Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/944 K.2024/135

Mahkememizde görülmekte olan Deniz Ticaret (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkil şirketin uluslararası taşımacılıkla iştigal etmekte olduğunu, davalı şirketin müvekkil şirkete gönderdiği 28.02.2022 tarihli teklif isteme yazısına istinaden müvekkili şirketin davalı şirket tarafından taşınması talep edilen 7 adet konteyner yükünün (5 konteyner elma yükü, 2 konteyner pasta ve peynir) Türkiye'den Bangkok/Tayland denizyolu ile taşınması işini üstlenerek taşımayı gerçekleştirdiğini, dava dilekçesi ekinde yer alan yazışmalardan ve konişmentolardan anlaşılacağı üzere,

davalı tarafından iletilen Gümrük Beyannamesinde varış yeri ile başlangıçta yükün Singapur'a taşınacağı konusunda anlaşmaya varılmışsa da, geminin yola çıktığı 09.03.2022 tarihinden sonra, 18 Mart 2022 tarihinde davalı tarafın yükün varma limanınını tekrar Bangkok olarak değiştirdiğini, bu değişiklik sebebiyle konişmentoların değiştirileceği ve varış limanı değişikliği sebebiyle ek maliyetlerin doğacağının davalı şirkete bildirildiği,

24 Mart 2023 tarihinde davalı şirket tarafından ek maliyetlerin e-mail yolu ile kabul edildiğini, böylelikle varış limanı Bangkok olarak güncellendiğini, bu sebeple, davalının onayı ile 7.550.- USD varma limanının değişmesi ücreti (change of destination) davalıya yansıtıldığını, geminin 12 Nisan 2022 tarihinde Bangkok Limanına ulaştığını, ancak davalı şirket ve alıcı firma arasındaki problemler sebebiyle yükün alıcı tarafından uzun süre çekilmediğini ve bekleme oluştuğunu, geminin varış tarihinden 40 gün sonra,

23.05.2022 tarihinde yapılan gümrük muayenesinde ZMOU8837560, ZMOU8862820, ZMOU8951470, ZMOU8967311, ZCLU9948906 numaralı konteynerler içindeki elma yükünün bozulmaya başladığının tespit edildiğini ve bu nedenle alıcının yükü kabul etmediğini, ZCSU5850922 ve ZCLU9938148 numaralı konteynerlardaki pasta ve peynir ürünlerinde ise bozulma olmadığının görüldüğünü ve bu yüklerin de gecikmeli olarak 27 Mayıs 2022 tarihinde gümrükten çekildiğini, söz konusu pasta ve peynir yükü için 27 Mayıs'a kadar olan toplam 12.843.-USD demuraj masrafı için dört ayrı fatura halinde davalı şirkete keşide edildiğini,

alıcı tarafından reddedilen 5 konteynerdaki elma yükünün bir an önce imha edilerek konteynerların boşaltılması için gerek davalı gönderici, gerekse alıcı firma ile müvekkil taşıyıcı defalarca yazışma yapmışsa da bir türlü sonuç alınamadığını, bunun üzerine davalıya 27 Haziran 2022 tarihinde ihtarname de gönderildiğini, geçen bu süreçte, müvekkil şirketin, alıcının kabul etmediği elma yükünün bir an önce imha edilerek konteynerlerin tamamının boşaltılması gerektiğini, aksi halde oldukça yüksek miktarlarda başta demuraj ve elektrik olmak üzere masraflar oluşacağını defalarca davalıya bildirmişse de,

çok uzun bir süre konteynerların boşaltılmadığını, reddedilen elma yüklü konteyner için 15 Eylül 2022 tarihine kadar demuraj ve elektrik masrafı işlemeye devam ettiğini ve bu bedellerin de davalıya fatura edildiğini, iş bu fatura alacaklarının tahsili amacıyla davalı aleyhine Küçükçekemece İcra Müdürlüğü 2022/15414 Esas sayılı dosya ile 8.285 Euro ve 53.904 USD alacak için.

Küçükçekmece İcra Müdürlüğü 2023/69682 Esas sayılı dosya ile 27.277,11 USD alacak için icra takibi başlatıldığını, Küçükçekemece İcra Müdürlüğü 2022/15414 Esas sayılı dosyasına konu 8.285.-Euro icra takibinden sonra haricen ödendiğini, diğer alacak kalemleri için ise borca itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, davalı şirket, müvekkil şirketin herhangi bir alacağı olmadığı iddiasıyla icra takibine itiraz etmişse de, müvekkil şirketin ticari defter ve kayıtları ile sundukları delillerden de anlaşılacağı üzere müvekkil şirketin icra takibinin açıldığı tarih itibariyle icra takibine konu bedel kadar davalı şirketten alacaklı olduğunu,

haksız ve mesnetsiz itirazın iptali için işbu davayı açma zorunluluğu doğduğunu, müvekkil şirketin alacağı likit ve muayyen olup davalının borcun tamamına itirazı kötü niyetli, haksız ve her türlü yasal dayanaktan yoksun olduğunu, bu sebeple davalının %40 icra inkâr tazminatına mahkum edilmesini ve itirazın iptali ile takibin devamı ve takibin kesinleşmesi için işbu davanın açılmasını talep etmek zarureti hâsıl olduğunu belirterek haksız ve mesnetsiz olan yetkiye, borca, faize, ferilere ilişkin itirazının iptaline, takibin devamına, davalının %20'den az olmayacak şekilde %40 oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde;Davacı velevki demuraj ödediğini ispat etse dahi bu ödemesini müvekkilden talep etmesi mümkün olmadığını, bu ücretin muhatabı müvekkil değil , ithalatçı firma olduğu, taleplerini bu firmaya iletmeleri gerektiğini, zira konteynerlerin geç teslim alınması ya da alınmaması gibi durumlarda ortaya çıkacak bu sorun gerek taraflar arasındaki taşımanın niteliği gerekse bu hususta mesuliyetin ithalatçı firmada olması nedeniyle müvekkile sorumluluk düştüğü kabul edilmediğini,

deniz aşırı bu gibi taşımalarda eğer konteynerların zamanında teslim alınmaması gibi bir hal meydana gelirse bu durumda mevzuat gereği yapılacak işlemler açık olup davalının yerine getirmediği bu işlerin faturasını müvekkile yansıtması hukuka aykırı olduğunu, bir an için davacının böyle bir hakkının doğdu kabul edilse dahi talep edilen demurajın çok fahiş bir tutar olduğu açıkça ortada olduğunu, zira demuraj bedeli de bu kapsamda ürünün içeriğine ve ürünün tutulduğu konteynerin hacmi ve niteliğine göre değişiklik gösterdiğini,

davacı iddia ettiği demurajın kapsamını bu çerçevede detaylı olarak denetime ve gerçeğe uygunluğunun araştırılması açısından ortaya koyması gerektiği, sadece bu kadar ödedim ve bunu da size faturalandırdım demesi bu alacağı talep etmesi için yeterli olmadığını,

özellikle müvekkil ile alıcı firma arasında eşyanın liman deposunda tutulması gereken gün konusunda bir anlaşma olmadığını davacının bilmesi karşısında ilk durumda liman deposunda tutulması gereken ürünler için limanın kendi kuralları çerçevesinde depoda tutulması ve bu kapsamda limanın kendi depolama kuralları geçerli olduğunu düşünerek hareket etmemesi ya da limanın ürün depolama konusunda herhangi bir kuralı bulunmadığı durumda bu noktada ise depolanacak ürünlerin ne kadar süre boyunca limanda kalacağına uluslararası ticari geleneklere göre karar verildiğini bildiği halde bunu uygulamamasından dolayı müvekkilin sorumlu tutulması mümkün

olmadığını, bu nedenle açılan davanın reddini talep etmişlerdir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :

Eldeki dava itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafça davalı aleyhine Küçükçekemece İcra Müdürlüğü 2022/15414 Esas sayılı dosya ile 8.285 Euro ve 53.904 USD alacak için; Küçükçekmece İcra Müdürlüğü 2023/69682 Esas sayılı dosya ile 27.277,11 USD alacak için icra takibi başlatıldığını, Küçükçekemece İcra Müdürlüğü 2022/15414 Esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlatılmıştır.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/711 Esas - 2023/712 Karar sayılı ilamı ile davada denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatıyla yargılama yapılması gerektiği gerekçesi ile gönderme kararı verilmiş, dosya bu gönderme kararı sonrasında Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/910 Esas - 2023/929 Karar sayılı ilamı ile Denizcilik İhtisas Sıfatı Mahkemesinin mahkememizde olduğu gerekçesiyle dosya mahkememize gönderilmiştir.

6762 sayılı TTK'nun 4.maddesi, son fıkra hükmü ile bu kanunun Deniz Ticaret Kitabında düzenlenen uyuşmazlıklardan kaynaklanan hukuk davalarını görmek üzere Deniz İhtisas Mahkemelerinin kurulması hususu düzenlenmiştir.

6762 sayılı TTK'nun 5136 sayılı kanunun 1.maddesi ile eklenen son fıkrası hükmü (20/04/2004-5136 S.K. 1.mad) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca, bu Kanunun dördüncü kitabında yer alan deniz ticaretine ilişkin ihtilaflara bakmak ve asliye derecesinde olmak üzere Denizcilik İhtisas Mahkemeleri kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenir" düzenlemesini içermektedir.

Bu düzenleme gereği, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca 01.04.2005 tarih ve 188 sayılı karar ile "... II-Denizcilik ihtisas mahkemesi kurulmayan yerlerde,

a)-Ticaret mahkemesi bulunan yerlerde;

1-Bir ticaret mahkemesi bulunan yerlerde bu mahkemenin,

2-Birden fazla ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı ticaret mahkemesinde,

b)Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde;

1)Bir asliye hukuk mahkemesi olan yerlerde bu mahkemede,

2)Birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde, 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinde bakılmasına,..." düzenlemesini içeren ilke kararı yayınlanmıştır.

6762 sayılı TTK'nun 4/son maddesi ve HSYK'nun 01.04.2005 tarih ve 188 sayılı kararı gereği Bursa'da Deniz İhtisas Mahkemesi kurulmadığı için 01.04.2005 tarihinden bu yana 6762 sayılı Kanunun Dördüncü Kitabında yer alan Deniz Ticaretine ilişkin ihtilaflara mahkememizce bakılmaktadır. Ancak, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe geren 6102 sayılı TTK'nun 4.maddesinde Deniz İhtisas Mahkemelerine ilişkin bir düzenleme yer almamakta olup, 6102 sayılı kanun ile Deniz İhtisas Mahkemelerinin lav edildiği anlaşılmaktadır. Bu düzenleme dikkate alınarak 6103 sayılı TTK Uygulanması ve Yürürlüğü Hakkındaki Kanunun 8.maddesi ile kanunun yürürlüğe girmesinden sonra TTK'nun, Deniz Ticaretine ilişkin uyuşmazlıkların hangi mahkemelerde görüleceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

6103 sayılı TTK'nun Uygulanması ve Yürürlüğü Hakkındaki Kanunun 8.maddesi aynen "Deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davaları,

MADDE 8-(1) 6762 sayılı Kanunun 4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kurulmuş bulunan denizcilik ihtisas mahkemesinin görmekte olduğu davalar, Türk Ticaret Kanununun 5. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından, Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli kılınacak asliye ticaret mahkemesine devredilir.

(2)Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan deniz ticaretine ve deniz sigortasına ilişkin hukuk davalarını görmekte olan mahkemeler, yargı çevreleri içinde ve görev alanlarına giren sonuçlanmamış davaları ve işleri devredemezler." düzenlemesini içermektedir.

6103 sayılı kanunun 8.maddesi gereğince HSYK'ca İstanbul ve İzmir illerinde TTK'nun Denizcilik Kitabından kaynaklanan uyuşmazlıkları görmek üzere görevli mahkemeler belirlenmiş, bu illerin dışında ise böyle bir görevlendirme yapılmamıştır. Bu durumda, 01.07.2012 tarihinden sonra 6102 sayılı kanunun Deniz Ticaret Kitabından doğan uyuşmazlıklar ticari dava sayılacak, ticari davalar ise 6102 sayılı TTK'nun 5.maddesi gereğince Ticaret Mahkemelerince görülecektir.

Yargıtay 17.HD. 05/04/2014 tarih ve 2014/5172 Esas, 2014/9090 Karar sayılı ilamı,

Yargıtay 20.HD. 03/10/2016 tarih ve 2016/6824 Esas, 2016/8178 Karar sayılı ilamı,

Bursa BAM 4.HD. 07/11/2021 tarih ve 2021/717 Esas, 2021/1593 Karar sayılı ilamı,

Ankara BAM 13.HD. 17/02/2022 tarih ve 2022/197 Esas, 2022/44 Karar sayılı ilamı,

Ankara BAM 20.HD. 05/07/2019 tarih ve 2019/541 Esas, 2019/772 Karar sayılı ilamı,

İzmir BAM 6.HD. 27/01/2020 tarih ve 2019/2871 Esas, 2020/89 Karar sayılı ilamı,

Adana BAM 4.HD. 21/06/2023 tarih ve 2023/587 Esas, 2023/544 Karar sayılı ilamı,

Adana BAM 4.HD. 19/06/2023 tarih ve 2023/685 Esas, 2023/530 Karar sayılı ilamı,

Adana BAM 14.HD. 15/12/2022 tarih ve 2022/903 Esas, 2022/408 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir.

Bu kapsamda, bahsedilen olgular ve yukarıda atıf yapılan yüksek yargı kararları nazara alındığında, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe geren 6102 sayılı TTK'nun 4.maddesinde Deniz İhtisas Mahkemelerine ilişkin bir düzenleme yer almaması, 6102 sayılı kanun ile Deniz İhtisas Mahkemelerinin lav edilmiş olması, HSK tarafından da İstanbul ve İzmir dışında görevli mahkeme belirlemesi yapılmamış olması karşısında mahkememizin böyle bir sıfatı bulunmamaktadır.

Tabi hakim ilkesi davanın açıldığı mahkemede görülmesi esasına dayalıdır. Tabii hâkim, yargılamadan önce kurulmuş, yargılamaya konu olan uyuşmazlıkla kuruluş açısından ilgisi olmayan, herkes için değişmeyen mahkemelerin hâkimi olarak tanımlanır. Bu ilke dikkate alındığında davanın ilk açılan Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararından sonra Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesince mahkememize gönderme kararı verilmiş olduğundan karşılıklı gönderme şartı oluşmadığı için dosya uyuşmazlığın çözümü için Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesine gönderilmemiştir.

Bu sebeple gönderme kararı ile yargılamada davanın ilk açıldığı mahkeme olan Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesine dava dosyasının gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan .... · e-imzalıdır · Üye ..... · e-imzalıdır · Üye ..... · e-imzalıdır · Katip .... · e-imzalıdır