Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/531 K.2019/760

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı arasında alım satım sözleşmesi nedeniyle davalıdan satın almış olduğu makinenin 1,5 yıl verimli çalışmasından sonra döküm kafasındaki arıza nedeniyle 2015 yılından itibaren hatalı üretim yaptığını, gizli ayıptan kaynaklanan hatanın davalı tarafa faks yoluyla bildirildiğini, davalı firma görevlileri tarafından makinadaki arızaların giderilmeye çalışıldığını, ancak üretimden kaynaklanan gizli ayıpların giderilemediğini, müvekkilin nama ifa kapsamında makinadaki ayıplı pompaları değiştirdiğini sonuç alınamadığını,

bu nedenle müvekkilinin seçimlik hakkını ayıplı olan makinaya ilişkin satım sözleşmesinden dönme şeklinde kullandığını belirterek, 236.336,00 TL satım bedeli ile nama ifa için yapılan harcamalarla ilgili 2 adet fatura bedeli olan 18.977,16-TL olmak üzere toplam 249.313,00-TL 'nin faiziyle birlikte davalıdan tahsili, bu talep kabul olmadığı takdirde makinanın aynı model yenisiyle değiştirilmesini , bu talepleri kabul edilmediği takdirde ayıp oranında bedel indirimi yapılmasını ve ödedidiği bedele faiz uygulanmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; alacağın zamanaşımına uğradığını beyan ettiği, esasa ilişkin beyanlarında ise makinadaki arızaların kullanıcı hatasından kaynaklandığını, buna rağmen sorunların iyi niyetle giderilmeye çalışıldığını, davacının nama ifa taleplerinin yerinde olmadığını, BK 229/1 maddesi gereğince satın alınanın ondan elde edilen ürünle birlikte elde edilen faydaların satıcıya iadesi mecburidir bu nedenle alınan makina ile davacı halen üretim yapmaktadır, Türkiye'deki en büyük üreticilerden biridir, bizde üretimlerinin ve karlarının tespitini talep ettiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

KANITLAR

Fatura, fax ihbarı, ihtarname, servis formu, tutanak, keşif, bilirkişi raporu, vs.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; davaya konu makinadaki gizli ayıplar nedeniyle makinenin davalıya iadesi, satış bedeli olarak davalıya ödenen tutar ile parça değişimleri ve masrafı bedelinin davalıdan tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi, makinadaki ayıpların tespiti ile ayıbın üretim hatasından mı kullanıcı hatasından mı meydana geldiğinin, değişim ve iade koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti, bu koşullar oluşmuyor ise, bedel indirimi gerekip gerekmediği, gerekiyor ise miktarı ile makinadan elde edilen yararların tespiti yönünden dava konusu makina ve davacıya ait ticari defterler üzerinde Makine Mühendisi, Poliüretan konusunda uzman Kimya Mühendisi bilirkişi ile SMMM bilirkişiler ile keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına, tanıklar keşif mahalinde hazır edildiğinde dinlenilmesi hususunda Kahramankazan/Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmıştır.

Tanık ...; " Arızalarla ilgili fabrika çalışanları tutanak tutmuşlar bizde onun üzerine teknik ekiple birlikte servis hizmeti icin geldik, vido dolum pompası arızalıydı bizde onun üzerine yeni pompa ile değiştirdik, diğer tutanaktaki arızalı olarak belirttikleri birçok şikayetleri giderdik, makinede test ve üretim yaptık, fabrikanın çalışanlarıyla servis formu düzenledik, servis formunda makinenin sorunsuz bir şekilde çalıştığını belirterek birlikte imzaladık, ayrıca arıza servis formuna arkadaşların makine ile ilgili önerilerini de yazdık."

Tanık ...;"Makinenin kuruluşunda geldim, kuruş hizmetlerinde bulundum ve çalıştırdım, sonrasında makine üzerindeki yön valflerinde sıkıntı olabileceğini gördük, iyileştirmek icin valf sistemini komple değiştirdik, hidrolik sistemden pinomatik sisteme çevirdik, neticede valf sistemindeki oluşabilecek sorunları gidermiş olduk, makineye dolum yapan dolum pompalarında ham madde bittiğinde bittikten sonra boş çalıştığı için ısınmadan kaynaklanan sorunlar oluşuyordu, firma elamanlarının ham madde tankının boş olduğunu görme imkanı olmadığı için yazılım değişikliği ile ham maddenin bitmesi ile pompanın çalışmasının durdurulması sağlandı, makine üzerine yaptığım işlemler bu kadardır, bu servis hizmetinin davacı tarafın isteği doğrultusunda kendim verdim ve ücretini de davacı taraftan aldım."

Tanık ...; "Makineyi ben kullanıyorum, en büyük sorunu makinenen kafa kısmında yaşadık, kafa kısmının komplesini kendimiz değiştirdik, bu değiştirmeden sonra kafa kısmı sorunsuz çalışıyor, dinomatikte arızalar hem davalı yanın hem bizim değiştirmemize rağmen hala devam ediyor, dolum pompasında hem yazılımdan önce hem de yazılımdan sonra arıza devam etmektedir, dolum pompasının motoru daha üç gün önce de yandı, yine değiştirdik."

Tanık ...;"Fabrikada elektrik teknisyeni olarak çalışmaktayım, makinelerde arıza durumunda müdahale için beni çağırırlar, ilk pompa dolum arızaları yaşanmaya başladı, üretici firmaya bildirdik, değiştirilebileceğini söylediler sonra servis gönderdiler, bu pompanın üçüncü yanışından sonra biz yazılım yüklenirse daha iyi olacağına dair öneri verdik onlarda bize bunun ücret karşılığı kendinizin yapabileceği onarımdır dediler, bunun üzerine yön valflerinde arıza çıktığında hem yön valfleri değişimi için hem de yazılım için onarımı yapacak olan Feridun bey beraberlerinde geldi, yön valfleri ücretsiz değişti,

yazılım güncelleme bedelini biz ödedik, yazılım güncellemesi yapılıca pompa uzun zamandır arıza yapmıyordu, fakat iki üç gün önce pompa yeniden arıza yaptı, pompayı biz değiştirdik, çünki servis bayadır gelmiyor, kafalar değişmeden önce döküm esnasında uyarı vermediği için imalat hatalı çıkıyordu, kafaları aynı şekilde biz değiştirdik, şuanda arıza olsa bile kafa durduruyor arızalı ürün çıkmıyor, şuanki haliyle herhangi bir anda arıza yaşanmıyor ama üç gün önce bir pompayı yine değiştirdik ve yön valflerinden biri şuanda hala arızalı." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Alınan 15/03/2017 tarihli bilirkişi raporunda; cihazın ayıplı olduğu, ayıbın gizli olduğu, bu durumda davacı tarafından Ankara 66. Noterliğinden 10/12/2015 tarih ve 26698 yevmiye numarası ile düzenlenen ihtarnamenin, davalı tarafa tebliğ tarihinden itibaren tanınmış olan 1 haftalık sürenin hitamı, 22/12/2015 tarihinden itibaren, tahsil tarihine kadar uygulanacak T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için öngördüğü reeskont faizi ile iadesi gerektiği bildirilmiştir.

Davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazlarının irdelenip değerlendirilmesi ve dava konusu makina 1,5 yıl sorunsuz çalışmış olduğundan , makinanın parça değişimleri sonunda keşif anında sorunsuz olarak çalışıp çalışmadığı, bilirkişi raporunda gizli ayıp olarak nitelendirilen ayıpların hangileri olduğu ve makinanın hangi aksamlarının çalışmamasından kaynaklandığı, bu aksamlarının çalışma nedenlerinin ne olduğu, gizli ayıp olarak değerlendirilen ayıpların makinanın kullanımını sürekli olarak engelleyip engellemediği veya ayıp oranında bedelde indirim yapılması hususunda kaanat oluşması halinde yapılacak bedel indirimin miktarının ne olduğu hususunda önceki bilirkişi kurulundan ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Alınan 08/08/2017 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacının (71.980 Euro x 3,20) =230.336,00-TL'lik satım bedeli ile davacı tarafından tamir yapıldığı ileri sürülerek dosyaya sunulan belgelerle belirlenen 68.208,32-TL olmak üzere toplam 298.544,32-TL alacaklı olmakla birlikte talepte bağlılık gereğince şimdilik talebi gibi 249.313,16-TL alacağı bulunduğunu, bu alacağa Ankara 66. Noterliğinden 10/12/2015 tarih ve 26698 yevmiye numarası ile düzenlenen ihtarnamenin, davalı tarafa tebliğ tarihinden itibaren tanınmış olan 1 haftalık sürenin hitamı, 22/12/2015 tarihinden itibaren, tahsil tarihine kadar T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için öngördüğü reeskont faizi uygulanması gerektiği bildirilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları ile dosyaya sunulan bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazlar değerlendirilmek üzere Makine Mühendisi ve Kimya Mühendisi bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir.

Alınan 08/02/2018 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu Polmek M350 Poliüretan Enjeksiyon Makinasının satış tarihinden itibaren 1,5 yıl sorunsuz çalışması, talimat mahkemesince 03/02/2017 tarihinde yapılan keşif sonucu makinanın bilirkişi incelemesi yapan heyetin keşif tarihinde makinanın sorunsuz çalıştığının belirtilmesi, makinaya garanti süresi içinde davacı tarafından müdahale edilerek pompa, yön valfi gibi yardımcı ünetelerin değiştirilmesi,

davacı tarafından değiştirilen basınç pompalarının makinanın orjinal pompalarından daha büyük kapasitede olması ve çalışma sırasında hammaddenin fazla basılması ile makine aksamları üzerinde ani basınç artışlarının olması, davacının 2,5 içerisinde 3 adet pompa değişimi sebebinin büyük kapasiteli pompa montajı olduğu, makinaya 12/12/2016 tarihinde makinanın orjinal pompa kapasitesine daha yakın olan 80 cc lik pompa monte ettiği, bu tarihten itibaren bu sorunun yaşanmadığı, makinada yapılan ilave yazılım ve güncellemelerinin davacının talebi doğrultusunda bedeli karşılığında yapıldığı,

makinada kimyasal malzemeler kullanılması nedeniyle çalışma süresince sürekli bakım gerektiren bir makine olması, makinadaki bazı zorunların bakım kaynaklı yaşanma ihtimalinin bulunması ve makinanın halen kullanılıyor olması gibi husustlar dikkate alındığında makinanın ayıplı olmadığı, makinada kullanılan kimyasallar yönünden bir problemin olmadığı,

davalının garanti süresi boyunca, davacıya düzenli ve sağlıklı servis vermemesi nedeniyle, davacının makinaya müdahale etmesine sebep olduğu ve makine aksamları hakkında bilgi sahibi olmaması nedeniyle makinaya 3 defa orjinal pompa kapasitesi üzerinde pompa monte ederek makinadaki sorunların artmasına sebep olması nedeniyle garanti süresi içinde davacının yapmış olduğu parça değişim bedelleri ile hammadde zayiatından sorumlu olduğu, bu bedeller toplamının 17.977,16-TL olduğu, davalı firmanın bu bedeli karşılaması gerektiği bildirilmiştir.

Tarafların idda ve savunmaları ile dosyaya sunulan iki bilirkişi raporu arasındaki çelişkilerin giderilmesi açısından Makine Mühendisi ve Kimya Mühendisi bilirkişilerden rapor alınması için İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır.

Alınan 21/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu makinadaki arıza ve sorunların teknik bir sorundan kaynaklandığı, dava konusu makinadaki arızaların kullanımdan kaynaklanmadığı üretimden kaynaklı bir problem olmasının ayıplı bir durum olduğu, bu haliyle makinada gizli ayıp niteliğinde bir problem olduğu bildirilmiştir.

Dosyanın önceki bilirkişilere tevdii ile davalı vekilinin itirazları değerlendirilmek suretiyle ek rapor alınmasına karar verilmiş, alınan 20/02/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda; kök rapordaki kanaatlerinde herhangi bir değişiklik olmadığı bildirilmiştir.

6098 Sayılı TBK' nın 219.maddesinde "Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.

Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı yasanın 227.maddesinde ise "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.

2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.

3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.

4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir." hükmü düzenlenmiştir.

Davacı tarafından davalıdan Polmek 350 Poliüretan makinesi satın alınmıştır. Dava konusu makine davacı tarafından belli bir süre kullanıldıktan sonra yüksek basınç hammadde pompasında, hammadde yön valflerinde ve döküm kafasında arızalar ortaya çıkmıştır. Bilirkişilerce makinedeki arıza ve sorunların teknik bir problemden kaynaklandığı, kullanımdan kaynaklanmayıp üretim kaynaklı olduğu, makinenin tasarımında sorunlar olduğu, mekanik hesapların, parça seçimi ve montajın uygun olmadığı ve bu haliyle makinenin gizli ayıplı olduğu kanaatine varılmıştır.

O halde yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davacının davasının kısmen kabulü ile; dava konusu Polmek 350 Poliüretan Makinesinin gizli ayıp nedeniyle davalı tarafa teslimine, satış bedeli olarak davalıya ödenen 204.451,99-TL ile parça değişimleri ve masraf bedeli olan 17.977,16-TL (8.650,44-TL + 9.326,72-TL'lik faturalar) olmak üzere toplam 222.429,15-TL'nin makinenin iade tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ait istemin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır