Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1066 K.2023/1029

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu ...plaka sayılı ...model, bayi çıkışlı, bayi servis ve garanti paketli ...marka ...model aracı ...tarihinde ...TL bedel ile satın aldığını, araçta ortaya çıkan arıza nedeniyle "seyir halinde iken debriyajın takılı kaldığı" şikayeti ile yetkili servise götürdüğünü, yetkili servis tarafından yapılan inceleme sonucunda aracın ...debriyaj ana silindirinin değişmesi gerektiğinin tespit edildiğini, parça sipariş edildiğini, ayrıca debriyaj alt ve üst merkez rekorunun değiştiğini, rot balans yapıldığını, araçta kaportanın tekerleğe sürtünmesi durumunun da tespit edildiğini,

bu durumların Türk Borçlar Kanununun 219. maddesinde geçen, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasına sebebiyet vererek alıcının menfaatini olumsuz önde etkilediğini ve satıcının söz konusu madde gereğince ayıptan sorumluluğunu doğurduğunu, müvekkilinin sıfır kilometre olarak satın aldığı aracını daha birinci ayda yetkili servise götürdüğünü, araçta üst üste farklı sorunların oluştuğunu,

aracın kaporta aksamındaki kaputun araca uyumlu olmaması gibi durumların ortaya çıkması sonucu satın alınan aracın verimli olarak kullanılamadığını, bunun da aracın açıkça gizli ayıplı olduğunu gösterdiğini, araçtan beklenilen faydanın sağlanılamadığını,

sorunun davalı firmaya bildirilmiş olmasına rağmen davalıların çözüme yanaşmaması üzerine müvekkilinin satıcı ve tedarikçiyi taraf göstererek arabuluculuğa başvuru yaptığını ve seçimlik haklardan aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiğini ancak sürecin olumsuz sonuçlandığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava konusu aracın 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 4. maddesinin 2. fıkrası gereğince ayıpsız olarak değiştirilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...Pazarlama A.Ş. vekili, ayıptan kaynaklanan sorumluluğa ilişkin açılan davada tarafların tacir olması nedeniyle TTK.'nun 23. maddesinin göndermesiyle Türk Borçlar Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanmasının gerektiğini, 6098 sayılı TBK.'nun 219.maddesi gereğince davacının iddialarını ancak satıcıya yöneltebileceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının iddialarını ithalatçı/distribütör konumunda olan müvekkiline yöneltemeyeceğini, müvekkilinin son kullanıcılara doğrudan araç satışı ve servis hizmeti sunulması faaliyetinde bulunmadığını, bu nedenle davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, zamanaşımının dolduğunu,

davacının 8 aydır kullandığını belirtiğini, yasal mevzuat gereğince davacı tarafından süresinde ayıp ihbarı yapılmadığını, dava konusu araçta kullanımı ve yararlanmayı etkileyen esaslı bir problem bulunmadığını, davacının talebinin dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, dava konusu araçta üretimden kaynaklı bir problem bulunmamakla birlikte;

aracın kısa sürede ve basit bir şekilde garanti kapsamında parça değişimi ile onarılabileceğini, ancak davacı taraf basit onarım teklifini kabul etmemiş olup, bu hususun TMK.'nun 2. Maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına aykırılık teşkil ettiğini, aracın yetkili serviste incelendiğini ve esaslı bir problemi olmadığını, yalnızca debriyaj sistemindeki bir parça değişimiyle (debriyaj alt merkez parçası) kısa sürede ve basit olarak onarılabileceğinin açıkça tespit edildiğini, hal böyle iken ve aracın kullanımı hiçbir şekilde etkilenmiyorken, dava konusu aracın ayıplı olmadığını,

davacının aracın kaputunun araca uyumlu olmadığı ve tekerleğe sürttüğü yönündeki iddiasına yönelik olarak, dava konusu araçtan yararlanmayı etkileyecen herhangi bir problem ve dahi iddia bulunmadığını, davacının araçtan beklenen faydayı sağlamaya devam ettiğini, kullanımını etkileyen herhangi bir hususun söz konusu olmadığını, öte yandan, dava konusu aracın diğer davalıya ait yetkili serviste incelendiğini ve aracın kaputunda daha evvel oynama olmadığı,

sökme takma işlemi yapılmadığının tespit edildiğini, kaput orijinal olup, araca uyumsuzluğuna ilişkin herhangi bir durumun mevcut olmadığını, bununla birlikte, otomobildeki karoser aralıklarının ayarlamasının yapılmasının oldukça basit ve kısa sürede gerçekleştirilebilecek bir işlem olduğunu beyan eden savunma yaparak davanın reddini dilemiştir.

Davalı ...Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, müvekkilin dava konusu ve davanın tarafları ile herhangi bir ilişkisinin bulunmadığını beyan eden savunma yaparak davanın reddini dilemiş, aşamalarda, dava dilekçesinin ekinde yer alan faturada satıcı olarak ...Tic. Ltd. Şti.'nin adı yazılı iken eldeki davada davalı olarak müvekkil ...Tic. Ltd. Şti.'nin davalı olarak gösterildiğini, isim benzerliğinden kaynaklı olarak müvekkiline husumet yöneltilmiş ise de müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini beyan etmiştir.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davacıya ait aracın servis kayıtları, tramer kayıtları ve trafik tescil bilgileri ile örnek garanti kitapçığı celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davacı hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, davaya konu uyuşmazlığın çözümü bakımından makine mühendisi bilirkişilerden bilirkişi heyeti oluşturularak kök ve ek rapor alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.

Dava, araç satış sözleşmesinden kaynaklı, satışı yapılan aracın ayıplı olduğundan bahisle ayıpsız misli ile değişimi, olmadığı takdirde ayıp oranında bedel indirimi istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde, davaya konu edilen aracın davacı tarafından ...TL bedelle ...sipariş teklif numarası ile ...sipariş edildiği, davaya konu edilen aracın ...tarihli ve ...seri numaralı fatura ile ...TL bedelle dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. Tarafından, diğer davalı ...Pazarlama A.Ş.'nin ...tarihli ve ...seri numaralı konsiye irsaliyesine istinaden kesildiği belirtilmek suretiyle fatura düzenlenerek davacıya satışının yapıldığı, davalı ...Pazarlama A.Ş.'nin ithalatçı, dava dışı ...Tic. Ltd. Şti.'nin ise yetkili satıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Servis kayıtlarının incelenmesinden, davaya konu edilen aracın ...tarihinde ...km'de iken müşteri istekleri kısmında "debriyaj takılı kalıyor" ibaresi düşülerek yetkili serviste ...nolu iş emrinin açıldığı ve aynı tarihte debriyaj alt ve üst merkezi ile debriyaj rekorunun sipariş edildiği belirtilerek iş emrinin kapatıldığı, ...tarihinde ...km'de iken müşteri istekleri kısmında "debriyaj takılı kalıyor.

Debriyaj alt ve üst merkezi ve debriyaj rekoru sipariş edilmiş" ibaresi düşülerek ...nolu iş emrinin açıldığı ve aynı tarihte "Alt ve üst merkez rekoru değişti.

Rot balans yapıldı" ibaresi düşülerek iş emrinin kapatıldığı, yine ...tarihinde müşteri istekleri kısmında "...Debriyaj ana silindiri" ibaresi düşülerek ...nolu iş emrinin açıldığı ve aynı tarihte "...Debriyaj ana silindiri kampanya ile ilgili sipariş edildi" ibaresi düşülerek iş emrinin kapatıldığı, ...tarihinde ...km'de iken müşteri istekleri kısmında "debriyaj kampanyası uygulanacak. ...Debriyaj ana silindiri ..." ibaresi düşülerek ...nolu iş emri açıldığı ve aynı tarihte "gelen parça uygun olmadığından kampanyanın uygulanamadı.

2 nolu şikayet ile ilgili olarak motor kaputunda ayarsızlıklar var, kaput sol arka köşesi çamurluk kısmına sürtüyor. Not: kaput vidalarında herhangi bir oynama ve sökme takma yok, kaput orijinaldir, müşterinin isteği ile müdahale edilmedi." ibaresi düşülerek iş emrinin kapatıldığı, anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olup olmadığı, davaya konu aracın arızalı ve/veya ayıplı olup olmadığı, arızalı ve/veya ayıplı ise bunun kullanıcı hatasından mı yoksa imalat hatasından mı kaynaklandığı, imalattan kaynaklandığının kabulü halinde ayıbın açık ayıp mı yoksa gizli ayıp mı niteliğinde olduğu, kullanıcının ayıbı ilk bakışta veya basit bir muayene ile farkedip farkedemeyeceği, araçta ne kadar değer kaybı meydana getireceği ve onarım bedelinin ne kadar olduğu, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, zamanaşımının dolup dolmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının misli ile değişim veya ayıp oranında bedel indirimi talep edip edemeyeceğine ilişkindir.

Davaya konu aracın trafik tescil bilgilerinden kullanım amacının yük nakli/ticari olmasına ve Vergi Dairesinde gelen cevabı yazıda davacının bilanço esasına göre vergilendirmeye tabi olduğunun anlaşılmasına göre davacı tacir olduğu olduğu ve uyuşmazlığın nispi ticari dava niteliğinde olduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olduğu kabul edilmiştir.

Dosya kapsamında alınan ...tarihli kök raporda, davaya konu araçla yapılan test esnasında debriyaj takılı kalmadığının görüldüğü, ancak dosyada yer alan servis giriş kayıtlarına göre; açılan iş emirlerinde davacının üç defa debriyajın takılı kalması sorunu ile servise başvurduğu, servisin bu başvuruyu uygun bularak, iki defa debriyaj alt üst merkezi ve rekoru, merkez debriyaj takımı adı altında, debriyajın takılı kalmasına sebebiyet verecek yedek parçaları istediği, ...tarihinde gelen parçayı takmak için aracın servise geldiği, ancak parça uyumlu olmadığı için takılmadığı, dolayısı ile araçtaki arızanın giderilmediği,

aracın kullanımı esnasında trafik ve can güvenliği açısından tehlike yaratacağının anlaşıldığı, her ne kadar test esnasında debriyaj takılı kalmamış ise de bu tür debriyaj merkezi arızalarında takılı kalma hadisesinin süreklilik arz etmemekle birlikte zaman zaman takılı kalabildiği, özellikle aracın serviste açılan iş emri kayıtları dikkate alındığında, servisinde kabul ettiği debriyaj arızasının olduğu, ...tarihinden bu güne kadar da arızanın giderilmesinden sorumlu olan yetkili servisin arızayı gideremediğinin görüldüğü, bu durum aracın debriyaj sistemindeki üretimi kaynaklı olup, gizli ayıp niteliği taşıdığı,

garanti kapsamında ayıplı debriyaj merkezinin orijinal ayıpsız yenisi ile garanti kapsamında ücretsiz olarak değiştirilerek kalıcı çözüm sağlanabileceği, buna rağmen araçta görülen soruna kalıcı ve etkili çözüm bulunamadığında ise bundan dolayı davacının seçimlik haklarının uygulanması koşullarının oluşacağı mütalaa edilmiştir.

...tarihli ek bilirkişi raporunda; kaportanın sürtmesine ilişkin olarak herhangi bir problem tespit edilmediği, ancak kaput menteşelerin ayarsız olduğu ve bu sebeple sürtünmeler sonucunda sol ön çamurluk üst bölgesinde ve motor kaputu üst bölgesinde boya kalkması olduğunun tespit edildiği, bundan kaynaklı olarak belirtilen parçalara lokal boya yapılması gerektiğinden ...TL değer kaybı oluşacağı, dava konusu araçta görülen problemlerin giderilmesi için yedek parça ve işçilik giderleri olarak toplamda KDV dahil ...TL olacağı ve onarım bedelinin rayiç bedelin %2,61 oranında olduğunun tespit edildiği,

her ne kadar taraflarınca yapılan test sürüşü esnasında debriyaj pedalı ile ilgili herhangi bir arıza tespit edilememiş ise de, yetkili servis kayıtlarında değiştirilmesi planlanarak sipariş edilen debriyaj ana silindiri ..., debriyaj alt-üst merkezi ve rekoru araçta arızanın olduğunun yetkili servis tarafından tespit edildiği, belirli arızalar sürekli olarak tespitinin yapılması mümkün olmadığı gibi bu tür arızaların (Debriyaj merkezi) kullanım koşulları sırasında bazen takılı kalabileceği mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi kök ve ek raporu mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş ve rapora yapılan itirazlar yerinde görülmemiş ve davacıya ait araçta meydana gelen arızaların imalattan kaynaklı gizli ayıp niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.

1-Davalılardan ...ve Tic. Ltd. Şti. yönünden yapılan değerlendirmede;

Davacı, davaya konu edilen aracı dava dışı ...Tic. Ltd. Şti.'den satın almış, davasını ise ...Tic. Ltd. Şti.'ye yöneltmiş, arabuluculuk aşamasında da bu davalı taraf olarak gösterilmiştir. Davacı ile ...Tic. Ltd. Şti. Arasında akdi ilişki bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu davalı aleyhine açılan davada davalı olarak gösterilen ...Tic. Ltd. Şti.'nin pasif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle bu davalı aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

2-Davalılardan ...Otomotiv Pazarlama A.Ş. yönünden yapılan değerlendirmede;

Davaya konu aracın ...tarihinde satın alındığı ve ilk olarak debriyaj takılı kalıyor şikayeti ile ...tarihinde araç ...km'de iken garanti süresi içerisinde yetkili servise götürüldüğü ve yetkili servisçe debriyaj sisteminin arızalı olduğu kabul edilerek iki defa debriyaj alt üst merkezi ve rekoru, merkez debriyaj takımı adı altında, debriyajın takılı kalmasına sebebiyet verecek yedek parçaların siparişi verildiği halde yedek parça tedariği sağlanamadığından onarımın gerçekleştirilmediği, bu halde araçta ortaya çıkan arızanın imalattan kaynaklı gizli ayıp niteliğinde olduğu dosya kapsımından ve alının bilirkişi raporlarından sabittir.

TBK 219. maddesinde, satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini veya alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki yada ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumludur.

TBK 223/1.maddesinde alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir durum görür ise bunu uygun bir süre içinde bildirmekle yükümlüdür,

TBK 227. maddesinde, satıcının, satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı; satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme seçimlik hakları yanında genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı vardır.

Alıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hakim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinden indirilmesine karar verebilir. Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise, alıcı, ancak sözleşmeden dönme ve satılanın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesini talep edebilir.

TTK 23/1-c maddesinde, malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değil ise alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda TBK 223.maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.

TBK 223/2.maddesinde, alıcı, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. düzenlemeleri mevcuttur.

Davaya konu aracın imalattan kaynaklı gizli ayıplı olduğuna göre, ayıplı kabul edilen aracın ithalatçısı olan davalı ...Pazarlama A.Ş.'nin dava dışı satıcı ile birlikte ve garanti kitapçığında yer alan şartlarla alıcı olan davacıya karşı sorumludur. Davaya konu araç debriyajın takılı kalması şikayeti ile ...tarihinde, ...tarihinde ve ...tarihinde yetkili servise tamir amaçlı götürülmüş ve davacı tarafından ...tarihinde arabuluculuk bürosuna başvuru yapılmış ve süreç ...tarihinde sonuçlanmış, elde ki dava ise ...tarihinde açılmıştır. Davacı tarafından yapılan arıza bildirimleri ayıp ihbarı niteliğinde olup, süresinde ayıp ihbarı yapıldığının ve davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığının kabulü gerekir.

Davalının ayıptan kaynaklanan sorumluluğunun dosyaya bir örneği sunulan garanti kitapçığında yer verilen şartlar dahilinde değerlendirilmesi gerekir. Garanti kitapçığında üretim hatalarına karşı tüm parçalar için (bakım ve aşınma hariç) üretici garantisi verildiği ve arızalı olduğu belirlenen parçaların ücretsiz olarak değiştirilmesi yada onarılmasını ve aracın işler duruma getirilmesi için işçilik bedelini kapsadığına yer verilmiştir.

Davacının aracı satın aldıktan kısa bir süre sonra debriyajın takılı kaldığı şikayeti ile yetkili servise götürüldüğü ve yetkili servis tarafından arıza kabul edilerek onarımı için yedek parça siparişi verildikten sonra davacı tarafça araç ...tarihinde ve ...tarihinde servise götürüldüğü halde parça tedariği sağlanamadığından onarımın gerçekleştirilmediği sabittir.

Her ne kadar, garanti kitapçığında arızalı parçanın ücretsiz değiştirilmesi veya onarımı ile sınırlı olarak garanti verilmiş olsa da, benzer bir uyuşmazlıkta Yargıtay ...Hukuk Dairesinin ...tarih ve ...E....K. sayılı ilamında, garanti kapsamında bulunan aracın tamiri mümkün değil ise, TBK.'nun genel hükümlerine göre değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

Davaya konu araçtaki mevcut ayıp, aracın kullanımı esnasında trafik ve can güvenliği açısından tehlike yaratacak nitelikte olup, davacının bu nitelikteki bir aracı kullanması kendisinden beklenemeyeceği gibi hakkaniyete de aykırıdır. Öte yandan, hayatın olağan akışı içerisinde yetkili servisin süresinde tedarik edemediği bir parçayı davacının temin ederek arızayı gidermesi de kendisinden beklenemez.

Bu durumda davacının TBK.'nun 227. maddesindeki seçimlik haklarından ayıpsız misli ile değişim hakkını davalı ithalatçıya karşı da ileri sürebileceğinin kabulü gerekir. Tramer kayıtlarında da davaya konu araca ilişkin herhangi bir hasar kaydına rastlanmamıştır. Açıklanan nedenlerle davacının davaya konu edilen aracın ayıpsız misli ile değişim talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim