Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/480 K.2026/304

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirketin doğal kaynak suyu üreticisi olduğunu, müvekkili şirketin ise ... ilinde davalı şirkete ait su markasının bayiliğini yapmaktayken davalı yanın hiçbir gerekçe bildirmeksizin tek taraflı ticari ilişkiyi sonlandırarak satışı durdurma kararı sonrası bu faaliyetine son verdiğini, taraflar arasında ticari ilişki devam etmekteyken, davalı şirketin ileride parçalar halinde davacıya göndereceği ürünler karşılığında, keşidecisi müvekkil şirket olan, lehtarı ise davalı şirket olan, ...

Bankası ...

Şubesi’ne ait, 27.09.2024 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.10.2024 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.11.2024 vade tarihli, ,,, seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.12.2024 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.01.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.02.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.03.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli,

27.06.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli 10 adet avans çeki 27.05.2024 tarihinde keşide edilerek tamamının aynı gün davalı şirket yetkilisi ... teslim edildiğini, davalı şirketin günü geldiğinde kendisinde bulunan avans çekleri bankadan düzenli olarak tahsil etmekteyken hiçbir gerekçe bildirmeksizin müvekkiline mal satışını durdurduğunu, bundan sonra herhangi bir teslimat yapılmayacağını bildirdiğini, 05.07.2024 tarihinden beri şirketler arasında herhangi bir alım-satım ilişkisi söz konusu olmadığını,

müvekkiline teslim edilen ürünlerin tüm karşılığının davalı tarafa avans olarak teslim edilen çeklerin bir kısmı kullanılarak ödendiğini, ancak davalı şirkete teslim edilen avans çeklerin toplam değerinin davacının ödemesi gereken tutardan çok daha fazla olduğunu, buna göre, davalı şirket tüm alacaklarını tahsil ettikten sonra dahi.

27.03.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli çekin 74.046,81 TL'lik kısmı, 27.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli çekin tamamı, 27.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli çekin tamamı, 27.06.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli çekin tamamının bedelsiz kaldığını, bedelsiz kalan çeklerin kullanılmaması ve iade edilmesi hususunda davalı şirket aleyhine ...

2. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 11.03.2025 tarihli ihtarnamesi keşide edildiğini, ancak ihtara rağmen çeklerin müvekkiline teslim edilmediğini, o tarihte davalı şirketin elinde bulunmasına rağmen bedelsiz kalan çek bedeli toplamının 554.046,81 TL olduğunu, ihtarnamenin davalı şirkete tebliğini takiben iki hafta sonra günü gelen 27.03.2025 tarihli çekin kendilerine iade edilmediği gibi çek bedelinin tamamının haksız şekilde davalı tarafça tahsil edildiğini, hali hazırda 27.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.06.2025 vade tarihli,

... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli toplam üç adet çekin herhangi bir borç karşılığı olmaksızın tamamen bedelsiz olarak davalı şirketin uhdesinde bulunduğunu, bedelsiz kalmış olan söz konusu çeklerin, karşı tarafça takibe konması ve cebri icra yoluyla tahsil edilmesi konusunda endişeleri bulunduğunu, dava konusu çeklerin henüz cebri icra konusu yapılmadan ve davacı şirket hakkında herhangi bir takip başlatılmadan önce, menfi tespit davası açılacak icra takibini tek başına durdurmaya yeterli olmadığından,

mahkemece takdir olunacak uygun bir teminat karşılığında dava konusu çeklerin üçüncü kişilere cirosunun, muhatap bankaya ibrazının, velev ki çeklerin üçüncü kişiler de dahil olmak üzere bankaya ibrazı halinde ödenmesinin ve cebri icra konusu yapılmasının men'i yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

davalı şirketin uhdesinde bulunan 27.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.06.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli toplam üç adet çekin bedelsiz kaldığının ve davacı şirketin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeklerin iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle.

Zamanaşımı itirazları bulunduğunu, davacının huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı, davacının dava dilekçesinde yer alan iddialarının soyut nitelikte olduğunu HMK'nın 194.maddesinde yer alan davanın somutlaştırılması yükümlülüğüne de aykırılık oluşturduğunu, müvekkili şirketin doğal kaynak suyu alım satım ve pazarlama alanında faaliyet göstermekte olup taraflar arasında 2022 yılından beri ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili şirket tarafından düzenli olarak fatura ve irsaliye karşılığında davacı şirkete ürün teslimi yapıldığını,

süreç içerisinde davacı şirketin ödemelerinde gecikmeler yaşanmaya başladığını ancak ürün alımının devam ettiğini, davacı şirket yetkililerinin ödeme güçlüğü yaşadıklarını belirttiğini, müvekkili şirketin yetkililerinin de iyiniyet göstergesi ve yıllar süren ticari ilişki nedeniyle ürün vermeye devam etme ve karşılığında da uzun vadeli çek kabul etmeye karar verdiklerini, ancak ülkenin ekonomik koşulları, öngörülemeyen enflasyon ve çeklerin vadesinin oldukça uzun olması nedeniyle müvekkili şirketin zarara uğradığını, bu kapsamda müvekkili şirketçe vade farkı faturası düzenlenerek davacı şirkete gönderildiğini,

davacı şirket tarafından bahse konu faturaya itiraz edildiğini, bu hususların tamamının ...

10. Noterliğinin 02.05.2025 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı şirkete ihtar edildiğini, dava konusu çeklerin, davacı şirketin iddia ettiği gibi avans niteliğinde olmadığını, davacı şirketin 2023 yılından itibaren müvekkili şirkete olan borcunun ödenmesi kapsamında borç çekler aracılığı ile vadeye bağlandığını, davacı şirketin iddia ettiği gibi 2023 ten gelen bakiyelerin ve 2024 yılının ilk 6 ayında alınan nakit alınıp satılan damacana su gibi bir üründe mal tesliminden 6 ay sonra neredeyse toplamda 20 ay vadeli çekle ödenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

ihtiyati tedbir kararı verilmesi için gerekli şartların oluşmadığını, dava konusu çeklerin müvekkili şirketçe taraflar arasındaki cari ilişki neticesinde davacı şirketin müvekkili şirkete olan borçları ve vade farkları kapsamında alınmış olup işbu kapsamda dava dilekçesinde belirtilmiş olduğu üzere çeklerin konusuz kalması gibi bir durumun söz konusu olmadığını belirterek davanın öncelikle usulden reddine, mahkemece aksi kanaatte olması halinde, hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Çek fotokopileri, banka kayıtları, arabuluculuk son tutanağı, fatura, ticari defter ve kayıtları, Bilirkişi raporu

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davanın, davacı tarafça avans olarak verildiği çekler karşılığında mal teslimi yapılmadığı iddiası ile çeklerin bedelsiz kaldığı ve bu nedenle borçlu olunmadığının tespiti istemli olduğu, uyuşmazlığın ise ilgili çeklerin avans olarak verilip verilmediği, davalının çekler karşılığında mal teslimi yapıp yapmadığı ve davalının vade farkı faturası düzenleyip düzenleyemeceği hususlarında toplandığı görülmüştür.Dava konusu çeklerin avans olarak verilip verilmediği,

davalının çekler karşılığında mal teslimi yapıp yapmadığı ve davalının vade farkı faturası düzenleyip düzenleyemeceği hususlarının tespiti için Mali Müşavir Bilirkişisinden rapor talep edildiği,05/11/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"davacı ve davalı tarafın, 2024 yılına ait (e-defter) yevmiye ve kebir defterleri ve kayıtları incelendiğinde; davacı ve davalı ticari defterlerinin 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa göre usulüne uygun tutulduğu,

davacı tarafın ticari defterlerine göre, 31.12.2024 tarihi itibariyle, davacının davalıdan cari hesap ve verilen çekler karşılığı 554.046,81 TL alacağının mevcut olduğu ,davalı tarafın ticari defterlerine göre, 31.12.2024 tarihi itibariyle, davalının davacıya cari hesap ve alınan çekler karşılığı 554.046,81 TL borcunun mevcut olduğu,tarafların 2024 yılı ticari defterlerinin birbirini doğruladığı, davacı tarafın davalı tarafla olan ticari ilişkisinde 01.01.2024 ile 28.05.2024 tarihleri arasında tahsilatların

kredi kartı ile yapıldığı, 28.05.2024 tarihinde davalıya 1.160.000,00 TL değerinde 10 adet çek verildiği, çeklerin verildiği 28.05.2025 tarihinden 05.07.2024 tarihine kadar ticaretin devam ettiği ve davacının davalıdan toplamda 455.802,97 TL lik daha mal aldığı,2024 yılı sonu itibariyle davacının davalıya verdiği çeklerden dolayı 554.046,81 TL kadar davacının alacaklı olduğu tüm bu kayıtların davacının ve davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu,davacının davalıya verdiği çeklerden sonra kalan alacak bakiyesi olan 554.046,81 TL karşılığında davalının davacıya mal teslimi yapmadığı,taraflar arasındaki ticari ilişki içerisinde 05.03.2025 tarihli, 268.921,96 TL bedelli vade farkı faturası haricinde başkaca

düzenlenmiş bir vade farkı faturasının mevcut olmadığı, davalı tarafından düzenlenen 05.03.2025 Tarihli vade farkı faturasına, 11.03.2025 tarihinde davacı tarafın noter üzerinden ihtarname ile itiraz ettiği huzurdaki davada yazılı bir sözleşme veya taraflar arasındaki vade farkına ilişkin teamülün bulunmadığı görüş ve kanaatine varıldığı, bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği,

tarafların bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçesi sundukları görülse de yeniden rapor alınmasını gerektirir bir husus olmadığından itirazlara itibar edilmemiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer.

Davacı borçlu, davalının (alacaklının) varlığının iddia ettiği hukuki ilişkiyi sadece inkar etmekle yetinmekte ise yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukuki ilişkinin varlığının iddia eden davalı olduğu için ispat yükü davalı alacaklıya düşer.

(HMK Md. 190, TMK md.6) fakat menfi tespit davasını açan davacı borçlu davalı alacaklının iddia ettiği hukuki ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukuki ilişkinin geçersiz olduğunu ya da son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK'nın 6. Maddesi gereğince davacıya düşer.Bu kapsamda somut olay incelendiğinde,

taraflar arasındaki ticari ilişkide davacı tarafın davalıdan alacağı malların bedeli olarak avans niteliğinde çekleri davalıya teslim ettiği ticaretin bir süre bu şeklide devam ettiği ancak bir süre sonra taraflar arasındaki ticari ilişkinin kesilerek davalı tarafından davacıya mal tesliminin yapılmadığı,

mahkememizce mali müşavir bilirkişisinden alınan 05/11/2025 tarihli raporda da davacı tarafından çekle ödeme yapılmasına rağmen davalı tarafından mal tesliminin gerçekleşmediğinin tespit edildiği bu haliyle davacının davalıya mal teslimi karşılığından avans olarak verdiği 27.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli, 27.06.2025 vade tarihli, ... seri numaralı ve 160.000,00 TL bedelli 3 adet çekin bedelsiz kaldığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır