Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/143 K.2023/303

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin ... tarihinde ... İli ... İlçesi ... Mah. .. Cad. ... Sok. ..

Apt. altında bulunan . .. adlı işyerinde muhafaza edilen gazın bulunduğu kazandan kaynaklanan patlama sonucu meydana gelen kazada ağır yaralandığını ve iki bacağını tamamen kaybettiğini, olayın meydana gelmesinde, olay tespit tutanakları ve krokiler, ifade tutanakları ile bilirkişi raporları uyarınca iş yeri sahiplerinin asli derecede ve tam kusurlu bulunduklarını, kovuşturmanın Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden devam ettiğini ve derdest olduğunu, işyeri sahiplerince, işyerlerinde yaptıkları işin niteliği gereği tehlikeli olmasına karşın, gerekli tedbirler alınmadığını,

gerekli dikkat ve özenin gösterilmediğini, idari makamlardan gerekli yasal izinlerin alınmadığını, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olmaları nedeniyle iş yeri sahiplerinin de söz konusu olaydan müşterek ve müteselsil olarak sorumlulukları bulunduğunu, olay sonrası müvekkil tarafından . . ....

Eğitim ve Araştırma Hastanesine maluliyet durumunun tespiti amacıyla yaptığı başvuru üzerine düzenlenen ... tarihli ve ... nolu heyet raporu ile %67 oranında maluliyet durumu tespit edildiğini, ayrıca müvekkilin olay nedeniyle tedavisi için bir çok harcama yapmak zorunda kaldığını (Muayene , protez alımı, harici tıbbi mazleme alımı, pansuman, iğne, ulaşım, iaşe , barınma ve sair giderler.), müvekkilin olaydan önce inşaat alçı ustası olduğunu ve aylık gelirinin ....- ...

TL civarında olduğunu, olay sonrası iki bacağını kaybeden müvekkilin kişisel ihtiyaçlarını şahsi olarak karşılayamaz duruma geldiğini, geçen süre boyunca aile ve akrabalarının yardımı ile günlük ihtiyaçları için hayatını idame ettirdiğini ve bakıcı ihtiyacının devam ettiğini, olayın meydana geldiği işyerinde tehlikeli maddelerin/tehlikeli atıkların üretim, depolama, toptan satışı ve kullanımının yapıldığını, maliklerin, söz konusu işyeri ile ilgili olarak yasal zorunluluk uyarınca yapmaları gereken zorunlu sigortaları yaptırmadığını, davalı tarafa meydana gelen sakatlanma nedeniyle,

Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında yapılan başvuru üzerine .... nolu hasar dosyası açıldığını ve yapılan değerlendirme sonucu başvurunun kanuna ve hukuka aykırı olarak reddedildiğini, dava açmadan önce dava şartı arabuluculuk kapsamında yapılan görüşmelerde de anlaşma sağlanamadığını, davalı tarafın red gerekçesinde, müvekkilin çalışan olduğu belirtilmiş ise de, patlamanın meydana geldiği işyerinde çalışan eniştesini ziyaret amaçlı olarak orada bulunduğunu, bu durumun kovuşturma dosyasındaki bilgi, belge, ifade tutanakları ve raporlarda sabit olduğunu,

kaldı ki SGK kayıtları da incelendiğinde görüleceği Konya İlinde kayıtlı olarak çalıştığının görülmekte olduğunu, taziye nedeniyle çalışmakta olduğu Konya ilinden memleketi olan ...

İline geldiğini, akabinde tekrar işine dönmeden önce olayın meydana geldiği . ... adlı işyerinde çalışan ve aynı olayda hayatını kaybeden Eniştesi . .... ziyaret sırasında söz konusu olayın meydana geldiğini, olayın meydana gelmesinde müvekkilin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ilgili işyerinin olay tarihi itibariyle geçerli Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası bulunmadığını, meydana gelen sakatlanma karşısında 2018 yılı Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası teminat miktarlarının ölüm ve sakatlanma ile tedavi giderleri için kişi başı ...

TL olarak belirlendiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla .. TL sakatlanma tazminatı ve ... TL tedavi gideri ile .. TL bakıcı gideri olmak üzere toplamda .... TL'nın temerrüt tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, ... tarih 27518 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Sorumluluk Sigortaları Hakkındaki ....

Sayılı Kararın 1.Maddesine göre ''Tabii veya sentetik, katı, sıvı veya gaz şeklinde bulunan her türlü yanıcı, parlayıcı, patlayıcı ve yakıcı maddelerin üretimi, depolanması, taşınması, satımı ve kullanımı faaliyetlerinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile 09.08.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici ve ara depolanması,

geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı faaliyetlerinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler, söz konusu mesleki faaliyetlerinin icrasında meydana gelebilecek kazalar sonucu, kusurları olsun veya olmasın üçüncü kişilerin uğrayacakları maddi ve bedeni zararlara karşı, her faaliyeti için ilgisine göre tehlikeli maddeler ve tehlikeli atık mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.'' düzenlemesine yer verildiğini, söz konusu sigortaların bulunmaması halinde meydana gelebilecek bedeni zararların, sigorta mevzuatı çerçevesinde, kaza anında geçerli limitler dahilinde ..

Hesabı tarafından karşılanmakta olduğunu, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .... nolu soruşturma dosyası üzerinden düzenlenen iddianamede, ... isimli iş yerinde balonlara basılan gazın muhafaza edildiği kazanın patlaması sonucu iş yerinin çalışanı Velat Bozkuş'un yaralandığının görüldüğünün ifade edildiğini, Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin .... E.-...

K. Sayılı ilamında, yapılan araştırma sonucunda ...'un .. ... isimli işyerinde çalıştığının tespit edildiğini, Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlar A.4 (ç) maddesi ile ''Sigortalıya vekalet akdi veye hizmet akdiyle ya da başka bir şekilde bağlı olarak çalışan kimselere gelen zarar ve ziyanlar'' teminat dışı bırakıldığını, beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davalı .... Hesabından hasar dosyası, ... Üniversitesi Hastanesi ile ... ....

Eğitim ve Araştırma Hastanesinden davacıya ait tedavi evrakları, SGK'dan davacıya ait hizmet döküm cetveli ve UYAP sistemi üzerinden Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesinin .... esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odasından inşaat alçı ustasının günlük ve aylık kazancının ne kadar olduğu sorulmuş, davacı hakkında sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılmış, Diyarbakır SGK İl Müdürlüğünden davaya konu kaza nedeniyle davacıya peşin sermaye değerli rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmuş, dava dava dışı Velat Üstündağ'a ihbar edilmiş,

davacı vekili tarafından tanık listesinde adı bildirilen tanıklar dinlenmiştir.

Dava, davacı tarafından ... tarihinde bir akrabasını ziyaret amaçlı gidildiği iddia edilen iş yerinde bulunduğu esnada iş yerinde bulunan gaz tankının patlaması sonucu davacının yaralanmasına bağlı meydana gelen maddi zararın, işyerinde Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılmadığından bahisle davalı .. Hesabından tahsili istemine ilişkindir.

.. günü saat 11:19 sıralarında ... İli .. İlçesi .... Mah. ... Sk. ..

Apt. altında bulunan . ... isimli iş yerinde balonlara basılan gazın muhafaza edildiği kazanın patlaması sonucu davaya konu kazanın meydana geldiği, kaza esnasında davacının patlamanın meydana geldiği iş yerinde bulunduğu ve yaralandığı, kaza nedeniyle . ....'nın ölümü ve davacının yaralanmasına bağlı iş yeri sahibi olduğu iddia edilen ihbar olunan ... hakkında yapılan yargılama sonucu Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesinin .... tarih ve ... E.-..

K. Sayılı ilamı ile, yargılamaya konu patlamanın balonlara basılan gazın muhafaza edildiği kazandan kaynaklandığı, patlama sebebi ile yaralananlardan ...'nın vefat ettiği, davacı ...'un ise her iki bacağının koptuğu, yapılan araştırma sonucunda...isimli işyeri sahibinin ... olduğu, ... ve .... isimli şahısların bahse konu iş yerinde çalıştıklarının tespit edildiği,

soruşturma ve kovuşturma aşamasında alınan bilirkişi raporlarına göre sanık ...'ın kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu kabul edilerek sanığın taksirle ...'nın ölümüne ve davacı ....un yaralanmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, sanığın balon şişirme şeklinde gelişen eylemde patlayıcı gaz kullanmaması gerekirken alüminyum tozu, kireç ve su kullanılarak hidrojen gazının ortaya çıkmasına sebebiyet verdiği, daha fazla maliyetli olan helyum gazı kullanmayarak tehlikeli olan bu yola başvurduğu,

sanığın gaz dolum işiyle iştigal ettiği de düşünüldüğünde bu şekilde kontrolsüz bir araya getirilen maddelerin tepkimeye girip patlama meydana getirebileceğini öngörmesi gerektiği, bu durumdan ayrık olarak yalnızca kireç ve suyun bir araya getirildiğinde dahi tepkiye girdiğinin gözle tespit edilebileceği, buna rağmen sanığın her üç maddeyi kapalı bir tüpte bir araya getirdiği,

kapalı alanda gaz sıkışmasına neden olabileceğini, bu yönüyle öngörmesi gerektiği ancak tecrübelerine güvenerek ve ucuz maliyet için eylemine devam ettiği ve istemediği neticenin gerçekleşmesine sebep olduğu bu suretle bilinçli taksirle hareket ettiği gerekçesiyle cezasında arttırıma gidilerek neticeten sanığın 6 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, karara karşı sanık ve katılanların istinaf yasa yoluna başvurduğu, mahkememizce yazılan müzekkereye cevap verildiği .... tarihi itibarıyle kararın istinaf incelemesinin yapılmadığı ve kesinleşmediği anlaşılmaktadır.

Davacının patlamanın meydana geldiği esnada patlamanın olduğu işyerinde bulunduğu ve patlama nedeniyle yaralandığı dosya kapsamından sabittir. Davacı taraf, patlamanın meydana geldiği iş yerinde yapılması zorunlu olan Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının yaptırılmadığını, bu nedenle zorunlu limitler dahilinde davalı Güvence Hesabının zararın giderilmesinde sorumlu olduğunu ileri sürmüş, davalı taraf ise,

yapılan soruşturma sonucu düzenlenen iddianamede ve yapılan kovuşturma sonucu verilen ceza mahkemesi kararında davacının işyeri çalışanı olduğunun tespit edildiğini Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.4 (ç) maddesi ile sigortalıya vekalet akdi veye hizmet akdiyle ya da başka bir şekilde bağlı olarak çalışan kimselere gelen zararların teminat dışı bırakıldığını, bu nedenle davacının talebinin teminat dışı olduğunu savunmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının kazanın meydana geldiği işyerinde kaza esnasında çalışan olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının Güvence Hesabına karşı tazminat talep edip edemeyeceğine ilişkindir.

Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının;

"Sigortanın Konusu" başlıklı A.1. maddesinde "Sigortanın konusu, ....tarih ve.... sayılı Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Sorumluluk Sigortaları Hakkında Kararın ikinci maddesinde sayılan maddeler ve bu maddelerle ilgili faaliyetlerdir." düzenlemesine,

"Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.2. maddesinde "Bu sigorta, Kararda belirtilen tehlikeli maddelerle ilgili mesleki faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişilerin söz konusu mesleki faaliyetleri dolayısıyla meydana gelebilecek bir kaza sonucunda, kusurları olsun olmasın üçüncü kişilerin doğrudan doğruya uğrayacakları bedeni ve maddi zararlara karşı sorumluluklarını, poliçede yazılı tutarlara kadar, aşağıdaki şartlar dairesinde temin eder. Sigorta, sigortalının karar kapsamına giren tüm mesleki faaliyetlerini kapsayacak şekilde yapılır.

Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Sorumluluk Sigortası bulunan bir işyerinde, kullanılmak üzere bulundurulan LPG tüpünün infilakı, gaz kaçırması, yangın çıkarması sonucu verilecek zararlar, Tüpgaz Sorumluluk Sigortası limitleri dahilinde sigortacısı tarafından tazmin edilir.

Ancak, kullanılmak üzere bulundurulan tüpgazın neden olduğu kaza, işyerinde bulunan yanıcı, parlayıcı, patlayıcı maddelerin de zarar vermesine yol açarsa, tazminat ödemelerinde Tüpgaz Sorumluluk Sigortasına öncelik verilir; bu sigortanın limitlerinin yetersiz kalması halinde Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Sorumluluk Sigortası, limitleri dahilinde işlemeye başlar.

Hasara yol açan kazanın çıkış nedeninin yanıcı, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı maddeler olması halinde öncelikle Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Sorumluluk Sigortası işlemeye başlar.

" düzenlemesine yer verilmiştir.

Öte yandan aynı Genel Şartların "Teminat Dışı Kalan Haller" başlıklı A.4. Maddesinin "ç" bendinde, sigortalıya vekalet akdi veya hizmet akdiyle ya da başka bir şekilde bağlı olarak çalışan kimselere gelen zarar ve ziyanlar, teminat dışı kalan hallerden sayılmıştır.

Elde ki dava da, iddia ve savunmanın içeriği ile soruşturma ve kovuşturma aşamasında alınan bilirkişi raporları içeriğinden, davacıda meydana gelen yaralanmanın patlayıcı maddenin içinde bulunduğu kazanın patlaması sonucu meydana gelmiş olması nedeniyle patlamanın meydana geldiği iş yerinde Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının yaptırılmasının zorunlu olduğu, bu sigortanın yapılmamış olması nedeniyle davalı .... Hesabına husumet yöneltilebileceği kabul edilmiştir.

Bu kabulden sonra davacının talebinin teminat dışı kalan hallerden olup olmadığının değerlendirilmesine gerekir.

Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılan müzekkereye cevaben, davacıya ilişkin sigortalılık tescil ve hizmet kaydı tespit sorgulamasında ... tarihinde 4/a kapsamında herhangi bir işyerinde çalışmadığının SGK hizmet dökümünden tespit edildiği, iş kazası yönünden herhangi bir bildiriminin yapılmadığı belirtilmiştir. Dosyaya kazandırılan davacıya ait hizmet döküm cetvelinden, davacının çalıştığı iş yerinden ... tarihinde çıkışının yapıldığı anlaşılmaktadır. Davaya konu kaza ... tarihinde gerçekleşmiştir.

Davacı tarafça tanık olarak adı bildirilen kişiler mahkememizce dinlenmiştir.

Tanık..., eşinin uzaktan akrabası olan davacının aynı zamanda kendi arkadaşı olduğunu, ... inşaatta çalışırken bir yakınının vefatı nedeniyle ... geldiğini, taziye evinde karşılaştıklarını, burada uzun zamandır görüşmedikleri için akşam görüşmek istediğini beyan etmesi üzerine davacının...Adli iş yerinde akrabası olan ...'yı ziyarete gideceğini söyleyerek taziye evinden ayrıldığını ve sonrasında...adlı işyerinde meydana gelen patlamada yaralandığını öğrendiğini, davacının ... olduğu zamanlarda ara ara ...a'ya yardıma gittiğine ilişkin herhangi bir bilgi veya görgüsünün bulunmadığını beyan etmiştir.

Tanık...., halasının oğlu olan davacının patlamanın gerçekleştiği tarihten önce bir yakınının vefatı nedeniyle ... İlinden .... İline geldiğini ve taziye evinde karşılaştıklarını, taziye evinde beraberken uzun zamandır görüşmediği beyan ettiği eniştesi ...'yı aradığını ve sonrasında taziye evinden ayrıldığını, sonrasında meydana gelen patlamada davacının yaralandığını öğrendiğini, davacının ... olduğu dönemlerde ... yardım amaçlı...adlı işyerinde herhangi bir yardım yada çalışması olmadığını beyan etmiştir.

Tanık ..., davacının inşaat ustası olduğunu ve 3 yıl kadar davacı ile birlikte ... dışında farklı şantiyelerde birlikte çalıştıklarını, ... inşaatta birlikte çalışmaktayken patlamadan 3 gün önce davacının bir akrabasının vefatı nedeniyle Konya İlinden .. İline geldiklerini, patlamanın gerçekleştiği gün davacı ile birlikte taziye evinde olduklarını, bu esnada davacının...adlı işyerinde bir akrabasını ziyarete gidip geri döneceğini ve sonrasında sohbet amaçlı bir yerlere gidebileceklerini söylediğini, davacının yanından ayrılmasından yaklaşık 30-35 dakika sonra patlama sesini duyduğunu ve patlamanın olduğu yere gittiklerinde davacının yaralandığını öğrendiğini beyan etmiştir.

Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı huzurunda beyanda bulunan ...., davacının babası olduğunu, davacının söz konusu iş yerinde daha öncede ara ara gidip çalıştığını, bu eylemi 3-4 sefer öncede yaptığını, şişirdikleri balonların ... tarafından pırlanta düğün salonuna giderek teslim edildiğini, kaza günü iş var diyerek yine aynı yere çağırdıklarını, davacının oraya gittiğini ve patlamanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacı.... ise soruşturma aşamasında verdiği beyanında, inşaat işçisi olarak .... çalıştığını, bir yakınının vefat etmesi nedeniyle ... tarihinde ...

İLine geldiğini, ...'nın halasının damadı olduğunu, olayın meydana geldiği ... günü sabah saat 08:30 sıralarında ... kendisini arayarak ....Salonundan uçan balon siparişi aldığını, birlikte balonları şişirip yas evine yine beraber geçeceklerini söylediğini, bunun üzerine patlamadan yaklaşık 15 dakika önce saat 09:45 sıralarında .. ... Mah. ... Sk. ...

Apt altında bulunan iş yerine ...'ya yardım için geçtiğini, bahse konu işyerinde alüminyum tozu, kireç ve sıcak suyun karıştırılmasıyla elde edilen uçucu gazların bulunduğu 3 adet yaklaşık 1,5 metre yüksekliğinde yangın tüpüne benzer tüp bulunduğunu, bu tüplerden hava basmak suretiyle uçan balon şişirildiğini, kendisinin ...'a yardım etmeye başladıktan bir iki dakika sonra patlamanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Mahkememizce dinlenen tanık beyanları ile soruşturma aşamasında davacının babası ile davacının kendi beyanı karşılaştırıldığında, her ne kadar mahkememizce dinlenen tanıklar tarafından patlamanın meydana geldiği gün ve patlamadan önce davacı ile beraber taziye evinde bulundukları ve davacının akrabası olan ...'yı ziyaret için gittiği iş yerinde meydana gelen patlamada yaralandığı,

davacının patlamanın meydana geldiği iş yerinde herhangi bir çalışması olmadığı beyan edilmiş ise de, davacının babası Tarık Bozkuş'un soruşturma aşamasında verdiği ifade de, davacının ara ara patlamanın meydana geldiği işyerinde çalışan ...'ya yardım amaçlı çalıştığını ve patlamanın meydana geldiği günde iş var denilerek çağrılması üzerine davacının patlamanın olduğu iş yerine gittiğini beyan etmesi ve bizzat davacının soruşturma aşamasında verdiği beyanında,

patlamanın meydana geldiği iş yerinde çalışan ...'nın yardım amaçlı kendisini iş yerine çağırdığını ve iş yerine gidip çalışmaya başladıktan sonra patlamanın meydana geldiğinin beyan edilmesi karşısında, davacının patlamanın meydana geldiği iş yerine çalışma amacıyla gittiği ve çalışmaya başladıktan sonra davaya konu kazanın meydana geldiğinin kabulü gerekir.

Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.2. maddesinde, sigortalının poliçe ve genel şartlar dahilinde yürüttükleri mesleki faaliyetleri dolayısıyla meydana gelebilecek bir kaza sonucunda, kusurları olsun olmasın üçüncü kişilerin doğrudan doğruya uğrayacakları bedeni ve maddi zararlara karşı sorumluluklarının poliçede yazılı teminat tutarları ile temin edileceği belirtilmek suretiyle sigortanın kapsamı belirtilmiş, aynı Genel Şartların A.4. maddesinde,

sigortalıya vekalet akdi veya hizmet akdiyle ya da başka bir şekilde bağlı olarak çalışan kimselere gelen zararların teminat dışı olduğu belirtilmiştir.

Somut olayda, her ne kadar davacı patlamanın meydana geldiği iş yerinde sürekli çalışan olmasa da, patlamanın meydana geldiği iş yerine çalışma amacıyla yapılan çağrı üzerine gitmiş olduğunun ve patlamanın iş yerinde yürütülen faaliyet kapsamında çalışmaya başladıktan sonra gerçekleşmiş olduğunun anlaşılmasına karşısında, davacının sigortanın kapsamına dahil edilen üçüncü kişi konumunda olduğu kabul edilmemiş,

iş yerinde çalışmaya başladıktan sonra iş yerindeki talimatlara uygun davranma yükümlülüğü bulunduğundan çalışan olarak kabul edilmiş ve davacının yaralanması sonucu meydana gelen zararın genel şartların A.4./ç bendi kapsamında teminat dışı olduğu ve davacının poliçe kapsamında tazminat talep edemeyeceği kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim