Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1084 K.2024/772

Av. DAVALI : ... VEKİLİ : Av.

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24/10/2023

KARAR TARİHİ : 04/07/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 07/08/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesinde özetle; müvekkili hakkında ... 10. İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı dosyasıyla takibi başlatıldığını, takibin 12/10/2020 tarihinde kesinleştiğini, müvekkilinin o tarihte borca batık olduğu için aleyhine yapılan işlemlerin bir kısmına itiraz edemediğini, açıklanan nedenlerle ... 10. İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine, davalı alacaklının kötü niyetli olması nedeniyle aleyhine %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, mahkeme masrafları ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalının cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

Deliller; ... 10. İcra Dairesi'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır. Davalı şirket yetkilisi ...'nun yeminli beyanı: "Bana okuduğunuz 31/08/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli, 31/10/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli, 31/12/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli ve 28/02/2018 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli 4 senet karşılığında davacı ...'a kumaş verdim." şeklindedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Dava, ... 10. İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı dosyasından ve takibe dayanak senetlerden kaynaklı menfi tespit talebidir.2004 sayılı İİK'nın 170/b maddesinin ve aynı Kanun'un 72. Maddesine yaptığı yollama gereğince kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte de menfi tespit davası açılabilecektir. Kambiyo senedinin bedelsizliğine dayalı ya da hükümsüzlüğüne dayalı menfi tespit davası açılabilecektir. (...

Hukuk Genel Kurulu 2017/- Esas, 2021/ Karar sayılı ilamında 15,16,17,18,19,20,21,22. paragraflar)Tespit davalarında, bilindiği üzere, kanunda belirtilen ayrık durumlar dışında davacının böyle bir davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Ancak kanunkoyucu, takipten sonra açılan menfi tespit davaları bakımından davacının hukuki yararını ispat etmesini aramamaktadır.

Menfi tespit davalarında ispat yükü, borçlu dava konusu hukuki ilişkiyi reddederse veya borcun hiç doğmadığını ileri sürerse alacaklıdadır. Öte yandan borçlu, alacağın doğduğunu bildirerek başka bir nedenle bu alacağı doğuran hukuki işlemin geçersiz olduğunu veya alacağın son bulduğunu ileri sürerse ispat yükü borçludadır.

Bu kapsamda borç senedinin hata, hile, ikrah nedeniyle batıl olduğunu veya karşılıksız bulunduğunu, alacağın ibra, ödeme, takas gibi bir nedenle son bulduğunu ispat yükü borçludadır. Somut olayda davacı takibe dayanak senetlerde ''bedeli malen ahzolunmuştur'' ibaresinin yer aldığını, buna karşılık davalı şirketin kendisine herhangi bir mal veya hizmet vermediğinden bahisle borcun hiç doğmadığını ileri sürmüştür.

Bilindiği üzere kambiyo senetleri, mücerret kıymetli evraklardan olmakla bu senetlerde yer alan hak, temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Ancak; uygulamada bazı kambiyo senetlerinin keşide edilmesinin temelinde satış, bağışlama, taşıma, kira ve sair borçlandırıcı işlemlerin varlığının ileri sürüldüğü görülmektedir. Bu borçlandırıcı işlemlerin varlığının ispat edilememesi halinde ise senedin hatır için verildiğinin kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla taraflar arasında varolan bir borç ilişkisi için kambiyo senedi düzenlendiği takdirde, taraflar arasında biri temel borç ilişkisi ve diğeri ise kambiyo ilişkisi olmak üzere iki çeşit ilişki ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte, kambiyo taahhüdü TBK m.133/2 gereğince açık bir yenileme iradesi yoksa borcun yenilenmesi anlamına gelmemesinin yanı sıra ifa uğruna edim teşkil etmektedir.

Buradan hareketle, temel borç ilişkisindeki sakatlıkların kambiyo ilişkisini etkilemeyeceğini kabul etmek gerekir.

Öte yandan davacı, kambiyo senedi nedeniyle alacaklıya karşı, genel olarak, ya kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu ya da temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunabilir.Temel borç ilişkisinin geçersizliği nedeniyle açılan menfi tespit davaları, uygulamada ''bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası'' olarak anılmaktadır.

Bu davalarda senedin ihdasına neden olan alacağın mevcut olmadığı ileri sürülmektedir. Dolayısıyla davada incelemeye esas alınan husus temel borç ilişkisi değil; bu temel borç ilişkisinden doğan alacaktır. Davada, maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığı incelenir. Bu tür davalarda ileri sürülen işbu hususular, sebepsiz zenginleşme def'i niteliğindedir.

Bilindiği üzere 6100 sayılı HMK sisteminde deliller, kesin delil ve takdiri delil olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bunlardan tanık delili, bilirkişi incelemesi gibi deliller takdiri deliller olarak adlandırılırken senet delili, yemin delili ve kesin hüküm delilleri uyuşmazlığın çözümü noktasında kesin delil teşkil etmektedir.Davacı keşideci, bedelsizlik iddiasını ispata yarar yazılı delil sunmamıştır.

Yazılı delil sunulmaması sebebiyle dava dilekçesinde yemin deliline dayandığından davacı vekiline yemin teklif etme hakkının hatırlatılması cihetine gidilmiştir.

Yemin, HMK m. 225/1 gereğince uyuşmazlığın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği, işlemin geçerliliği için kanunen iki tarafın irade açıklamasının yeterli olduğu haller bakımından başvurulabilecek bir kesin delildir.Mahkememizce görülmekte olan davanın 28.03.2024 tarihli Ön İnceleme Duruşmasının 2 nolu ara kararında davacı vekiline takibe konu senetlerin alacaklıya bir mal karşılığı verilip verilmediği ve senetlerin bedelsiz olup olmadığı hususunda davalıya yemin teklif etme ve yemin metni sunmak üzere usulüne uygun biçimde iki haftalık kesin süre

verilmiştir. Davacı, 04.04.2024 tarihli dilekçesi ile yemin metnini mahkememize sunmuş, ilgili yemin davetiyesi davalı şirkete tebliğ edilmiştir.Tahkikat aşamasında icra edilen 04.07.2024 tarihli duruşmada yemin teklif etme hakkını kullanan davacının ve yemin teklif olunan davalı şirket yetkilisinin hazır olması karşısında yeminin mahkeme huzurunda eda olunması aşamasına geçilmiştir.

Davalı, ''Bana okuduğunuz 31/08/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli, 31/10/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli, 31/12/2017 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli ve 28/02/2018 tarihli ve 20.000,00 TL bedelli 4 senet karşılığında davacı ...'a kumaş verdim.'' demekle teklif olunan yemini eda etmiştir.

Bu yeminin eda olunması ile davalının davacı yana yukarıda belirtilen senetleri kumaş karşılığı verdiği, davacının senetlerde yer alan borcu ödemediği ve senetlerden kaynaklı borçlu olduğu ispatlanmış olduğundan ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır