Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/357 K.2025/514

Av.

DAVALI : 2-

VEKİLİ : Av.

DAVALILAR:3-

4-

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 04/04/2024

KARAR TARİHİ : 06/05/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 15/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil idarenin 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi, elektrik üretim iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülü olup kamu tüzel kişiliği haiz olduğunu, davalıların işçilerinden ... ’ın davalı şirketlerde iş akdiyle çalıştığını, emeklilik sebebiyle iş akdini sonlandırdığını, dava dışı işçiye 268.638,47-TL ödeme yapıldığını, dava dışı işçiye ödenen 268.638,47-TL nin 89.3316,25-TLlik kısmının yüklenici firmalardan tahsilinin yapıldığını kalan 179.322,22-TL nin davalı şirketlerden sorumlulukları oranında tahsilini,

dava dışı çalışan işçilerden olan ... ve ... ‘ ın iş akitlerinin sona ermesi ile işçilik alacakları için arabuluculuk başvurusunda bulunduklarını, görüşme sonunda ... için 242.434,61-TL ve arabuluculuk ücreti için 6.560,86-TL ödendiğini, dava dışı işçi olan ... için 234,096,23-TL ve arabuluculuk ücreti için 6.352,40-TL ödendiğini, ... için 99.653,71-TL kısmının yüklenici firmalardan tahsil edildiğini kalan miktarın 148.167,78-TL olduğunu, ... için 91.315,33-TL kısmının yüklenici firmalardan tahsil edildiğini kalan miktarın 148.046,50-TL olduğunu ve davalı şirketlerden sorumlulukları oranında tahsilinin yapılmasını, ödemeye esas olan işçinin

diğer davalıların işçisi olarak çalışma için olduğunu, davalılarla yapılan sözleşmede de bu şirketlerin çalıştırdığı bütün işçilerin ücret ve her türlü alacaklarından kendilerinin sorumlu olacağı hükmü yazılı olduğundan müvekkil idarenin ödemiş olduğu miktarın rücuen davalılardan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Temizlik San. Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacı asıl işveren ile müvekkil şirketin alt-üst işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğunu işçilerin baştan beri asıl işveren kurumunun işçisi olarak kabul edilmesini, müvekkili şirketin sadece işçinin ücret bordrolarını düzenlediğini, her ihale döneminde çalışacak işçileri belirleyen tarafın asıl işveren olduğunu ihale dönemi bittikten sonra yeni dönemde ihaleyi kazanan firmalarda aynı işçilerin çalışıp çalışmayacaklarının kararının yine asıl işverenin inisiyatifinde olduğunu,

kıdem tazminatı ve diğer alacakların müvekkil şirketin sorumluluğunda olduğuna ilişkin herhangi bir ibare ve maddenin yer almadığını kabul anlamına gelmemekle yarı oranda sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.Davalı ... Hizmetleri A.Ş.’nin (eski ünvan: ... Personel Hizmetleri Ltd.

Şti) vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazının bulunduğunu, davacının asıl işveren olduğunu, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğünün davacıya ait olduğunu, müvekkil şirketin bu hususta sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv Ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir Ve Sanat Eserleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davaya cevap vermedikleri görüldü.

HUKUKİ DELİLLER

... İl Müdürlüğü'nden dava dışı işçiler ... , ... ve ... 'in hizmet dökümünün celp edildiği, İş Hukuku Konusunda Uzman Nitelikli Hesap bilirkişisinden rapor aldırıldığı, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünden tasfiye halinde ... şirketinin tasfiyesinin tamamlanıp tamamlanmadığı, şirketin sicilden terkin edilip edilmediğine ilişkin bilgi ve belgelerin celp edildiği görüldü. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 16/01/2025 tarihli kök raporda özetle; "davalının sorumlu olduğu miktarların.

Davalı ... Tem. Maden. İnş. Mak. Oto. Ulaş. Tem. Ltd. Şti.’nin ... yönünden 79.746,66-TL (brüt), ... yönünden 70.083,36-TL (brüt), ... yönünden 70.083,36-TL (brüt) olmak üzere toplam 219.913,38-TL sorumlu olduğu, Davalı Tasfiye Halindeki ... Site Tem. Ltd. Şti’nin ... yönünden 33.105,64-TL (brüt), ... yönünden 24.648,23-TL (brüt), ... yönünden 24.648,23-TL (brüt) olmak üzere toplam 82.402,10-TL sorumlu olduğu, Davalı ...

Hizmetleri A.Ş.’nin ... yönünden 9.397,17-TL (brüt), ... yönünden 7.014,77-TL (brüt), ... yönünden 7.014,77-TL (brüt) olmak üzere toplam 23.426,71-TL sorumlu olduğu, Davalı ... Temizlik Bilg. Elkt. Doğalgaz Yemek San. Tic. A.Ş.’nin ... yönünden 57.072,74-TL (brüt), ... yönünden 42.603,47-TL (brüt), ... yönünden 42.603,47-TL (brüt) olmak üzere toplam 142.279,68-TL sorumlu olduğu," hususların tespit edildiği bildirilmiştir.

Bilirkişi tarafından tanzim edilen 09/04/2025 tarihli ek raporda özetle; "kıdem tazminatı yönünden: Davalı ... Tem. Maden. İnş. Mak. Oto. Ulaş. Tem. Ltd. Şti.’nin ... yönünden 79.746,66-TL (brüt), ... yönünden 70.083,36-TL (brüt), ... yönünden 70.083,36-TL (brüt) olmak üzere toplam 219.913,38-TL sorumlu olduğu, Davalı Tasfiye Halindeki ... Site Tem. Ltd.

Şti’nin ... yönünden 33.105,64-TL (brüt), ... yönünden 24.648,23-TL (brüt), ... yönünden 24.648,23-TL (brüt) olmak üzere toplam 82.402,10-TL sorumlu olduğu, Davalı ... Hizmetleri A.Ş.’nin ... yönünden 9.397,17-TL (brüt), ... yönünden 7.014,77-TL (brüt), ... yönünden 7.014,77-TL (brüt) olmak üzere toplam 23.426,71-TL sorumlu olduğu, Davalı ... Temizlik Bilg. Elkt. Doğalgaz Yemek San. Tic.

A.Ş.’nin ... yönünden 57.072,74-TL (brüt), ... yönünden 42.603,47-TL (brüt), ... yönünden 42.603,47-TL (brüt) olmak üzere toplam 142.279,68-TL sorumlu olduğu, arabuluculuk ücreti yönünden: Davalı ... Tem. Maden. İnş. Mak. Oto. Ulaş. Tem. Ltd. Şti.’nin ...

yönünden 1.881,65-TL ve ... yönünden 1.887,29-TL olmak üzere toplam 3.768,94-TL sorumlu olduğu, Davalı Tasfiye Halindeki ... Site Tem. Ltd. Şti’nin ... yönünden 661,33-TL ve ... yönünden 663,19-TL olmak üzere toplam 1.324,52-TL sorumlu olduğu, Davalı ... Hizmetleri A.Ş.’nin ... yönünden 188,29-TL ve ... yönünden 188,66-TL olmak üzere toplam 376,95-TL sorumlu olduğu, Davalı ... Temizlik Bilg. Elkt. Doğalgaz Yemek San. Tic. A.Ş.’nin ... yönünden 1.143,55-TL ve ... yönünden 1.147,24-TL olmak üzere toplam 2.290,79-TL sorumlu olduğu," hususlarının tespit edildiği bildiriliştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet alım sözleşmesi uyarınca, dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir. Eldeki dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olduğundan uyuşmazlık ... (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve ... 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir.

Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir.

Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir.

Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (...

23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/ E., 2020/ K. sayılı kararı ile ... 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/ E., 2021/ K. sayılı kararları da bu yöndedir). ... 6. HD'nin 05/05/2023 tarihli ve 2023/ E., 2023/ K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da.

"Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır. Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır.

İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir.

Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır.

Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir.Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde; davanın, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ve arabuluculuk tutanakları gereğince, dava dışı ..., ve ...'e ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarından kimin ne oranda sorumlu olduğu hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Dava dışı ... davacı kurum bünyesinde davalı yüklenici şirketlerin hizmet alım personeli olarak çalıştığı, dava dışı işçinin 08/01/2024 tarihinde emeklilik gerekçesi ile iş akdinin sona erdiği, dava dışı işçiye bu kapsamda 15/06/2015-08/01/2024 tarihleri arasında kıdem tazminatı olarak 268.638,47 TL ödeme yapıldığı, ödenen bedelin 89.316,25 TL'lik kısmı dava dışı yüklenicilerin hak edişlerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği, bakiye 179.322,22 TL'lik kısmın için ise, eldeki davada davalı şirketlerden sorumluluk oranında tahsili istendiği anlaşılmıştır.

Yine davacı kurum bünyesinde davalı yüklenici şirketlerin hizmet alım personeli olarak çalışan dava dışı Şinası Canpolat ve ... iş akitlerinin sona ermesi nedeniyle ...

Arabuluculuk Bürosunun 2023/ sayılı arabuluculuk dosyası üzerinden hazırlanan 14/12/2023 tarihli son tutanakla 01/01/2015-31/10/2023 tarihleri arasında dava dışı ...'a 206.710,50 TL kıdem tazminat, 10.743,26 TL yıllık izin ücreti ve 26.549,78 TL ihbar tazminatı ayrıca 5.467,38 TL arabuluculuk ücreti olmak üzere toplam 249.470,92 TL ödeme yapıldığı, ödenen bedelin 99.653,71 TL işçilik alacağı ve 1.649,41 TL ise arabuluculuk ücretinin dava dışı yüklenicilerin hak edişlerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği, bakiye 148.167,78 TL kısmın için ise, eldeki davada davalı şirketlerden sorumluluk oranında tahsili istendiği,

bakiye bedelde davalılardan kıdeme tazminatı ile ödenmeyen arabulucuk ücreti istendiği anlaşılmıştır. ...

Arabuluculuk Bürosunun 2023/281010 sayılı arabuluculuk dosyası üzerinden hazırlanan 14/12/2023 tarihli son tutanakla ise, 01/01/2015-31/10/2023 tarihleri arasında dava dışı ...'e 235.665,16 TL kıdem ve ihbar tazminat ile 5.293,67 TL arabuluculuk ücreti olmak üzere toplam 240.958,83 TL ödeme yapıldığı, ödenen bedelin 91.315,33TL işçilik alacağı ve 1.597,00-TL ise arabuluculuk ücretinin dava dışı yüklenicilerin hak edişlerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği, bakiye 148.046,50 TL kısmın için ise, eldeki davada davalı şirketlerden sorumluluk oranında tahsili istendiği,

bakiye bedelde davalılardan kıdeme tazminatı ile ödenmeyen arabulucuk ücreti istendiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce alınan kök ve ek raporlarda da belirtildiği üzere, davacı ile davalılar arasında yapılan sözleşmelerin eki olan teknik şartname uyarınca iç ilişki açısından her türlü işçilik alacaklarından davalıların sorumlu olacağı kararlaştırıldığı, buna göre davalılar ödenen işçilik alacaklarının tamamından sorumlu oldukları, yine alınan raporlar uyarınca davacı kurum tarafından dava dışı işçilere ödenen alacakların iş hukuk kapsamında yerinde olduğu,

raporların ... hizmet dökümü ve taraflar arasında akdedilen sözleşmeler ile istikrar bulmuş ... kararları dikkate alınarak dava dışı işçilerin davalı şirketler bünyesinde çalıştıkları gün sayıları uyarınca hazırlandığı anlaşıldığından hükme esas alınmıştır. Bu itibarla, bilirkişi raporları ve resen yapılan hesaplamalar uyarınca davalı ... Tem. Maden. İnş. Mak. Oto. Ulaş. Tem. Ltd.

Şti.’nin ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 79.746,66-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 70.083,36-TL, arabuluculuk ücreti için 1.853,67-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 70.083,36-TL arabuluculuk ücreti için 1.794,77-TL olmak üzere toplam 223.561,82 TL sorumlu olduğu, davalı Tasfiye Halindeki ... Site Tem. Ltd.

Şti’nin ... brüt kıdem tazminatı için 33.105,64-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 24.648,23-TL arabuluculuk ücreti için 651,93-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 24.648,23-TL arabuluculuk ücreti için 631,22-TL olmak üzere toplam 83.685,25-TL sorumlu olduğu, davalı ... Hizmetleri A.Ş.’nin (eski ünvan: ... Personel Hizmetleri Ltd.

Şti) ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 9.397,17-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 7.014,77-TL arabuluculuk ücreti için 185.54 TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 7.014,77-TL arabuluculuk ücreti için 179,64-TL-TL olmak üzere toplam 23.791,89-TL sorumlu olduğu, davalı ... Temizlik Bilg. Elkt. Doğalgaz Yemek San. Tic.

A.Ş.’nin ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 57.072,74-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 42.603,47-TL arabuluculuk ücreti için 1.126,84-TL, ... yönünden brüt kıdem tazminatı için 42.603,47-TL, arabuluculuk ücreti için 1.091,04 TL olmak üzere toplam 144.497,56-TL sorumlu olduğu anlaşıldığından davacının davasının anılan miktarlar üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Diğer taraftan, davacı ödeme tarihinden itibaren faiz talep etmişse de, dosyada davalıların usulüne uygun temerrüte düşürüldüğüne ilişkin yansıyan bir delil bulunmadığından dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile alacaklara hükmolunmuştur. (... 6. Hukuk Dairesi 04/10/2021 tarih 2021/- sayılı ve 15/09/2021 tarih 2021/- sayılı emsal ilamları ile ... BAM 14. Hukuk Dairesinin 16/04/2024 tarih ve 2022/ esas, 2024/ karar sayılı ilamı)

Katip · ✍E-Imzalıdır Hakim · ✍E-Imzalıdır