Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/830 K.2024/153

B Blok Nilüfer/ BURSA

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 07/09/2023

KARAR TARİHİ : 07/02/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 15/02/2024

Öncesinde mahkememize ait 2023/649 D.İŞ sayılı dosyası ile ödeme yasağı konulması açıldığı ve değişik iş kaydının kapatıldığı ve tevzi bürosuna gönderildiği ve tekrar bu kez Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davası açıldığı ve yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA; davacı vekili mahkememize ait 2023/649 değişik iş sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde özetle.

Davacı vekili müşteki ...'in aralarında bulanan ticari ilişki nedeniyle ...'a toplamda 1.800.000,TL olacak şekilde; ağustos, eylül ve ekim aylarının son günleri tarihli, her ay 2 şer adet olmak üzere, 6 adet 300.000,00 TL'lik çek verdiğini, ancak şüpheli ... bu çekleri kaybettiğini söyleyerek müvekkilinden yenilerini talep ettiğini, bu durum üzerine müvekkilinin Türkiye İş Bankası Üçevler Şubesine müracaat ederek çeklerin kaybolduğunu, iptal edilip edilemeyeceği konusunda bilgi almak için başvurduğunu,

banka görevlisinin ise iptal edilebileceğini ve iptal edilen çeklere banka tarafından ödeme yapılmayacağını belirterek işlemi gerçekleştirdiğini, müvekkilinin bu işlemin yapıldığına dair bankadan dekont talep ettiğinde kendisine bu 6 adet çekin iptal edildiğine dair dekont teslim edildiğini, müvekkilinin de bankaya güvenerek, mükerrer ödeme yapılmayacağı güveniyle, kaybolduğu iddia edilen çekleri aynı tarihli ve aynı miktarlı olarak hazırlayarak ...'a tekrar verdiğini, müvekkilinin ticari ilişkilerinden dolayı güvendiği,

çekleri kaybettiğini söyleyen, ...'a 6 adet 300.000,00 TL lik yeni çeklerini teslim ettiğini, 30.08.2023 tarihli çeklerin ödeme günü geldiğinde şüpheli ..., kendisine yeniden verilen çekleri bankadan tahsil ettiğini, ancak kaybettiğini beyan ettiği 30/08/2023 tarihli çeklerden(2 adet) bir tanesi kimliği müvekkil tarafından bilinmeyen kişi tarafından bankadan tahsil edildiğini, kaybedildiği söylenen 30/08/2023 tarihli çeklerden bir tanesi ise hala piyasada bulunmakta olup, müvekkilin hesabından tahsil edilme tehlikesi olduğunu belirterek Türkiye İş Bankası,

Üçevler Şubesi’ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına,Türkiye İş Bankası, Üçevler Şubesi’ndeki hesabı üzerinden keşide edilen 3401401-3401402-3401403-3401404-3401405-3401406 seri numaralı 1.800.000,00 TL tutarındaki 30/08/2023(2 adet)-30/09/2023(2 adet)-30/10/2023(2 adet) tarihli çeklerin, zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Öncesinde mahkememize ait 2023/649 D.İŞ sayılı dosyası ile ödeme yasağı konulması açıldığı ve davacı vekilinin talebine konu hususların değerlendirilebilmesi için dosyanın esas defterine kaydının yapılması gerektiği, davacı vekilinin talebinin değişik iş olarak kaydedilmiş olması nedeniyle değişik iş kaydının kapatılması ve mahkememiz esas defterine kaydının yapılması için dosyanın Bursa Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine karar verildiği, tevzi bürosuna gönderildiği ve tekrar bu kez eldeki Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davası açıldığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce davacı vekili tarafından hamili bulunduğu çekin zayi olduğundan bahisle iptali ile başkasına ödenmemesi hususunda ödeme yasağı talep etmiş olmakla. TTK'nun 818/1-s maddesi delaletiyle, aynı kanunun 757 ve 762.

Maddeleri uyarınca; ödeme yasağı talebinin %15 teminatla kabulü ile; teminat bedeli yatırıldığında, dava konusu çekin ibrazı halinde ödeme yapılmayarak çekin karşılığı bulunuyor ise ayrı bir hesapta bloke edilmesi konusunda, ilgili bankaya yazı yazılmasına, çek hesabı yönünden: İlgili banka şubelerine yazı yazılarak; çek hesabının kime ait olduğunun, karşılığının bulunup bulunmadığının, çekin ibraz edilip edilmesinin, şayet ibraz edilmiş ise veya ibraz edilir ise ibraz tarihi ve ibraz edenin kimlik bilgilerinin, ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarını araştırılarak,

çeki ibraz edenlerin çek aslı ile birlikte mahkememize müracaatlarının sağlanmasının istenmesine, yasal ilanlar yönünden; ilan masrafı davacı tarafça dosyamıza tamamlandığında; çekin zayi olduğu hususunda Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde 3 kez ilanın yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Celse arasında yasal ilanların yapıldığı, gazete parçalarının dosya içerisine döndüğü, muhatap bankaya yazılan yazıya cevap verildiği, 01/11/2023 tarihli yazı cevapları ile çeklerin ibraz edildiği bilgisinin verildiği, çeklerin tümü hakkında ayrı ayrı icra takipleri başlatılmış olup müvekkili tarafından ticari hayatına devam edebilmek için çek bedellerinin icra müdürlüklerine ödenip infazen kapatıldığını, icra mahkemesinde borca itiraz davalarının devam etmekte olduğunu,

ayrıca cezai yönden işlem yapılması için T.İş Bankası AŞ ve müvekkili ile aralarında ticari ilişki bulunan ... hakkında şikayette bulunulmuş olup savcılık soruşturmasının da devam etmekte olduğunu, ayrıca bir menfi tespit davası açılmadığını, icra mahkemelerince ihtiyati tedbir taleplerinin de kabul edilmediğini, hacizler başlayınca müvekkili tarafından mecburen ödemeler yapıldığını, menfi tespit davası açılması konusunda arabuluculuk başvurusu yaptıklarını, hem müvekkilinin borçlu olmadığı yönünden yani 2. kez üretilen çeklere ilişkin borçlu olmadığı yönünden açacakları bir menfi tespit ve istirdat davası olacağını,

müvekkilinin ilk kez düzenlediği ancak daha sonra banka tarafından iptal edilen 6 adet toplam 1.800.000,00.-TL bedelli çeklerden dolayı lehtar ... ile ticari ilişki içinde olduklarını, asıl taleplerinin ödeme yasağına ilişkin olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından 20/10/2023 tarihli beyan dilekçesi ile dava dilekçesinde ödeme yasağı talep ettikleri çeklerin seri numaralarının sehven yanlış yazıldığını, ödeme yasağı konulduğunu ve bankaya bildirildiğini, bu durum üzerine bankanın kendilerinde bu seri numaralarına ait çeklerin olmadığını bildirdiği, ödeme yasağı konulması gereken çek numaraları.

3011401, 3011402, 3011403, 3011404, 3011405, 3011406 olduğunu bildirdiği, yine 23/10/2023 tarihli beyan dilekçesi ile mahkememizin 14/09/2023 tarihli Tensip Tutanağı kararı gereği, ödeme yasağı talebi yönünden; toplam her biri 300.000,00 TL olan 6 adet çek için %15 teminat karşılığında Ödeme Yasağı Kararı Verilmesine karar verildiğini, ancak müvekkilinin ticari faaliyetlerinde aksama olmaması adına günü gelen 4 çeki ödediğini, geriye 30/10/2023 tarihli, 3011405-3011406 seri numaralı toplamda 600.000,00 TL olan 2 adet çek kaldığını, bu iki çekin %15'ine tekabül eden 90.000,00.-TL teminatın dosyaya yatırıldığını,

dava konusu çekin ibrazı halinde ödeme yapılmayarak çekin karşılığı bulunuyor ise ayrı bir hesapta bloke edilmesi konusunda, ilgili bankaya yazı yazılmasını, yine aynı tensip zaptı 5 nolu kararda yazan Yasal İlanlar Yönünden. 1.130,00.-TL İlan masrafının da dosyaya yatırıldığını, çekin zayi olduğu hususunda Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde 3 kez ilanın yapılmasını talep ettiklerini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce Türkiye İş Bankası Bursa Nilüfer Üçevler şubesine yazılan yazıya cevap olarak 01/11/2023 tarihli yazısında 3011401 seri numaralı çekin 31.08.2023 tarihinde Royal Tohumculuk ve

Tarım Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ödenmiş olduğu,

3011402 seri numaralı çekin Takas sistemi ile 31.08.2023 tarihinde ... tarafından ibraz edildiği ve karşılıksız belgelendirildiği,

3011403 seri numaralı çekin takas sistemi ile 4840093667 VKN- İzole Kiremit San. ve Tic.A.Ş. tarafından 02.10.2023 tarihinde ibraz olduğu ve karşılıksız

belgelendirildiği, 3011404 seri numaralı çekin takas sistemi ile 02.10.2023 tarihinde Mehmet Subaşı tarafından ibraz olduğu ve karşılıksız belgelendirildiği,

3011405 seri numaralı çekin üzerine Mahkememize ait 2023/830 Esas sayılı kararına istinaden 24.10.2023 tarihinde ödemeden men kararı işlendiği, çekin

30.10.2023 tarihinde takas aracılığı ile ... İnş.San.Tic.Ltd.Şti firması tarafından ibraz edilmiş olduğu,

3011406 seri numaralı çekin üzerine Mahkememize ait 2023/830 esas

sayılı kararına istinaden 24.10.2023 tarihinde ödemeden men kararı işlendiği,

30.10.2023 tarihinde takas aracılığı ile MFC Grup Otomotiv Gıda San Ltd Şti

tarafından ibraz edilmiş olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." hükümleri yer almaktadır.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede; çeklerin tümü hakkında ayrı ayrı icra takipleri başlatılmış olup davacı tarafından ticari hayatına devam edebilmek için çek bedellerinin icra müdürlüklerine ödenip infazen kapatıldığı, icra mahkemesinde borca itiraz davalarının devam etmekte olduğu, ayrıca cezai yönden işlem yapılması için T.İş Bankası AŞ ve davacı ile aralarında ticari ilişki bulunan ... hakkında şikayette bulunulmuş olup savcılık soruşturmasının da devam etmekte olduğu, ayrıca bir menfi tespit davası açılmadığı, icra mahkemelerince ihtiyati tedbir taleplerinin de kabul edilmediği,

hacizler başlayınca davacı tarafından mecburen ödemeler yapıldığı, menfi tespit davası açılması konusunda arabuluculuk başvurusu yaptıkları, hem davacının borçlu olmadığı yönünden yani 2. kez üretilen çeklere ilişkin borçlu olmadığı yönünden açacakları bir menfi tespit ve istirdat davası olacağı, davacının ilk kez düzenlediği ancak daha sonra banka tarafından iptal edilen 6 adet toplam 1.800.000,00.-TL bedelli çeklerden dolayı lehtar ... ile ticari ilişki içinde olduğu, davacı tarafın asıl talebinin ödeme yasağına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Çekler hakkında 818/s maddesi atfıyla uygulanması gereken TTK' nun 758/(1) maddesine göre çek veya senedi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkemenin dilekçe sahibine iade davası açmak üzere süre verileceği düzenlenmiştir.

Zayi nedeniyle iptal davası devam ederken hamilin ortaya çıkması halinde mahkemece başkaca hiçbir husus araştırılmaksızın davacıya hamile karşı istirdat davası açmak üzere kesin mehil verilir ve dava açıldığı takdirde konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına, açılmadığı takdirde davanın reddine karar verilir.

Bu durumda zayii edildiği bildirilen çeklerin bankalara ibraz edildiği, çeklerin kaybolmadığı, davacı yanca çek hamilleri aleyhine istirdat davası da açılmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜ M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere; 1- DAVANIN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60.-TL maktu harçtan peşin yatırılan 444,60.-TL harcın mahsubu ile fazla alınan 17,00.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 4-HMK'nın 333. Maddesi gereği yatırılan ve kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden itibaren davacı tarafa İADESİNE, Dair, davacı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Yargı yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/02/2024

Başkan ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Katip ... · e-imza