Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/605 K.2025/964

Av.

DAVALI

VEKİLLERİ : Av. Av.

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/06/2024

KARAR TARİHİ : 17/09/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde : Davacı şirketin ... bünyesindeki iştirak şirketlerinden birisi olduğunu, holdingin ... ayağında yerel ve uluslararası taşımacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam ettiğini, davacı şirket ile Davalı Şirket arasında Davalı Şirketin canlı hayvan yükünün yurtdışına taşınması için 20.12.2021 tarihli Kargo Uçağı Kiralama Sözleşmesi imzalandığını, ilgili sözleşme kapsamında davacı Şirket, 61.500-USD karşılığında Davalı Şirket’in canlı hayvan yükünün ...’den ...’e taşınması için ... uçak kiralanması,

taşıma ilişkisinin kurulmasında aracılık hizmeti verilmesi yükümlülüğünü üstlendiğini, Davalı Şirket’e sadece kiralık uçak bulunması ve temini için aracılık yapıldığını, davacı Şirket tarafından Davalı Şirket’e uçak kiralanmadığını veya yükün taşıma işi üstlenilmediğini sadece yükün taşınması için kiralanacak olan uçağın kiralanması hususunda bedel karşılığı aracılık yapıldığını, ilgili sözleşmede belirtilen şartları karşılayan uçak Davalı için hazır hale getirildiğini, akabinde ise Davalı Şirket’in ...’te yerleşik müşterileri ....

Şirketine 86.354 adet ve ....

Şirketine 104.000 Adet civciv 05.01.2022 tarihinde ...’e taşındığını, tüm bu taşıma ve uçak kiralanması sürecinin operasyonu taraflar arasındaki mail yazışmalarıyla, Davalı Şirket tarafından gönderilen onay yazışmaları, Davalı Şirket’in talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiğini, davacı şirket tarafından verilen hizmetin karşılığı olarak sözleşme bedeli için 18.01.2024 tanzim, 18.01.2024 vade tarihli, numaralı ve 61.500,00 USD tutarlı fatura tanzim edilerek Davalı Şirket’e tebliğ edildiğini ve Davalı Şirket tarafından söz konusu fatura iade edilmediğini, faturaya karşı herhangi bir itiraz veya çekince ileri sürülmediğini,

davacı şirket tarafından verilen hizmete binaen tanzim edilen sözleşmeden doğan alacağa ilişkin fatura keşide edilmişse de Davalı Şirket tarafından fatura bedeli vadesinde ödenmediğini, faturanın ödenmemesi neticesinde davalı tarafa ihtarname gönderildiğini, ihtarnameye rağmen davalı tarafça herhangi bir ödeme yapılmadığını, ödeme yapılmaması nedeniyle icra takibi başlatıldığını, davalı tarafça icra takibine itiraz

edildiğini ve takibin durduğunu, takibe itirazın kötü niyetli olarak yapıldığını ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Davalı şirketin ihracat işlemine konu civcivlerin transferi için davacı tarafın aracı olduğunu, bir kısım civcivin ...'e gitmek üzere davacı tarafın aracılık yaptığı uçağa yüklendiğini, ancak uçak ...'e indiğinde hayvanların tamamının telef olduğunun görüldüğünü, yaşanan bu olay üzerine davalı şirket iki adet "... (talep mektubu) " ile durumun davacı tarafa bildirildiğini, davacı tarafından gönderilen mailler üzerinden tüm bilgi ve belgeler talep edilerek üzgün oldukları bildirildiğini ancak aradan geçen süre boyunca sonuç alınamadığını,

gerek ihtiyari gerekse de zorunlu arabuluculuk süreçlerinde davalı şirketin zararının giderilemediğini, davacı tarafın zararın giderilmesi bir yana arasında organik bağ bulunan .... Üzerinden ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde İtirazın İptali davacı açtığını ve fakat davanın reddedilmesi üzerine işbu defa bu firma üzerinden dava açma yoluna gittiğini, eldeki davanın reddinin gerektiğini, eldeki davaya konu sözleşmeyi imza etmeye çift imza kuralının getirildiğini, huzurdaki davanın dosyaya sunulan sözleşmedeki imza eksikliği ve imza edenin imza yetkisinin olmadığından geçerli olmadığını, Davacı tarafından dosyaya ibraz olunan kargo uçağı kiralama sözleşmesinde kaşe ya da imza bulunmadığını, bu sebeple geçerli bir sözleşme niteliğine haiz olmadığını, icra inkar tazminatı taleplerinin hukuka aykırı olduğunu,

davalı şirketin delilleri ekinde sundukları zararı çerçevesinde toplam 122.775,3-USD takas mahsup defi taleplerinin bulunduğunu, taraflar arasında kurulan sözleşme nitelik olarak komisyonculuk sözleşmesi olduğunu, somut olayda komisyoncu sıfatını haiz davacı şirketin üzerine düşen işi özenle görme borcunu yerine getirmediği,

gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını kontrol etmemesi ve ihmalkar davranışları sebebi ile objektif özen yükümlülüklerine aykırı davrandığını, taşımaya konu civcivlerin telef olması sebebi ile davalı şirketi oldukça büyük miktarda zarara uğrattığını, dolayısıyla davacı tarafından ifanın eksiksiz yapıldığı iddiası isabetsiz ve kabulü mümkün olmadığını, bu halde sözleşmenin geçerli olduğu kabul edilecek olur ise;

davacı tarafın tartışmasız ayıplı nakliyeden sorumluluğunun olacağını, davacı tarafça anılan faturanın yasal anlamda hiçbir geçerliliği bulunmadığını, bu faturanın davalı şirketçe de kabul edilmediğini, ilgili faturanın müvekkil şirket ticari defter ve kayıtlarında yer almadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı davalı aleyhine ... 5. Genel İcra Müdürlüğünün 2024/... Esas sayılı icra dosyasında icra takibi başlatmıştır. Takip konusu alacağın taraflar arasındaki canlı hayvan taşınmasına aracılık sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Davacı taraf taralar arasında davalıya ait canlı hayvanın yurt dışına taşınması hususunda aracılık sözleşme akdedildiğini belirterek taraflar arasında düzenlenen 20/12/2021 tarihli sözleşmeyi sunmuştur.

Sözleşme incelendiğinde bedelinin 61.500 USD olduğu anlaşılmaktadır.Taşımaya konu malların piliç olduğu ve 10.500 kg toplam ağırlığında olduğu sözleşmenin özel notlar bölümünde uçuşta operatörün kusuru nedeniyle herhangi bir zarar, ziyan veya ölüm meydana gelir ise müşterinin kalan uçuşları iptal etme hakkına sahip olduğu davacı ve operatör piliçlerin uğradığı herhangi bir zarar ölüm veya hasardan sorumlu olmadığı kararlaştırılmıştır.

Aracılık sözleşmesi TBK'da düzenlendiği komisyonculuk ise TTK'da da düzenlenmiştir. TBK'nın 520 ve devamı maddelerinde simsarlık aracılık sözleşmesi düzenleme altına alınmış buna göre simsarlık sözleşmesi simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkanının hazırlanmasına veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşme kurulması halinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Simsar yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır.

Simsar üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybeder. Taraflar arasındaki aracılık sözleşmesindeki taşıma sırasında taşımaya konu malların zarar görmesi halinde aracılık eden davacının sorumluluğunun bulunmadığı kararlaştırılmıştır. TBK'nın 115. maddesinde sorumsuzluk anlaşmaları düzenlenmiştir.

Buna göre borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Buradaki sorumsuzluk anlaşması aracılık faaliyetiyle ilgili kusurdan kaynaklı sorumsuzluk anlaşması olmayıp taşıyanın taşıma sırasında verdiği zararlardan aracının sorumlu olmadığına ilişkin sorumsuzluk anlaşmasıdır. Davacı aracılık sözleşmesinde kusurlu davranmış olması halinde TBK'nın 115. maddesindeki hal tartışılabilir.

Aracalık sözleşmesi kahpsamında kusurlu davranış farkla taşıma işini üstlenen 3.kişinin fiil ve davranışı farklıdır. Sözleşmedeki sorumsuzluk anlaşmasında davacının davalı ile taşıyanın bir araya getirmesinden sonra taşıyanın eylemleriyle ilgili olduğu ve taşıma sırasında bir zarar oluşursa davacının bundan sorumlu olmayacağı belirtilmiştir.

Aksi düşünülse dahi TBK'nın 115. maddesindeki ağır kusura ilişkin davalı tarafça cevap dilekçesinde atıf yapılmışsa da somut olgu içeren bir defi ve savunma ileri sürülmediği hangi aracılık sözleşmesinde hangi davranış ve ihlallerin ağır kusur olacağının somut olgularla ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır. Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi TTK 917 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Buna göre Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya taşıtmayı üstlenir. Bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer.Eşyanın, taşıyıcıya veya taşıyana teslimi üzerine, komisyoncunun ücreti ödenir.Taşıma işleri komisyoncusu, eşyanın taşınmasını bizzat üstlenebilir. Bu hakkını kullanırsa, taşımadan doğan haklar ve yükümlülükler yönünden taşıyıcı veya taşıyan sayılır.

Bu durumda, kendi faaliyeti için isteyeceği ücretin yanısıra olağan taşıma ücretini de isteyebilir.Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumludur.

876 ilâ 878 inci, 880 ve 881 inci maddeler ile, 882 nci maddenin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları ve 883 üncü, 885 ilâ 887 nci maddeler kıyas yoluyla uygulanır.Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan malın zıyaından veya hasarından kaynaklanmayan bir zarardan sadece 918 inci madde uyarınca kendisine düşen bir yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde sorumludur.TTK madde 928/1 hükmü dikkate alındığında komisyoncu zilyetliğinde bulunmayan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumlu değildir.TTK m.929 uyarınca komisyoncu yardımcılarının fiil ve ihmallerinden de sorumludur.

Bu madde de taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerden kasıt eşyayı taşıyan olmayıp aracılık sözleşmesine konu edimlerin ifası zımnında mal komisyoncunun zilyedliğinde iken yararlandığı kişilerdir. Yardımcılar ve malın taşıyana teslimine kadar ki süreçte yararlanılan kişiler komisyoncunun kotrolünde olduğu için taşıma eşyası hala komisyoncunun zilyetliğindedir bu kapsamda m.928/1 le paralel olarak komisyoncu malın ziyaı ve hasarından da sorumludur.

Ancak mal taşıyana teslim edildikten sonra komisyoncunun zilyedliğinden çıkacağından davacı TTK madde 928/1 hükmünün mefhumu mualifi uyarınca sorumlu olmayacaktır. 928 ve 929.maddeler bu kapsamda birlikte değerlendirildiğinde taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerden kasıt eşyayı taşıyan değildir. MADDE 854/1 uyarınca.

Kanunun, taşıyıcıya, taşıma işleri komisyoncusuna ve faaliyetleri Devlet iznine bağlı taşıma işletmelerine yüklediği sorumlulukların, önceden hafifletilmesi veya kaldırılması sonucunu doğuran tüm sözleşme hükümleri geçersizdir. Ancak bu geçersizlik komisyon sözleşmesine aykırılık halleriyle ilgilidir. Bir başka anlatımla komisyoncunun TTK'nın 928/2. Maddesinin yollamasıyla 918. Maddesi ile 928 ve 929. Maddeleri kapsamındaki sorumluluğuyla ilgili sınırlandırmadır.

Bu kapsamdaki sorumluluklarla ilgili sorumsuzluk anlaşmaları madde 854 uyarınca geçersizdir. Bu sorumluluk hallerinin dışında taşıyıcının fiillerinden kaynaklı oluşan bir zarardan ise TTK 928 ve 929 maddesi ile 928 iki yollamasıyla 918. Madde kapsamında komisyoncunun bir sorumluluğundan söz edilemeyeceğinden taraflar arasındaki aracılık sözleşmesinin özel notlar bölümündeki sorumsuzluk anlaşması da TTK'nın 854/1 maddesi yasağı kapsamında değildir.

Yukarıda açıklanan kanun maddeleri zımnnında komisyoncunun sorumluluğunun bulunmadığının vurgulanmasından ibarettir. Açıklanan gerekçelerle TTK'ya göre daha genel olan gerek TBK'daki gerekse TTK'nundaki komisyon sözleşmesine ilişkin hükümler uyarınca davacının taşıyanın gerçekleştirmiş olduğu ortaya çıkan zarardan sorumluluğu bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin varlığında, aracılık faaliyetinin gerçekleştirildiğinde, sözleşme bedelinde ihtilaf bulunmamaktadır.

Yapılan bilirkişi incelemesi dikkate alındığında sözleşme bedeli de davalı tarafça ödenmemiştir. Taraflar arasındaki ihtilaf taşıyıcının taşıması sırasında taşınan imtiyanın zarar görmesinden kaynaklı ortaya çıkan zararın davacının alacağından mahsup edilip edilmeyeceğine ilişkindir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında davalı zararını taşıyandan talep edilebileceğinden aracılık yapan davacının alacağından mahsup edileceğinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Alacak yabancı para alacağı olduğu için kanunun emredici düzenlemesi gereği faiz bakımından 3095 sayılı yasanın 4A maddesi uyarınca talep edilmesi gerektiğinden faize de 3095 sayılı yasaya uygun olarak karar verilmiştir. Alacak likit olduğundan ayrıca icra inkar tazminatına da hükmolunmuştur.

Başkan · E-imzalı · Üye · E-imzalı · Üye · E-imzalı · Katip · E-imzalı