Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/47 K.2024/1306

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekili dilekçesinde; davacı şirketin davalı şirketler arasında akdedilen ekteki sözleşmeler kapsamında dava dışı işçisi olan ... ’in davalı şirketlerde iş akdiyle çalıştığını, iş akdinin feshedilmesi sebebiyle Bursa 9. İş Mahkemesi'nde açtığı davayı, aynı mahkemenin .... sayılı ile hükme bağlanıp Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2014/7348E.-2014/18356K. ile onandığını, Bursa 3. İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı icra dosyası ile takibe koyulup müvekkil idare tarafından icra dosyasına 08.08.2019 tarihinde 26.524,10-TL., 14.01.2022 tarihinde 5.192,67-TL., 11.01.2022 tarihinde 237,40-TL. olmak üzere toplamda 33.264,35 TL, ödeme yapıldığını, ödemeye esas olan işçinin diğer davalıların işçisi olarak çalışmış olduğunu, davalılarla yapılan sözleşmede de bu şirketlerin çalıştırdığı bütün işçilerin ücret ve her türlü alacaklarından kendilerinin sorumlu olacağı hükmü yazılı olduğundan müvekkil idarenin ödemiş olduğu miktarın rücuen davalılardan tahsilini talep etmektedir.

Davalı ... Turizm cevap dilekçesinde özetle; davacı firma ile hiçbir zaman ihale sözleşmesi yapmadıklarını, dava ile hiçbir alakalarının bulunmadığını, ... ... Şti’ ne tebligatın gönderilmesini talep etmiş davanın reddini savunmuştur.

HUKUKİ DELİLLER

Bursa 9. İş Mahkemesinin ...K sayılı dosyası, dava dilekçesi, Bursa BAM 5. Hukuk Dairesinin ..........karar sayılı ilamı incelendi.

Dosyamız iş mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar konusunda uzman bilirkişiye tevdi ile 21.08.2024 tarihli raporda özetle; "Davalı ... Ltd. Şti.’nin kıdem tazminatı 2.641,71-TL , Mahkeme yargılama giderlerinden ( vekalet ücreti dahil ) 227,71-TL., icra takibindeki faiz, icra masrafları ve icra vekalet ücretinden 1.054,39-TL. olmak üzere toplam 3.923,81-TL. sorumlu olduğu,

Davalı ... Ltd. Şti.’nin kıdem tazminatı 9.479,86-TL , Mahkeme yargılama giderlerinden ( vekalet ücreti dahil ) 816,70-TL., icra takibindeki faiz, icra masrafları ve icra vekalet ücretinden 3.781,51-TL. olmak üzere toplam 14.078,07-TL. sorumlu olduğu,

Davalı ... Ltd. Şti.’nin kıdem tazminatı 1.580,70-TL , Mahkeme yargılama giderlerinden ( vekalet ücreti dahil ) 136,05-TL., icra takibindeki faiz, icra masrafları ve icra vekalet ücretinden 629,95-TL. olmak üzere toplam 2.346,70-TL. sorumlu olduğu,

Davalı ...’ın kıdem tazminatı 1.459,44-TL , Mahkeme yargılama giderlerinden ( vekalet ücreti dahil ) 127,59-TL., icra takibindeki faiz, icra masrafları ve icra vekalet ücretinden 581,70-TL. olmak üzere toplam 2.168,73-TL. sorumlu olduğu,

Davalı ... Ltd. Şti.-Orhan Ltd. Şti.’nin kıdem tazminatı 1.645,66-TL , Mahkeme yargılama giderlerinden ( vekalet ücreti dahil ) 141,64-TL., icra takibindeki faiz, icra masrafları ve icra vekalet ücretinden 655,86-TL. olmak üzere toplam 2.443,16-TL. sorumlu olduğu," hususlarında tespit edildiği bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet alım sözleşmesi uyarınca, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Eldeki dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olduğundan uyuşmazlık Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.

Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/378 E., 2020/1629 K. sayılı kararı ile Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/687 E., 2021/301 K. sayılı kararları da bu yöndedir).

Yargıtay 6. HD'nin 05/05/2023 tarihli ve 2023/1118 E., 2023/1683 K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da. "Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır.

Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir.

Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır.

Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir.

Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde; davanın, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve iş mahkemesi ilamları gereğince, dava dışı ...'e ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarından kimin ne oranda sorumlu olduğu hususunda olduğu, dava dışı ...'in iş akdinin feshedilmesi nedeniyle işçilik alacaklarının istemiyle dava açtığı, açılan dava Bursa 9. İş Mahkemesinin ......................... karar sayılı ilamı ile hükme bağlandığı anılan kararın Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2014/7348E.-2014/18356K. ile onandığını, dava dışı işçi ilgili ilam için Bursa 3. İcra

Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davacı tarafından icra dosyasına 08.08.2019 tarihinde 26.524,10-TL ,14.01.2022 tarihinde 5.192,67-TL, 11.01.2022 tarihinde 237,40-TL olmak üzere toplamda 33.264,35 TL ödeme yapıldığı, davacı ile davalılar arasında yapılan sözleşmelerin eki olan teknik şartname uyarınca iç ilişki açısından her türlü işçilik alacaklarından davalıların sorumlu olacağı kararlaştırıldığı, bu kapsamda 21/08/2024 tarihli rapor hazırlandığı, raporun SGK hizmet dökümü ve taraflar arasında akdedilen sözleşmeler ile istikrar bulmuş Yargıtay kararları dikkate alınarak hazırlandığından hükme esas alınarak dava dışı işsinin davalı şirketler bünyesinde çalıştıkları gün sayıları uyarınca rücu edilecek tutar kadar davanın kabulüne karar verilmiştir.

Diğer taraftan, davacı ödeme tarihinden itibaren faiz talep etmişse de, iş mahkemesi dosyasında davalılara ihbar edilmediğinden davalının temerrüte düşürülmesi gerektiği, ancak dosyada davalıların usulüne uygun temerrüte düşürüldüğüne ilişkin yansıyan bir delil bulunmadığından dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile alacaklara hükmolunmuştur. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 21/12/2021 tarih 2021/1756-2452 sayılı ve 15/09/2021 tarih 2021/725-111 sayılı emsal kararları)

Katip e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır