Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1169 K.2025/1148

Mahkememizde açılan davanın açık muhakemesi sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin 2015 senesinde ... ile ticari ilişkide bulunduğunu, bu ticari ilişki nedeni ile eser sözleşmesi akdedildiğini ve tarafların arasındaki ticaret noktalandığını. Tarafların ticaretleri sırasında müvekkilinin işlerinin geçici olarak bozulduğunu ve müvekkilinin ... 15.000,00 TL borcu olduğunu.

Bu borç sebebiyle taraflar 03.06.2015 düzenleme tarihli bono imzalandığını ve 30.10.2016 tarihini de ödeme günü olarak kararlaştırıldığını. Müvekkilinin ... borcunu ödediğini. ... müvekkiline senedi kaybettiğini söylediğinden de geri alamadığını.

Müvekkili ile arasında ticari ilişkiden dolayı müvekkilinden herhangi bir alacağı kalmamasına rağmen senedi kaybettiğini söylemesine karşın anılan senedin ödeme gününü tahrif ettiğini ve oğlu ...'a muvazalı şekilde devrettiğini, ve takip başlatıldığını. Davaya konu senedin zaman aşımına uğradığını, bu nedenle davamızın kabulüne, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile ...

13. İcra Müdürlüğü'nün 2021/ E. Sayılı dosyasıyla yapılan takibin iptaline, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın dava dilekçesinde başlatılan takibin haksız olduğunu ileri sürmüşse de, dava dilekçesinde ve ekinde bu iddialarını destekleyecek yazılı bir delil sunmadığını. Ödendiği iddia olunan bonolara karşılık olarak hiçbir belge, dekont sunulmadığını. Bu nedenle davanın reddine, davacı yan aleyhine dava konusunun %20’sinden aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVANIN KRONOLOJİK SEYRİ

Mahkememizce "Davacı ilgili senedin eser sözleşmesine istinaden verildiğini ve senet üzerindeki imzada tahrifat yapıldığını iddia etmektedir. Kambiyo senetleri illetten mücerret senetler olup, bir sözleşmeye istinaden verilmesi durumunda bu hususun ispatı yazılı olarak yapılmalıdır.

Somut olayda davacı, senedin ödendiğini ve davalı tarafından kendisine teslim edilmeyerek aynı senedin yeniden takibe konu edildiğini iddia etmekte ise de, senedin ödendiğine dair her hangi bir dekont yada belge sunamadığı, senetle ispat sınırının üzerinde bir ödeme olduğundan ödeme hususunun yazılı olarak ispat edilmesi gerektiği, davacı vekilinin mahkememizin 17/11/2022 tarihli duruşmasında da ödemeye ilişkin belge bulamadıklarını beyan ettiği anlaşıldığından davacının davasını yazılı deliller ile ispat edemediği gözetilerek davanın reddine,

dava değerinin %20'si oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar vermek gerekmiş" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Tarafların istinafı üzerinde, ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 07.11.2024 tarih, 2023/ Esas sayılı ve 2024/ Karar sayılı kararında " TTK 661.maddesi uyarınca zamanaşımına uğramış bir bonodan kaynaklı menfi tespit davası olup, keşideci davacı, davalı ... lehdar, davalı ... ise hamil sıfatındadır.

Zaman aşımına uğramış senet yazılı delili başlangıcı niteliğinde olup, keşidecinin lehdara yönelik ancak alacak temel ilişkiye dayanılmak suretiyle talep edilebilir. O ilişkiden doğan bir alacağın bulunduğu ve alacak miktarını kanıtlama yükümlülüğü de alacaklı tarafa aittir. ... 04.04.2007 gün ve 2007/...

2007/... sayılı kararında da benimsendiği gibi "zamaşımına uğrayan ve imzası inkar edilmeyen bono, temel borç ilişkisi bakımından yazılı delil başlangıç niteliğindedir." HMK 202 md. (HUMK 292) göre, senetle ispatı gereken bir konuda yazılı delil başlangıcının varlığı halinde tanık dinlenebilir.

O halde davacının davalı ...' e yönelik davasında ispat yükü davalı ...'te olup davalının tüm delilleri değerlendirilerek gerekirse yemin delili hatırlatılarak karar verilmesi gerekirken sadece kambiyo senedinden gidilerek karar verilmesi doğru olmamıştır.

Davacının davalı hamil ...'a yönelik olarak ise ancak sebepsiz zenginleşmeye yönelik istemde bulunabileceği, sebepsiz zenginleşmedigini ise davacı borçlunun ispat etmesi gerektiği, o halde davacının davalı ...'a yönelik davasında ispat yükü davacıda olup davacının tüm delilleri değerlendirilerek gerekirse yemin delili hatırlatılarak karar verilmesi gerekirken sadece kambiyo senedinden gidilerek karar verilmesi doğru olmamıştır.

Ayrıca, davalı vekilinin zaman aşımı itirazları da mahkemece hiç değerlendirilmeden karar verilmiştir. Mahkemece öncelikle yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca zaman aşımı itirazları değerlendirilerek karar verilmesi gerekir." gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava eser sözleşmesine istinaden verilen 15.000,00 TL tutarlı bononun ... 13. İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı takip dosyasına konu edilmesi üzerine açılan menfi tespit davasıdır. Kural olarak eser sözleşmesinde zamanaşımı süresi 5 yıldır. Davacı da dava takip konusu senedi eser sözleşmesine istinaden verdiğini iddia etmiştir. TBK 156.

Maddesi "Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır." şeklinde olup, borç bir geçerli ve ya geçersiz bir senede bağlandığından yeni zamanaşımı 10 yıldır. Nitekim senedin düzenleme tarihi üzerinden 10 yıllık süre geçmeden takip yapıldığından borcun zamanaşımına uğradığından söz edilemez.

Dolayısıyla davacının borcun zamanaşımına uğradığı iddiası doğru görülmemiştir.Her ne kadar istinaf kararında davacının davalı ...'e yönelik ispat yükünün davalı üzerinde olduğunu iddia etmiş ise de, davacı borcun varlığını ikrar etmiş ve ödeme savunmasında bulunmuştur. Bu husus mürekkep murtabit ikrar kabilinden olup, ispat yükünün yer değiştirmesi sonucunu doğurur.

Kural olarak asıl ilişkideki borcu davalı ispat etmeli ise de, bu noktada davacı ispat yükünü ödeme savunması ile üstüne aldığından, ödediğini ispat etmelidir. Davacı ödediğini ispat etmekle yükümlü olduğundan bu yöndeki istinaf ilamına katılmak mümkün olmamıştır. Dolayısıyla davacı ödeme savunmasını yazılı veya başkaca bir delil ile ispatlayamadığından davacının davalı ...'e yönelik davasının reddine karar vermek gerekmiştir.Nitekim ...

3. Hukuk Dairesi'nin 09.02.2022 tarih, 2021/... Esas ve 2022/... Karar sayılı kararında benzer bir husus "Bileşik (mürekkep) ikrarda ise, bir tarafın ileri sürdüğü vakıanın doğru olduğu ve bildirilen vasıfta bulunduğu karşı tarafca kabul edilmekle birlikte, ikrara öyle bir vakıa eklenir ki, eklenen bu vakıa, ya ikrar edilen vakıanın hukuksal sonuçlarının doğmasını engeller ya da onu hükümsüz kılar.

Bileşik ikrar, ikrara konu olan vakıa ile, ona eklenen vakıa arasında bir bağlantı bulunup bulunmamasına göre de bağlantılı bileşik ikrar ve bağlantısız bileşik ikrar olarak ikiye ayrılır. (....

E. 2004/ K.2004/ 2004, ....E.2003/ K.2003/ T.12.3.2003) Az yukarda belirtilen açıklamaların ışığı altında, somut olaya bakacak olursak; davalı, davaya cevap dilekçesinde takibe konu bonolara ilişkin borcun ödendiğini savunmuş olup, davalının bu ikrarı, yapıldığı yere göre, kesin delil niteliğindeki mahkeme içi ikrar, içeriği itibariyle ise bağlantılı birleşik ikrar niteliğindedir. Buna göre davalının, aldığı borcu ödediğini de yasal delillerle ispatlaması gereklidir.

(Bkz.aynı nitelikteki 13. HD. T.12.2.2002 E.2002/, K.2002/.

13.HD E.2002/, K.2003/ T.10.4.2003 sayılı kararları) O halde mahkemece davalıdan, dava konusu borcu davacıya ödediğine dair delilleri sorulup, ispat hakkı tandıktan sonra, hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, davanın usulden reddi şeklinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. " şeklinde karara bağlanmıştır.Davacı sebepsiz zenginleşmediğini ispatlamak amacıyla davalı ...'a istinaf ilamı doğrultusunda yemin teklif etmiştir.

Davalı ... ise davacının sebepsiz zenginleştiğine dair 09.10.2025 tarihli duruşmada yemini eda etmiştir. Dolayısıyla istinaf ilamı dikkate alınarak eda edilen yemin uyarınca davacının davasını ...'a karşı da ispatlayamadığı gözetilerek bu davalı yönünden de davanın reddine karar vermek gerkemiştir.Davacının almış olduğu tedbir ile davalının alacağına geç kavuşmasına sebebiyet verdiği gözetilerek İ.İ.K. 72/4.

Madde uyarınca alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmiştir. Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE, 3.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

2-Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 256,17-TL harcın mahsubu bakiye 359,23-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine,

3-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden; karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Asgari Avukatluk Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 15.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,

4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 Sayılı HMK'nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafa İADESİNE,

Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri Nezdinde ... açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okundu, usulen anlatıldı. 09/10/2025

Katip · ✍e-imzalı Hakim · ✍e-imzalı