Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/779 K.2025/60

... VEKİLİ :Av. ..

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 14/08/2024

KARAR TARİHİ : 15/01/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :20/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (...) ile müvekkili arasındaki ticari ilişkiye karşılık ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından çekler keşide edildiğini ve çeklerin ... Kargo Yurtiçi Yurtdışı Taşımacılık A.Ş. ile müvekkiline kargolandığını ve kaybolduğunu belirterek çeklerin zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğunu belirterek davanın kabulü ile keşidecisi ...

Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, keşide tarihi 01/11/2024, keşide yeri Samsun olan, 9456077 seri nolu, Halkbank Samsun Ticari Şubesine ait 2.000.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...

Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, keşide tarihi 06/12/2024, keşide yeri Samsun olan, 9456078 seri nolu, Halkbank Samsun Ticari Şubesine ait 2.043.610,40-TL bedelli çeklerin ödenmesinin tedbiren durdurulmasına ve çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir (Bozer, Ali/ Göle, Celal; Kıymetli Evrak Hukuku 8. Baskı, Ankara 2018, s. 119).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."

Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85). Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

TTK'nun 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.

Somut olayda iptali talep edilen çek aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz davacıya ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır. Talebe konu çek de lehdar olarak davacı yazılmış ise de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir.

Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/4524E. 2012/9838K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir.

Bu durumda, davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40.-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80.-TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacıya İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/01/2025

Başkan ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Katip ... · e-imza