Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/392 K.2021/346

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; temlik borçlusu ... ile davalı kooperatif arasında mülkiyeti kooperatife ait Bursa İli, Görükle İlçesi, Göçmen Konutları, Armutluk Mevkiinde kain 808 Ada 1 Parsel ve 809 Ada 1 Parseller üzerinde bulunan inşaatların bir kısım kaba inşaat işleri ve ince işlerinin yapımı konusunda 18.07.2016 tarihli İnşaat İşlerinin Yapımına İlişkin İnşaat Yapım Sözleşmesi tanzim ve imza edilmiş ve yüklenici olarak ...'e yer teslimi yapıldığını, ... ile davalı Kooperatif arasındaki iş yapım sözleşmesi devam ederken ve 5 yıl boyunca yapılmış işlerle ilgili ... ve alt taşeronlarınca yapılmış işlere ilişkin,

... ve alt taşeronlarına eksik ve kusurlu işlerle ilgili ve sözleşmenin feshine ilişkin hiçbir ihtar ve ihbarda bulunulmamışken, çevre düzenleme işlerinin de ... tarafından işe başlanmış olması, malzeme tedarikinin yapılarak işin yapımı için gerekli olan, parke taşlarının, inşaat demirlerinin, kum ve sarf malzemeleri şantiyeye indirilmiş olması, çevre duvar kazılarının yapılmış olması, bir bölümünün kalıplarının çakılmış olmasına rağmen, ...' in yazılı oluru alınmadan yeni yönetimce işin başka bir taşerona yaptırılması, ...’in de yeni yöneticilerin tehdit ve hakaretlerine maruz kalındığını, davalı S.S. ...

Konut Yapı Kooperatifi yeni yönetimince, hak edişi tanzim ettirilmediğinden, kesilecek faturaları tanzim ettirilmediğinden, nam ve hesabıma alt taşeronlarına yapılan ödeme bilgileri tarafına verilmediğinden, 6 aylık sürede biter diye imzalanan, ancak kooperatifin ekonomik imkansızlıkları ve mali sorunları ile,

bir önceki taşeronun eksik ve kusurlu işlerinden dolayı sözleşme dışı pek çok ilave işlerin çıkması nedenleriyle 5 yılda bitmeyen ve 1 lira fiyat farkı verilmeyen yapılan işlerin güncel piyasa rayiç fiyatları ve Bayındırlık birim fiyatlarına göre değerlerinin tespit edilmesini müteakip, davalı kooperatife ve üyelerine mahkeme bilirkişilerince tespit edilecek değerler üzerinden faturalarının kesilerek ayrı ayrı alacak davalarının açılmasına mesnet oluşturmak üzere, 18.07.2016 tarihli Görükle Göçmen Konutları, Armutluk Mevkii,

808 Ada 1 Parsel ve 809 Ada 1 Parsel Üzerinde Kaba ve İnce İnşaat İşlerinin Yapımına İlişkin İş Yapım Sözleşmesi ve Ek Sözleşme kapsamında, ... ve alt taşeronlarınca yapılmış olan sözleşme kapsamında ve ilave yapılan tüm işlere ilişkin; yapılan işlerin piyasa rayiç fiyatları ile bayındırlık Birim fiyatları ile ayrı ayrı, tespit ve değerlendirmelerinin yapılarak, yapılan işlerin bedellerinin iki ayrı birim fiyata göre tespit edilmesi, kooperatif üyelerinin dairelerinde, standart işler dışında yapılmış olan.

Elektrik işleri, Mobilya işleri, Vitrafiye işleri, Işık bandı işleri ve varsa ilave diğer işlerin daire daire tespiti hususunda, konusunda uzman bir inşaat mühendisi, bir elektrik mühendisi, bir makine mühendisi bilirkişiden oluşan heyet tarafından Piyasa rayiç fiyatları ile Bayındırlık Birim fiyatları ile tespit edilerek yapılan işlere ilişkin rapor alınmasını, davalı Kooperatif ile ... arasındaki ana iş yapım sözleşmesi, ek sözleşme ve Alt Taşeronlar arasında tanzim ve imza edilmiş olan ödeme garantörlüğü sözleşmeleri gereği işin başından itibaren;

...’e ve alt taşeronlarına ve ... nam ve hesabına yapılmış olan tüm ödemelere ilişkin ödeme belgelerinin suretlerinin, dükkan hisse devir belgelerinin suretlerinin, ... ve taşeronları ile ilgili alınmış tüm kararların Karar defteri suretlerinin ,

üye kayıt defteri suretlerinin ,kooperatif yöneticilerince iki imzalı olarak aslı gibidir kaşeli ve ıslak imzalı olarak sayın mahkemeye teslim edilmesi ve akabinde yapılan imalat bedelleri toplamından yapılan ödemeler tenzil edildiğinde davalı kooperatiften ve üye dairelerinde standart işler dışında yapılmış tüm işlerin daire daire piyasa rayiç fiyatlarına göre ve Bayındırlık Birim fiyatlarına göre ayrı ayrı bakiye alacağının çıkartılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ

Dava, temlik borçlusu ... ile davalı kooperatif arasında mülkiyeti kooperatife ait Bursa İli, Görükle İlçesi, Göçmen Konutları, Armutluk Mevkiinde kain 808 Ada 1 Parsel ve 809 Ada 1 Parseller üzerinde bulunan inşaatların bir kısım kaba inşaat işleri ve ince işlerinin yapımı konusunda 18.07.2016 tarihli İnşaat İşlerinin yapımı konusunda yapılan sözleşme gereği yapılan tüm işler ile bedelinin, bakiye alacağının tespitine ilişkindir.

Dava tarihinde yürürlükte olan HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen tespit davaları, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır ve eda davasının öncüsü durumundadır. Henüz koşulları tamam olmadığı için açılamayan eda davası için ilerdeki hukuki ilişkinin açıklığa kavuşturulması bakımından, kesin delil olarak kullanılmak üzere tespit davası güncel bir yarar var ise açılabilir.

Tespit davasının konusu maddi vakıalar değil, yalnız hukuki ilişkiler olabilir ve hukuki ilişkinin var olup olmadığının hemen tespitinde davacının güncel bir yararı bulunmalıdır.Hukuki yararın varlığı, dava koşulu niteliğinde olup; mahkemece, kendiliğinden gözönünde tutulur. Dava, hakkın ihlali nedeniyle mahkemeden hukuki korunma istemidir.

Dava hakkı da, hukuki yarar ile sınırlıdır.Davacı, ihlal edildiğini ileri sürdüğü hakkını elde edebilmek için mahkeme kararına muhtaç bulunmalıdır. Bu bağlamda, hukuki korunmada (davada), zorunluluk olmalıdır. Tespit davası ile istenen hukuki korunma, eda davası ile tamamen elde edilebilecekse o zaman davacının ayrı bir tespit davası açmasında hukuki yararı yoktur. Îdeal veya geleceğe dönük bir yarar yeterli değildir.

Kural olarak, eda davalarında hukuki yararın varlığı asıldır ve ayrıca bu yönde bir ispat yükümlülüğü yoktur. Eda davası ile aynı zamanda davanın dayandığı hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun tespiti de hüküm altına alınır ve buna bağlı olarak eda emrini kapsar. O halde eda davası açmak mümkün ise tespit davası açılamaz. Tespit davalarında ise; hukuki ilişkinin varlığının, hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerekir.

Bu da, üç şartın birlikte varlığına bağlıdır.

a)Davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel (halihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı;

b)Bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı;

c)Yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

O halde somut olayda yukarıdaki açıklamalar ışığında, davacının temlik aldığı eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacağının belirlenmesi için açtığı bu tespit davasında korunmasını gereken güncel bir hukuki menfaati yoktur. Davacı bu dosyadaki talebini açacağı eda davası ile talep etmesi gerekirdi.Bu nedenle davacının tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.