeli yaptım," şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosya bir makine mühendisi, bir SMMM ve bir nitelikli hesap uzmanı bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin 03/04/2023 tarihli heyet raporunda özetle.

Dava konusu döküm topların işleme sonrası döküm boşluklarının devam etmesi ve çatlaklıkların bulunması, davalı tarafından üretilen ve işleme payının da verildiği ancak döküm boşluğu ve çatlaklıkların işleme sonrası, teknik resmindeki final ölçülerden daha aşağıya düşmesi teknik tabirle ölçülerin kurtarmaması nedeniyle dava konusu parça tarafımızdan işleme sonrasında tespit edildiğinden AYIPLI olduğu ve ayıpların GİZLİ AYIPLI olarak nitelendirildiği, Davacının, davalıdan talep ettiği döküm toplardan beklenen faydayı sağlayamadığı,

Davacının bu parçayı işlerken 15 adet kesici takım kullandığı ve bu kesici takımların toplam bedelinin 2.400,00 TL olduğu, Topların iki kez iadesi ve tekrar gelişinde makineye bağlanması ve işlenmesi ile ilgili olarak, Malzemenin toplam sürenin 300 saat olduğu ve saat işçiliğinin 75 TL olduğu, toplam tutarın 22.500,00 TL olduğu, Dökülen toplar için alınan malzeme fiyatı olarak 42.631,51 TL (davacının 01.10.2021 tarihli ...

10.Noteri ile davalıya ilişkin ihtarı olarak belirttiği faturalı malzeme fiyatı) olduğu, Dökülen toplar için kalıp bedeli fiyatı olarak 3.186,00 TL (davacının 01.10.2021 tarihli ... 10.Noterliği faturalı malzeme fiyatı) olduğu, Parçanın sovtaj değeri 2024 kg x 7,00 TL (14.168,00 TL) olarak hesaplamalarını mahkememize sunmuşlardır.

Dosya itirazların değerlendirilmesi adına yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin 29/11/2023 tarihli ek raporunda özetle.

Dava konusu döküm topların işleme sonrası döküm boşluklarının devam etmesi ve çatlaklıkların bulunması, davalı tarafından üretilen ve işleme payının da verildiği ancak döküm boşluğu ve çatlaklıkların işleme sonrası, teknik resmindeki final ölçülerden daha aşağıya düşmesi teknik tabirle ölçülerin kurtarmaması nedeniyle dava konusu parça tarafımızdan işleme sonrasında tespit edildiğinden AYIPLI olduğu ve ayıpların GİZLİ AYIPLI olarak nitelendirildiği, Davacının, davalıdan talep ettiği döküm toplardan beklenen faydayı sağlayamadığı,

Davacının bu parçayı işlerken 15 adet kesici takım kullandığı ve bu kesici takımların toplam bedelinin 2.400,00 TL olduğu, Topların iki kez iadesi ve tekrar gelişinde makineye bağlanması ve işlenmesi ile ilgili olarak, Malzemenin toplam sürenin 300 saat olduğu ve saat işçiliğinin 75 TL olduğu, toplam tutarın 22.500,00 TL olduğu, Dava konusu topların işlendiği TOSS UNİTED ...

UNIVERSAL TORNA tezgahının 12.03.2021 tarihli faturasının bulunduğu ve davacı tarafça 19 Mart 2021 tarihinde ürünün işlemeye başladığına dair davalı tarafa mesaj gönderilmesi dikkate alındığında itiraza konu makinenin dava konusu topları işlemeden 7 gün önce alındığının anlaşıldığı, Dökülen toplar için alınan malzeme fiyatı olarak 42.631,51 TL (davacının 01.10.2021 tarihli ...

10.Noteri ile davalıya ilişkin ihtarı olarak belirttiği faturalı malzeme fiyatı) olduğu, Dökülen toplar için kalıp bedeli fiyatı olarak 3.186,00 TL (davacının 01.10.2021 tarihli ... 10.Noteri ile davalıya ilişkin ihtarı olarak belirttiği faturalı malzeme fiyatı) olduğu, Parçanın sovtaj değeri 2024 kg x 7,00-TL (14.168,00 TL) olarakhesaplanmış olup kök raporlarında herhangi bir değişiklik olmadığı tespitlerini mahkememize sunmuşlardır.

Dosyanın daha önce rapor tanzim eden bilirkişi heyetindeki makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş, raporun sonuç kısmındaki 4 nolu bendindeki topların 300 saat işlenmesi ile ilgili 300 saatin ve saat işçiliği olarak belirlenen 75,00 TL nin nasıl belirlendiğine dair teknik verilerin gösterilmek suretiyle bu hususta ek rapor aldırılmış, makine mühendisi bilirkişinin 18/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Dava konusu olayda, davacının işleme yapılan 2017 yılı üretimi, TOS marka, TU 1000 CD / 5000 model, ... seri numaralı torna tezgahının 12.03.2021 tarihli faturasının bulunduğu ve davacı tarafça 19 Mart 2021 tarihinde ürünün işlemeye başladığına dair davalı tarafa mesaj gönderilmesi dikkate alındığında ve 30 Mart tarihinde ürünleri tekrar gönderdiğine ilişkin mesaj gönderdiği,

31 Mart tarihinde ise davalı tarafa ihtarname ihtarname gönderildiği dikkate alındığında, davacının davalıdan gelen ürünleri işlemek için mevcut tezgahı muhafaza ettiği anlaşılmakta olduğunu, bunun sebebi ürünlerin bir an önce montaja alınması ve sevk edilmesi gerektiğidir. Bu nedenle davacı tarafın talep ettiği 300 saat uygun tarafımdan uygun görülmüştür.

Talaşlı imalattaki ustalık ve mühendislik yaşamımdaki deneyimlerim açısından belirtmem gerekir ki, Pazar günleri üretim için 25. Saat olarak adlandırılır..

Davacı sürecin aleyhine geliştiğini görerek, yüksek değerde talaşlı imalat kaldırma ile üretebileceği ancak yüzeysel hata vermeden gerçekleştireceği, dolu malzeme alarak işlemeyi göze almış olduğunun da tanık ifadelerinde bulunduğu, Talaşlı imalat sektörü araştırıldığında özellikle NC ve CNC tezgahların yanında konvansiyonel takım talaşlı imalat tezgahlarının özellikleri ve işlem kapasiteleri dikkate alınarak kiralandığı bilinmektedir..

Kiralama genel olarak EURO, USD, TL /Saat cinsinden yapılmakta olduğunu, dava konusu kapasitedeki konvansiyonel tezgahlar da tarafımdan araştırılmış olup 90-100 TL/Saat olarak değerlendirildiği belirlenmiştir... Sürenin uzun olarak değerlendirilmesi sonuç pazarlık payı dikkate alındığında davacının talebi olan 75 TL/Saat uygun görüldüğü konusundaki kanaatini mahkememize sunmuştur.

Tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde; taraflar arasında makinede işlemek üzere döküm toplarının imal edilmesine ilişkin eser sözleşmesi bulunduğu, ürünlerin ayıplı imal edildiği iddiasıyla davacı tarafın uğradığı zararlara ilişkin eldeki davayı açtığı, dava konusu ürünler bilirkişiler, taraf vekilleri ve taraf tanıklarının hazır bulunmasıyla keşif sırasında incelenmiş, dinlenen tanık beyanlarından, keşifteki mahkeme gözleminden, gelen bilirkişi raporlarından, Değişik İş dosyasından, dava konusu ürünlerin ayıplı oldukları, ayıbın kullanım sırasında anlaşılabileceği, bu nedenle gizli ayıp olduğu,

davacı tarafından ürünlerdeki ayıbın makul süre içerisinde davalı tarafa bildirilmiş olduğu, ürünlerdeki ayıp nedeniyle davacı tarafın toplam zarar miktarının 70.717,51 TL olduğu, ticari defter kayıtlarına göre davacı tarafın davalıdan 45.162,66 TL alacaklı bulunduğunun anlaşıldığı, buna göre alınan bilirkişi raporlarının bilimsel , denetim açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.