Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/646 K.2019/201

Mahkememizde görülmekte olan Hakem Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun Sebze Halleri Zabıta ekiplerince 17/01/2018 tarihinde 02:04 'te yapılan denetim sırasında ... plakalı araç ile taşınan 20320 adet kg patetesi... Gıda San.

Tic.A.Ş. tarafından kayıt sistemine bildirim yapılmadan satılmak üzere sevk edildiğini, 17/01/2018 tarih ve 001568 nolu ile düzenlenmiş cezalı hal rüsumu tutanağının düzenlendiğini, Belediye Encümeninin 25/01/2019 tarih ve 01.100 sayılı kararı ile davalı şirketten cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiğini, davalı tarafından, müvekkilinin düzenlediği encümen kararına karşı Bursa Hal Hakem Heyetine başvurulduğunu, Bursa Hal Hakem Heyetince yapılan inceleme neticesinde davalı aleyhine kesilen cezanın iptaline karar verildiğini,

Bursa Hal Hakem Heyeti Başkanlığının vermiş olduğu 16/04/2018 tarih ve 12 nolu kararının usul ve yasaya aykırı verilmesini nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, davacı iddialarının yerinde olmadığını, iptal edilen karara konu uyuşmazlığın Bursa Hal Hakem Heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olup, verilen kararın hukuka uygun olarak verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

KANITLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; Bursa Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 16/04/2018 tarih 12 nolu kararın iptaline ilişkindir.

Davacı kurumun Sebze Halleri Zabıta ekiplerince 17/01/2018 tarihinde 02:04 'te yapılan denetim sırasında ... plakalı araç ile taşınan 20320 adet kg patetesi... Gıda San. Tic.A.Ş. tarafından kayıt sistemine bildirim yapılmadan satılmak üzere sevk edilmesi nedeniyle, 17/01/2018 tarih ve 001568 nolu ile düzenlenmiş cezalı has rüsumu tutanağının düzenlendiği, davacı kurumun Belediye Encümeninin 25/01/2019 tarih ve 01.100 sayılı kararı ile davalı şirketten cezalı hal rüsumu alınmasına karar verilmesi üzerine davalı tarafından Bursa Hal Hakem Heyetine başvurusu sonucu verilen kararın Bursa Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 16/04/2018 tarih 12 nolu kararı ile iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

07/07/2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ilgili yönetmeliğin 23/2 fıkrasına göre, belediyelerin ilgili yönetmelik hükümleri saklı kalmak ve yetki alanları içinde olmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu yönetmelek hükümleri saklı kalmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları arasında denetim yapma yetkisine haizdir.

Aynı yönetmeliğin 47/1 fıkra (a) bendinde ise ; sisteme bildirilmeden toptan alınıp satılan yada toptancı halinde satılmak üzere bildirimde bulunup toptancı hali dışında toptan satılan mallar için rusumu tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde o mallar için oluşan bir önceki gün birim fiyatının en yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan en son birim fiyatının en yükseği alınarak belirlenen toptan satış bedelinin %25 'i oranında cezalı alınacağı hüküm altına alınmıştır.

5957 kanun ve ilgili yönetmeliğin 23/2 fıkrası hükmü uyarınca, 17/01/2018 tarihinde Sebze Halleri Zabıta ekibi tarafından yapılan denetimde davalı şirketin hal kayıt sistemine bildirmde bulunmadan satılmak üzere mal sevk ettiği gerekçesiyle yönetmeliğin 47.maddesi gereğince , İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümenin ,

25/01/2019 tarih ve 01.100 sayılı kararıyla 20320 kg patates x1,20 TL = 24.384,00 TL 'nin %25 'i olan 6.096,00 TL 'nin 5797 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkındaki Kanunun 8.maddesinin 8.fıkrası (a) bendi ile Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkındaki Yönetmeliğinin 47.maddesinin 5.fıkrası gereğince cezalı hal rüsumu olarak davalı şirketten alınmasına karar verildiği , davalı tarafından Bursa Hal Hakem Heyetine başvuruda bulunulduğu,

Bursa Hal Hakem Heyeti tarafından davalı şirket olan şikayet edenin dilekçesi, kesilen ceza tutanağı, irsaliye , kayıt sertifakası, bitki pasaportu ve kantar fişi gerekse Başkanlıklarının konuyla ilgili görüş yazısı dikkate alınarak davacı belediye tarafından davalı şirket aleyhine kesilen 17/01/2018 tarih ve 001568 nolu 6.096,00 TL bedelli cezalı hal rüsum tutanağının 16/04/2018 tarih ve 12 nosu ile iptaline karar verilmiştir.

Hal hakem Heyetleri ,Hal hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmeliğin 5.maddesi uyarınca üreticiler ile meslek mensupları aralarındaki kanunu uygulanmasıyla ilgili ihtilaflara bakakmaya görevlidir.Oysa cezayı düzenleyen İzmir Büyükşehir Belediyesi üretici veya meslek mensubu değildir.Bu nedenle düzenlenen cezalı hal rüsümuna itirazı Hal Hakem Heyeti inceleyemez.Bu gerekçeyle Bursa Hal Hakem Heyetinin kararının kaldırılması gerekmiştir.

Dava konusu işlemle ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, hal rüsumunun ceza olarak istenmesi ve söz konusu kararın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması , davaya konu edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 17/01/2018 tarih ve 001568 nolu kararının iptaline dair Bursa Hal Hakem Heyetinin 16/04/2018 tarih ve 12 nolu kararanın iptaline ilişkin açılan davanın görüm ve çözüm yerinin 2577 sayılı İYUK'nun 2/1-a bendi hükmü gereğince İdari Yargının (Vergi Mahkemesinin ) görev alanına girdiği açıktır. Bu nedenle Bursa Hal hakem Heyeti yetkisiz olup verdiği kararın kaldırılması gerekmiştir.

Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi Encümeninin düzenlemiş olduğu cezalı hal rüsümuna yapılan itirazı inceleme merci İzmir Hal Hakem Heyetidir.Bu nedenle Bursa Hal Hakem heyetinin yetkisiz olması nedeniyle ve bu yetki kamu düzenine ilişkin olduğundan kararın iptal edilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan tüm gerekçelerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.